Thursday, October 30, 2014

Bác sĩ cần môn nào hơn cả Văn học?

Xin giới thiệu các bạn vài ý kiến tôi đóng góp về chuyện môn văn trên Tuần Việt Nam (1). Tuy nhiên, ý chính thì vẫn duy trì trong bài viết. Bài này đã được biên tập khá nhiều, nên có khi mạch văn không "thông", nên tôi gửi bản gốc để dễ theo dõi hơn.

Wednesday, October 29, 2014

Xây phi trường Long Thành: Những con số bị thổi phồng

Câu chuyện về phi trường [tương lai] Long Thành càng ngày càng thú vị. Chúng ta biết rằng dự án ngân sách cho phi trường này rất đắt đỏ, nghe đồn đại trên báo chí lên đến 18 tỉ USD! Trong điều kiện đất nước còn nghèo và nợ như chúa chổm hiện nay, câu hỏi đặt ra là có cần thêm một phi trường đắt đỏ như thế? Phe chủ trương xây (như Bộ GTVT) thì nói cần, còn phe phản biện (như Ts Nguyễn Thiện Tống) thì cho rằng chưa cần. Vấn đề là chứng cứ, là số liệu của ai thuyết phục hơn ai. Mới đọc số liệu trên Người đô thị (1) tôi mới tá hoả là có sự chênh lệch về số liệu giữa tổng công ty cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Cục Thống kê rất nhiều!

Tuesday, October 28, 2014

Sự trỗi dậy của Mã Lai trong khoa học


Mỗi lần tôi trích dẫn những con số về công bố quốc tế trong vùng Đông Nam Á là mỗi lần tôi ngạc nhiên. Ngạc nhiên vì sự biến chuyển thay ngôi đổi chỗ rất nhanh xảy ra trong vùng. Trước đây, tôi chỉ ra rằng Singapore đứng đầu bảng trong vùng về công bố quốc tế, nhưng hôm nay, một bạn mới gửi cho tôi một biểu đồ cho thấy Mã Lai bây giờ đã vượt qua Singapore về số lượng bài báo khoa học, và trở thành nước có năng suất khoa học cao nhất trong vùng ĐNA. Đó là một sự tăng trưởng ngoạn mục, và sự tăng trưởng đáng làm cho chúng ta suy nghĩ.

Monday, October 27, 2014

Công an nói xấu đất nước?


Theo báo chí, Công an TPHCM mới phát tán một tờ rơi "Travel Safety" cảnh báo du khách nước ngoài về tình trạng tội phạm ở thành phố. Nhìn qua nội dung tờ rơi này, tôi cảm thấy … khó chịu.  Điều đáng nói ở đây là không chỉ cảnh báo về tội phạm, tờ rơi còn vô tình nói xấu đất nước và con người Việt Nam. Chỉ là vô tình thôi, có lẽ vì dùng tiếng Anh sai và chưa suy nghĩ cẩn thận. Thật khó tưởng tượng công an có thể nghĩ đến, chứ chưa nói làm, cái việc không đẹp này.

Sunday, October 26, 2014

Bill Hayton và "Biển Đông: Cuộc Đấu Tranh Quyền Lực ở Á Châu"


Có lẽ các bạn đã biết kí giả Bill Hayton vừa mới xuất bản một cuốn sách có tựa đề là "The South China Sea: The Struggle for Power in Asia" (Biển Đông: Cuộc Đấu Tranh Quyền Lực ở Á Châu). Tôi chưa đọc cuốn sách (và chắc cũng không có thì giờ đọc trong tương lai gần) nhưng có nhận bài điểm sách của David Brown đăng trên Asia Sentinel (1). Đọc bài điểm sách này, tôi thấy sách có lẽ là nguồn thông tin tốt cho những ai còn quan tâm đến chủ quyền biển đảo và sự đe doạ của Tàu cộng đối với Việt Nam. Nhưng câu chuyện về mối liên hệ giữa cá nhân của tác giả với Chính phủ VN cũng thú vị. 

Nghĩ về bằng cấp tiến sĩ của ông Hà Văn Thắm và chuyện xa hơn

Báo Giáo Dục Việt Nam cho biết ông Hà Văn Thắm, chủ tịch HĐQT ngân hàng Đại Dương, "tốt nghiệp thạc sỹ chuyên ngành Quản trị Kinh doanh tại Trường Đại học Comlombia Common Wealth – Mỹ và bảo vệ Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh tại Trường Đại Học Công nghệ Paramount – Mỹ". Nhưng cả hai trường này đều đáng nghi ngờ vì chẳng có tiếng tăm hay tên tuổi gì trong học thuật.

