Sunday, July 17, 2016

Hội nghị loãng xương VN lần thứ 10


Tôi vừa mới dự xong Hội nghị thường niên lần thứ 10 do Hội loãng xương TPHCM và Hà Nội tổ chức tại Nha Trang. Mệt nhừ tử. Sau 2 năm quay lại Nha Trang thấy thành phố biển này có quá nhiều thay đổi đến chóng mặt. Tôi sẽ viết về cảm nghĩ của tôi trước những thay đổi này sau khi lấy lại sức. Nhưng nhân dịp này tôi phải ghi nhanh vài dòng để chúc mừng các thành viên trong nhóm được trao giải thưởng trong hội nghị.

Sunday, July 10, 2016

Một danh sách các nhà khoa học VN có ảnh hưởng trên trường quốc tế

Nhóm của tôi đang làm một nghiên cứu về trắc lượng khoa học (scientometrics), và trong quá trình điểm qua y văn thì bắt gặp bài nghiên cứu dưới đây mới công bố trên PLoS Biology. Bài phân tích này đưa ra một cách đánh giá thành tích của một nhà khoa học dựa trên các chỉ số trích dẫn nhưng xem xét đến vị trí tác giả trong bài báo. Họ đưa ra một danh sách hơn 84 ngàn nhà khoa học, và tôi lọc ra danh sách những nhà khoa học mang họ Việt kèm dưới đây.

Thursday, July 7, 2016

Thông báo sau cùng về khoá học ở Rạch Giá

Chỉ còn non 2 tuần nữa là lớp học ở Rạch Giá sẽ khai mạc. Tôi muốn nhân dịp này thông báo cùng các bạn có ý định tham dự mà chưa đăng kí thì nên đăng kí ngay từ hôm nay để ban tổ chức dễ bề sắp xếp. Nếu các bạn để đến gần kề cận ngày thì rất phiền phức và ban tổ chức sẽ không nhận thêm.

Tuesday, July 5, 2016

Bao nhiêu năm rồi, còn mãi ra đi …

Hôm qua, đọc được một bài thơ 5 chữ của Thái Bá Tân viết về những người Việt tiếp tục bỏ nước ra đi mà thấy … buồn buồn. Tôi cũng là một trong những người "li hương" đó, nhưng tôi đã xa quê lâu rồi, còn vấn đề đang nói và đáng bàn là cho đến nay, người Việt vẫn tìm cách li hương. Thành ra, tôi chợt nhớ đến ca khúc Một cõi đi về mà trong đó có câu bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi …

Saturday, July 2, 2016

Bàn về vụ cá chết hàng loạt và Formosa "nhận tội"


Thế là Formosa đã cúi đầu "nhận tội" đã gây ra thảm hoạ cá chết hàng loạt ở miền Trung. Sự thú nhận của Formosa chẳng làm ngạc nhiên ai, vì công chúng hình như đã biết từ lâu. Nhưng biết qua cảm nhận là một chuyện, còn tìm chứng cứ để kết luận là một chuyện khác. Có khi những quyết định mang tính chính trị hơn là khoa học (như vụ thuốc rosiglitazone chẳng hạn). Ở đây, tôi bàn qua một cách tiếp cận khoa học để kết tội thủ phạm gây cá chết hàng loạt. Tôi tiếp cận bằng mô hình nghiên cứu y khoa và khái niệm "environmentome" để có thể áp dụng tìm thủ phạm gây cá chết hàng loạt.  

Friday, July 1, 2016

Trải nghiệm một ngày bầu cử ở Úc


Hôm nay (2/7) là ngày bầu cử liên bang ở Úc. Tất cả người dân 18 tuổi trở lên bắt buộc phải đi bầu để chọn người đại diện cho mình. Sự lựa chọn rất phong phú, vì ở hạ nghị viện có 3 đảng chính là Liberal, Lao Động, và Đảng Xanh (Green Party); còn ở thượng nghị viện thì có đến hàng trăm ứng viên của hàng trăm đảng phái. Đúng là một chế độ dân chủ ... "trăm hoa đua nở". Tuy nhiều đảng phái, nhưng cuối cùng thì chỉ có 2 đảng chính là Liberal và Lao Động luân phiên nhau cầm quyền. Năm nay, tôi đoán rằng đảng Liberal của đương kim thủ tướng Malcolm Turnbull sẽ thắng cử.

Thursday, June 30, 2016

Vặn vẹo chữ nghĩa

Đây là chữ nghĩa tiếng Anh trong khoa học. Có lần tôi nghe một nhận xét và cũng là lời khuyên rằng trong y học, không bao giờ tin vào câu kết luận của một bài báo khoa học, mà phải nhìn vào dữ liệu. Theo thời gian, kinh nghiệm cá nhân của tôi cho thấy lời khuyên của vị trưởng thượng thật đúng. Chẳng hạn như những bài sau đây liên quan đến calcium và vitamin D mà tôi có dịp điểm qua ...

