Monday, August 18, 2014

Cập nhật 2014: NHỮNG CON ĐẬP DÒNG CHÍNH SÔNG MEKONG

Xin giới thiệu bài viết của Nhà văn Ngô Thế Vinh, một người quan tâm đến những con đập ở thượng nguồn sông Cửu Long. Đây là bài viết cập nhật 2014. Những con đập đang hay sắp hoàn tất là những đe doạ đến môi sinh và cuộc sống của hàng chục triệu đồng bào ở vùng sông Cửu Long. Tuy nhiên, cho đến nay, Nhà nước VN chưa tỏ dấu hiệu quan tâm!

Saturday, August 16, 2014

Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam: những chuyện không giống ai


Nếu đọc qui chế đào tạo tiến sĩ thì người đọc có thể thấy qui trình đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam cũng tương đối chuẩn mực. Nhưng trong thực tế, đây đó xảy ra những chuyện có thể nói là … không giống ai. Ở đây, tôi chỉ nêu vài vấn đề nổi cộm và hi vọng rằng sẽ được khắc phục trong tương lai gần. (Bài đã đăng trên báo Dân Trí.)

Thursday, August 14, 2014

Ai sở hữu tạp chí khoa học?

Xin giới thiệu một bài phỏng vấn cũng đã hơn 1 tuần, nhưng vì lí do tế nhị gì đó nên báo không đăng. Vậy thì tôi xin đăng trên trang blog cá nhân để chia sẻ cùng các bạn về chủ đề xuất bản khoa học, mà đặc biệt là quyền sở hữu tạp chí khoa học, một vấn đề thời sự hiện nay.

Chuyện tiếng Anh trên bằng cử nhân và tôn trọng con người


Chuyện sai sót về tiếng Anh trên bằng cấp đại học ở VN hình như cứ vài năm đến hẹn lại lên. Trước đây là sai sót về ngữ vựng, cách dùng từ, thuật ngữ, nay có người phát hiện sai sót đánh vần! Thay vì viết July (tháng 7), ai đó viết là Yuly (không có trong tiếng Anh). Một quan chức của Đại học Huế cho rằng đó chỉ là sai sót nhỏ thôi (1). Tôi cũng đồng ý là sai sót nhỏ, nhưng trên bằng cấp đại học thì nó không nhỏ chút nào. Nhưng ngoài sai sót đó, tôi còn thấy vài chỗ không ổn trong cái bằng.

Monday, August 11, 2014

Xuất bản khoa học: cơ quan chủ quản, nhà xuất bản và ban biên tập


Xin giới thiệu bài phỏng vấn tôi do phóng viên Công Quang của báo Dân Trí thực hiện. Bài này không có liên quan gì đến vụ kiện của Trường Đại học Tôn Đức Thắng đang được dư luận chú ý, nhưng Dân Trí lại lồng vào cái vụ kiện đó! Bài phỏng vấn xoay quanh vấn đề xuất bản khoa học, cơ quan chủ quản và mối liên quan với nhà xuất bản, vai trò của ban biên tập và tổng biên tập, v.v. (Bản rút ngắn đã đăng trên Dân Trí (1). Đây là bản gốc và đầy đủ.) 

Xuất bản khoa học: Mô hình nào cho VN?


Với tựa đề đó là tôi muốn nói đến scientific publication, chuyện đang khá là thời sự ở VN hiện nay. Xuất bản khoa học, theo tôi thấy, là một thương vụ tuyệt vời đối với nhà xuất bản. Đầu tiên, nhà khoa học tốn tiền và thời gian để làm nghiên cứu, khi có kết quả, viết thành bản thảo và gửi cho tập san để họ đăng. Tập san có ban biên tập. Ban biên tập lo phần khoa học của bản thảo, phụ trách bình duyệt bài báo, và quyết định công bố hay không. Đến khi bài báo được chấp nhận cho công bố, nhà xuất bản gửi hoá đơn đến tác giả đòi tiền! Trong cái qui trình đó, chúng ta thấy nhà xuất bản chẳng làm gì cả: họ chẳng dính dáng đến việc nộp bài báo vì tác giả lo hết; họ chẳng chỉnh sửa bài báo vì đã có tác giả làm; họ chẳng cần in vì hiện nay đều online. Họ chẳng cần trả lương cho ban biên tập (vì ban biên tập làm việc hoàn toàn không lương). Họ chỉ có hệ thống máy tính và mạng, và … thương hiệu. Mỗi bài nhà xuất bản lấy có thể 1500 – 2000 USD – gọi là “processing fee”. Họ làm tiền rất đẹp! Tôi không nghĩ ra doanh nghiệp nào mà “ngồi mát ăn bát vàng” như các nhà xuất bản khoa học.