Saturday, October 25, 2014

Bài giảng 38: Phương pháp tìm mô hình "tối ưu" trong mô hình hồi qui đa biến

Một trong những vấn đề "đau đầu" trong phân tích dữ liệu đa biến tìm mô hình tối ưu. Chẳng hạn như trong nghiên cứu tìm genes và các yếu tố có liên quan đến huyết áp, câu hỏi đặt ra là trong số hàng trăm yếu tố và hàng ngàn genes (gọi là X1, X2, X3, …, Xk) thì biến nào có liên quan đến huyết áp. Trong thống kê học, có nhiều cách giải câu hỏi. Bài giảng này giới thiệu một số phương pháp cổ điển như backward, forward và stepwise.  Bài giảng hơi dài (~40 phút), chủ yếu giải thích ý nghĩa đằng sau mỗi phương pháp để các bạn hiểu mình đang làm gì.

Cuộc sống xã hội chủ nghĩa: Bóp vú để được mua sữa !


Tôi dĩ nhiên không có hân hạnh được sống ở miền Bắc dưới thời XHCN bao cấp thời thập niên 1970s, nên không biết những chuyện ngày nay có thể xem là khó tin. Một trong những chuyện có vẻ khó tin đó là phụ nữ muốn mua sữa hộp cho con bú phải qua kiểm tra bằng ... bóp vú. Theo một bạn đọc giải thích thì mỗi tháng có 1 ngày, các bà mẹ đến phòng y tế để xếp hàng từ sớm để mua sữa hộp. Các bà mẹ phải chờ 4 tiếng đồng hồ và phải uống nước liên tục, sau đó sẽ được/bị một nhân viên y tế (?) bóp vú để kiểm tra. Bà mẹ nào bị bóp vú mà không ra sữa thì sẽ được mua sữa.

Thursday, October 23, 2014

Những đồng tiền Việt Nam trước 1975

Xin giới thiệu những đồng tiền Việt Nam trước 1975. Tôi không rõ nguồn, vì nhận qua email. Nhìn những đồng tiền này mà nhớ đến một thời xa xưa …

Những ngộ nhận về trích dẫn & đạo văn ở VN

Đọc bài báo trên Người lao động (1) tôi càng hiểu hơn tại sao nạn đạo văn ở VN quá nhiều. Ngay cả giảng viên, quan chức cao cấp trong đại học, và những người "cầm trịch" học thuật mà cũng chứng tỏ chưa hiểu về các nguyên tắc trích dẫn và qui ước về đạo văn! Tôi thử giải toả vài ngộ nhận theo hình thức vấn đáp như sau:

Gough Whitlam và người tị nạn Việt


Cựu thủ tướng Gough Whitlam mới qua đời ngày hôm qua (21/10), thọ 98 tuổi. Hôm nay, tôi mới thấy bài "Vị thủ tướng chống chiến tranh Việt Nam" trên Tuần Việt Nam (1), mà trong đó tác giả ca ngợi ông Gough Whitlam quá cỡ. Ông Whitlam là một chính khách lớn của Úc, ông nổi tiếng vì bị Tổng toàn quyền Úc truất phế khỏi ghế thủ tướng gần 40 năm trước. Bài này không đề cập đến sự kiện đó một cách công minh, mà chỉ nói đến việc ông Whitlam thiết lập bang giao với chính quyền miền Bắc. Giọng điệu ca ngợi trong bài này rất hợp gu Nhà nước. Nhưng là người Việt, tôi thấy hơi ngượng cho tác giả.

Wednesday, October 22, 2014

"Bạn"


Tôi phải để chữ "bạn" trong ngoặc kép, vì tôi còn phân vân không biết chữ đó có thích hợp hay không. Đọc báo Thanh Niên thấy ngài Bộ trưởng Quốc phòng dùng chữ bạn để đề cập đến các đối tác của cái "nước lạ" đó hơi nhiều. Bài phỏng vấn ngắn (chỉ có 592 chữ) nhưng ông dùng chữ bạn đến 4 lần!

Bài giảng G4: Biểu đồ hộp (box plot)

Xin thông báo đến các bạn quan tâm, tôi đã upload bài thứ 4 trong loạt bài về xây dựng biểu đồ cho các dữ liệu khoa học. Bài này bàn về cách vẽ biểu đồ hộp (box plot). Đây là loại biểu đồ càng ngày càng phổ biến trong các bài báo khoa học, nó sẽ thay thế cho loại biểu đồ thanh (bar chart). Thật ra, biểu đồ thanh là một dạng biểu đồ tồi, rất dở, vì nó chẳng cung cấp thông tin gì hay ho, và theo nguyên lí biểu đồ thì biểu đồ thanh là một "failure". Biểu đồ hộp là một sáng kiến của GS John Tukey, thoạt đầu ít người sử dụng, nhưng ngày nay thì người ta càng hiểu về nó thì càng thích nó. Bài này sẽ giới thiệu càng dùng ggplot2 để xây dựng biểu đồ hộp: 

Monday, October 20, 2014

Nội Bài và Tân Sơn Nhất là các phi trường tồi nhất ở Á châu!