Saturday, June 25, 2016

Một kĩ năng quan trọng trong khoa học: Nói

Hôm qua tôi mời một nhà khoa học gốc Việt đến nói chuyện trong chương trình seminar của lab. Hiếm có một nhà khoa học gốc Việt nào có phong cách trình bày tốt như nhà khoa học này. "Câu chuyện" được trình bày một cách hào hứng, logic, và khúc chiết. Phong cách tự nhiên, thong thả, nhưng giữ đúng giờ. Cách trả lời câu hỏi một cách lịch sự, nho nhã. Trong khán phòng, ai cũng khen anh chàng này. Tất cả những khía cạnh đó làm tôi hài lòng vì mình đã mời đúng người -- the right person. Hài lòng hơn nữa là không làm mình mất mặt là người Việt. Điều này làm tôi có cảm hứng viết cái note này về kĩ năng trình bày trong khoa học.

Monday, June 20, 2016

Người tị nạn thời nay


Hôm qua xem một phóng sự về tình cảnh của người tị nạn A Phú Hãn (Afghanistan) và Ba Tư (Iran) ở Nauru mà cảm giác buồn vui lẫn lộn, và không thể không so sánh & hồi tưởng về cái thời người Việt tị nạn bên Thái Lan và các nước Đông Nam Á vào thập niên 1980s ...

Saturday, June 18, 2016

Lan man chuyện thế sự

Định viết lại cảm nhận của tôi về buổi tiếp xúc với bà Bộ trưởng Y tế khi bà ấy ghé thăm Viện Garvan để khánh thành chương trình "Know Your Bone", nhưng chẳng biết viết gì. Thôi thì tôi viết lan man vài dòng về chuyện thời sự để gọi là nhật kí tháng 6 ... 

Tuesday, June 14, 2016

Cảm tính hoá con số

Hôm nọ, nhóm chúng tôi có một cuộc tranh luận nho nhỏ về cách diễn tả một con số. Một chuyên gia truyền thông viết rằng "In Australia a bone is broken due to poor bone health every 3.4 minutes" (Ở Úc, cứ mỗi 3.4 phút thì có một người bị gãy xương). Phe khoa học thì phản đối cách diễn tả đó, vì họ cho rằng nó ... buồn cười và trẻ con. Phe truyền thông thì nói cách diễn tả đó bình thường, và họ nói chẳng có gì sai cả. Tôi thì có cảm tình với phe khoa học, dù biết rằng họ không chỉ ra được cái sai trong cách phát biểu đó, nên họ chỉ nói ... trẻ con. Đây là một cách nói rất phổ biến, nhưng cũng là một vấn đề hơi tinh vi về mặt thống kê.

Cô đơn?

Hôm kia, tôi đi dự buổi giảng công chúng và chợt tiếp thu một ý hay hay. Diễn giả, đương kim bộ trưởng và cựu nhà báo đài ABC, cho biết một thông tin hơi bất ngờ. Bà nói những người đạt đỉnh cao trong chính trị và nghệ thuật hay bất cứ lĩnh vực nào, tuy nhìn bề ngoài họ có vẻ phấn chấn, nhưng trong thực tế đời thường thì họ rất ... cô đơn.

Wednesday, June 8, 2016

Lời "thú tội" của một nhà khoa học lãng phí


Gần đây, có nhiều người trong giới chính trị, và thậm chí trong giới khoa học, cho rằng rất nhiều nghiên cứu khoa học hiện nay là lãng phí tiền của của người dân đóng thuế. Lãng phí là vì họ cho rằng có quá nhiều kết quả nghiên cứu vô bổ hoàn toàn xa rời thực tế; rằng có quá nhiều nghiên cứu không được ứng dụng trong thực tế (hoặc ứng dụng thất bại); rằng lãng phí là do nhiều kết quả nghiên cứu không lặp lại được (gọi là tái lập hay reproducibility). Có người ước tính rằng trên thế giới, số tiền lãng phí mỗi năm cho những nghiên cứu như thế có thể lên đến >150 tỉ USD!

Tuesday, June 7, 2016

Thông báo lớp học "Thiết kế nghiên cứu và phân tích dữ liệu"


Vùng Đồng bằng sông Cửu Long (hay miền Tây nói chung) dù có tiếng là dựa lúa của cả nước nhưng lại là một địa phương kém về nghiên cứu khoa học. Sự hiện diện của các nhà khoa học trong vùng trên các diễn đàn khoa học quốc gia và quốc tế còn rất khiêm tốn. Trong những chuyến công tác ở bên nhà, rất nhiều bạn đề nghị tổ chức một vài lớp học ở miền Tây, và cơ hội này đã đến. Trong chiều hướng góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho vùng, chúng tôi hân hạnh thông báo một lớp học về thiết kế nghiên cứu và phân tích dữ liệu sẽ được thực hiện tại Rạch Giá từ ngày 20/7/2016 đến ngày 24/7/2016. (Nhân dịp này các bạn có thể ghé thăm Kiên Giang -- Rạch Giá quê tôi để thưởng thức ẩm thực độc đáo và ngon. Tôi nói thật chứ không quảng cáo đâu). 

Monday, June 6, 2016

Rupert Neudeck qua đời

Một tin buồn: Ông Rupert Neudeck, người Đức, một đại ân nhân của "thuyền nhân" Việt Nam vừa qua đời ở tuổi 77. Những thuyền nhân thời thập niên 1980 không ai mà không biết đến con tàu Cap Anamur do ông khởi xướng. Con tàu này đã cứu vớt hàng ngàn thuyền nhân và giúp họ định cư ở nước ngoài an toàn. Nếu không có con tàu này, biết đâu hàng ngàn người Việt đã làm mồi cho cá mập. Cứu một người đã là ân nhân, cứu hàng ngàn người thì phải nói là "đại ân nhân". Xin có lời chia buồn cùng gia đình ông.



Saturday, June 4, 2016

Bệnh tiểu đường ở TP Hồ Chí Minh đang ở ngưỡng "dịch bệnh"

Đây là một "hoa trái" đầu tiên của công trình VOS (Vietnam Osteoporosis Study) mà tôi đã có dịp giới thiệu trước đây. Trong nghiên cứu này, chúng tôi quan tâm đến các bệnh mãn tính, kể cả tiểu đường và loãng xương. Dựa vào dữ liệu mới thu thập trên 1300 người, chúng tôi phát hiện rằng số người mắc bệnh tiểu đường ở TP Hồ Chí Minh đã ở ngưỡng có thể nói là "dịch bệnh". Nhưng điều đáng ngại là đa số những người mắc bệnh không biết mình mắc bệnh!

Sunday, May 29, 2016

74 genes liên quan đến học lực?


Trong tuần vừa qua, có một khám phá làm nhiều người trong giới di truyền học bàn tán xôn xao: Đó là công trình "Big Science" công bố trên Nature cho biết các nhà nghiên cứu đã phát hiện 74 gen (có lẽ chính xác hơn là "genetic variants") có liên quan đến học lực (1). Thật ra, nói "học lực" cũng có thể bàn cãi, vì chính xác tiếng Anh là educational attainment. Tôi không biết nên hiểu phát hiện này như thế nào ...

Friday, May 27, 2016

Y khoa tiên lượng (Predictive medicine): từ gen đến môi trường

Nhóm nghiên cứu của tôi rất quan tâm đến y khoa tiên lượng (có khi còn gọi là personalized medicine). Chúng tôi tiêu ra rất nhiều thì giờ suy nghĩ về vấn đề và làm cách nào để dùng gen đánh giá nguy cơ loãng xương cho một cá nhân. Nhưng trong thời gian gần đây, cá nhân tôi đã bắt đầu "dao động", vì trong thực tế gen giải thích rất ít những khác biệt giữa các cá nhân, và yếu tố môi trường mà chúng ta phơi nhiễm có thể có ảnh hưởng lớn hơn. Chẳng hạn như trong ung thư, chỉ có khoảng 25% nguy cơ ung thư là do gen, phần còn lại là các yếu tố môi trường, mà tôi tạm gọi là environmentome. Sau này, tôi học được danh từ exposome để thay cho environmentome. Bài nói chuyện dưới đây (tại UTS hôm 25/5) chỉ là một trong nhiều bài tôi đã "lang thang" nói chuyện trong các seminar tại các đại học và viện nghiên cứu trong thời gian 5 năm qua. Chỉ muốn nhân dịp này chia sẻ cùng các bạn nào quan tâm, và hi vọng có dịp hợp tác sau này.

Friday, March 4, 2016

Cách viết lá thư xin việc (cover letter)


Tiếp tục loạt bài tiếng Anh, hôm nay sẽ bàn về lá thư gọi là "cover letter". Trong hồ sơ xin việc hay xin học bổng, tôi nghĩ cái cover letter, tức là thư xin việc đóng vai trò rất quan trọng. Đó là văn bản đầu tiên trong hồ sơ. Đó cũng là văn bản mà người tuyển dụng đọc đầu tiên, và nếu thấy ok, thì họ tiếp tục đọc; còn không thì họ sẽ không đọc tiếp. Do đó, cách viết cover letter rất quan trọng, và trong cái note này tôi sẽ chỉ các bạn vài mẹo viết.

Thursday, March 3, 2016

Cách soạn một CV tốt


Hơn 15 năm trước, tôi có tham gia một diễn đàn (thời đó gọi là VNSA) và tôi có viết một loạt bài mách mẹo cách soạn một CV cho sinh viên và nghiên cứu sinh. Từ đó đến nay đã có nhiều thay đổi trong cách soạn CV, và tôi đã học nhiều hơn qua những tiếp xúc với CV người khác, nên có dịp cập nhật hoá một số điều. Bài này tiếp theo mấy bài trước sẽ chia sẻ cách soạn một CV cho sinh viên đang học hay mới ra trường.