Trang web "Ngủ ở phi trường" (sleepinginairports.net) mới công bố danh sách 10 phi trường Á châu tồi tệ nhất và tốt nhất trong năm 2014 (1). Trong danh sách tồi tệ nhất cả hai phi trường quốc tế của VN là Nội Bài và Tân Sơn Nhất đều có tên! Tuy trang web này không phải là một "standard" trong ngành du lịch, nhưng nó cũng thu hút chú ý của giới du khách từ bình dân đến thượng lưu và được truyền thông quốc tế đề cập đến với sự trọng vọng. Do đó, cũng nên tìm hiểu thực hư ra sao …

Sunday, October 19, 2014

Bài giảng 37: Đánh giá tầm quan trọng của biến tiên lượng

Tiếp tục loạt bài mô hình hồi qui tuyến tính đa biến, bài này sẽ hướng dẫn cách đánh giá tầm quan trọng của biến tiên lượng. Trong các mô hình phân tích dạng hồi qui tuyến tính, một câu hỏi rất quan trọng là làm sao đánh giá được tầm quan trọng của biến tiên lượng (X) trên biến phụ thuộc . Chẳng hạn như biết được yếu tố nào quan trọng giúp nhà khoa học tập trung can thiệp vào yếu tố đó để có kết quả tối ưu. Tuy câu hỏi rất quan trọng như thế, nhưng sách giáo khoa hoàn toàn không đề cập đến vấn đề này, đơn giản vì cho đến nay, phương pháp tính toán khá phức tạp. Trong bài giảng này, tôi sẽ giới thiệu một phương pháp khả dĩ (dùng kĩ thuật bootstrap chỉ có trong R) để giải quyết câu hỏi đánh giá tầm quan trọng của biến tiên lượng. Tôi đã áp dụng phương pháp này cho một bài báo mới đây về hormone và thấy rất có ích. Tôi hi vọng các bạn cũng sẽ thích thú với cách đặt câu hỏi và giải pháp. 

Chocolate và giải Nobel


Tôi mới đọc một bài báo hứa hẹn giải thích tại sao Nhật có nhiều giải Nobel, nhưng 3 lí do nêu ra (tác phong học thuật nghiêm túc, văn hoá tôn sư trọng đạo, và công chúng tôn trọng khoa học) tôi thấy cũng thú vị, nhưng chắc không có ý nghĩa trong thực tế. Trong thực tế, người đoạt giải Nobel thường là outlier, họ kiên trì theo đuổi ý tưởng chứ không chạy theo chủ đề thời sự. Ngoài ra, trường đại học mà họ xuất thân và network trong chuyên môn, và nhất là … may mắn, cũng là những yếu tố quan trọng. Nhưng thực tế nhất là … chocolate.

Danh tiếng có ảnh hưởng đến citation!

Trong khoa học, tần số trích dẫn (citation) những công trình nghiên cứu là một chỉ số khá quan trọng vì qua đó mà có cơ may xin tài trợ và thăng tiến trong sự nghiệp khoa bảng. Hôm nọ, tôi chia vui với một anh bạn giáo sư toán bên Pháp có 1000 citations, một thành tích mà tiếng Anh gọi là "significant achievement". Tôi tự hỏi: sự danh tiếng (reputation) có ảnh hưởng đến citation hay không?

Friday, October 17, 2014

Số liệu về người Việt ở Úc

Cộng đồng người Việt ở Úc là một trong những cộng đồng người Việt lớn trên thế giới. Tuy nhiên, số liệu về cộng đồng này còn quá ít. Dưới đây là vài nét phác hoạ qua kết quả điều tra dân số năm 2011.

Thursday, October 16, 2014

Số liệu về người Việt ở Mĩ

Hôm nọ tôi đọc được một báo cáo về người Việt ở Mĩ có nhiều con số thống kê rất đáng lưu lại làm tham khảo. Số liệu này thật ra là trích từ kết quả điều tra dân số bên Mĩ. Qua điều tra dân số, chúng ta có thể có cái nhìn khái quát về đồng hương ở xứ đang "giãy chết". Tôi tóm lược vài nét chính dưới đây. Điều làm tôi ngạc nhiên là mỗi năm đồng hương bên Mĩ gửi về quê hương 11 tỉ USD, chiếm gần 6% tổng GDP Việt Nam.

Wednesday, October 15, 2014

Chung quanh vụ rút lại bài báo y học của VN


 Sự việc bài báo y học của hai tác giả VN bị rút xuống đã được Trường ĐH Quốc tế giải thích trên Một Thế Giới (1). Thật ra, thì cũng chẳng có giải thích gì, vì những thông tin trong bài báo chưa đầy đủ và ai quan tâm cũng đã biết (như tôi bình luận trước đây). Tuy nhiên, bài này trích dẫn ý kiến của anh Hiệu trưởng mà tôi nghĩ là có sự hiểu lầm về nghiên cứu y khoa.