Viết văn như là trị liệu

Mấy tuần ở nhà nằm dưỡng bệnh, tôi nghiệm ra một điều rất cá nhân: viết văn có khả năng trị bệnh! Tuần đầu, tôi rất bực bội, rất tức giận với cái chẩn đoán, nghĩ là đám bác sĩ hay chuyên gia xét nghiệm làm sai, và cảm thấy khó chấp nhận sự mất độc lập của mình. Đến nổi y tá mà cũng có quyền lệnh cho mình! Lúc đó tôi không làm gì cả, một đống sách chọn ra để trên bàn, mà cuối cùng cũng chẳng màn đọc cuốn nào. Máy tính chẳng thèm mở ra. Sụt cân, và chắc cũng tiều tuỵ lắm. Đến tuần thứ hai là giai đoạn chấp nhận cái diagnosis, tức là chấp nhận thực tại, tôi thấy phải làm cái gì đó trong khả năng của mình. Đó chính là viết. Viết đủ thứ, viết nhật kí về chi tiết điều trị, viết về kết quả xét nghiệm theo diễn giải của tôi, viết lại cảm xúc của mình về những thay đổi sinh học trong người, và viết … sách giáo khoa. Viết xuống những cảm xúc vui buồn và sinh học đó tôi thấy mình như giải toả độc chất trong người. Từ lúc nổi nóng ban đầu tôi lại thấy mình yêu đời hơn, dù chỉ quay quẩn trong nhà. Tôi nghiệm ra là viết văn có thể xem như là một trị liệu mà ít ai chú ý. 

Không thể lắp “cỗ máy” đại học nước ngoài vào VN

Tôi nghĩ những đề nghị cải cách giáo dục theo hướng các nước “tiên tiến” sẽ không bao giờ thành công ở VN. Xin nói rõ “tiên tiến” ở đây là các nước Âu Mĩ hay các nước theo thể chế và hệ thống Âu Mĩ, nói thẳng ra là các nước theo tư bản chủ nghĩa (TBCN). Vì thể chế VN căn bản vẫn là XHCN, nên không thể nào lắp đặt bộ máy của TBCN vào XHCN được. Chính sự khác biệt căn bản này có thể giải thích cho rất nhiều bất cập hiện nay ở VN.

Wednesday, July 30, 2014

Kinh nghiệm tự học tiếng Anh

Hôm nọ, trong một lần trả lời phỏng vấn một tờ báo bên nhà, phóng viên hỏi tôi về kinh nghiệm học tiếng Anh. Câu hỏi này làm tôi suy nghĩ và nhớ lại ngày xưa khi mới qua đây mình học tiếng Anh như thế nào. Hôm nay, nhân lúc dưỡng bệnh, tôi viết ra để chia sẻ cùng bạn đọc xa gần.

Sunday, July 27, 2014

Tác dụng pháp lý của thư Phạm Văn Đồng qua lăng kính ba phán quyết Tòa án Quốc tế


Xin trân trọng giới thiệu một bài viết đặc sắc của tác giả Phạm Quang Tuấn bàn về ý nghĩa pháp lí của công hàm Phạm Văn Đồng. Công hàm này đã gây tra vài tranh cãi trong thời gian qua với nhiều ý kiến khác nhau. Bài của PQT có lẽ giải tỏa phần lớn những thắc mắc của những người “ngoại đạo” như chúng ta.  

Monday, July 14, 2014

Hoàng Sa – nỗi đau mất mát

Tôi mới xem xong bộ phim “Hoàng Sa – nỗi đau mất mát” (1) do André Menras Hồ Cương Quyết thực hiện. André không phải là người xa lạ trong “cộng đồng” những người quan tâm đến Hoàng Sa – Trường Sa. Ông là người có mặt trong các cuộc biểu tình chống Tàu ở Sài Gòn. Ông còn là một người nói tiếng Việt thông thạo, và viết báo rất hay. Bộ phim “Hoàng Sa – nỗi đau mất mát” được thực hiện từ năm 2011, nhưng bị lực lượng an ninh Sài Gòn ngăn cản không cho trình chiếu. Tuy nhiên, nay thì bộ phim được cho trình chiếu! 

Rút lại 60 bài báo của một tác giả!

Chuyện hi hữu xảy ra với tập san khoa học có tên là Journal of Vibration Control (JVC) do tập đoàn Sage xuất bản (1). Thủ phạm là Chen-Yuan Chen, Phó Giáo sư khoa máy tính, [Đại học] National Pingtung University of Education. Cách lường gạt là ông Chen đệ trình bài báo cho JVC, và vì tập san thường yêu cầu tác giả phải liệt kê 4-6 chuyên gia bình duyệt, nên Chen tạo ra hàng trăm chuyên gia với địa chỉ email (dĩ nhiên là gmail, yahoo, hotmail), và y lấy 4-6 người trong danh sách y có trong tay. Dĩ nhiên, hàng trăm chuyên gia đó chính là Chen-Yuan Chen. Nói cách khác, Chen-Yuan Chen đóng vai chuyên gia bình duyệt cho bài báo của chính mình! Với “chiêu” lừa đó, Chen công bố khá nhiều bài trên JVC.

Sunday, July 13, 2014

Bằng cấp của các bộ trưởng Việt Nam, China, Mĩ, và Úc

Khoảng 2 năm trước, do tính tò mò, tôi đếm số thành viên nội các VN, Mĩ và Úc, và so sánh trình độ học vấn qua bằng cấp của họ. Kết quả cho thấy 13/26 người có bằng tiến sĩ (www.tuanvietnam.net/2010-08-08-trinh-do-hoc-van-bo-truong). Nhân dịp thấy một danh sách thành viên Nội các mới, tôi đếm lại và so sánh với các nước China, Mĩ và Úc. Kết quả tóm lược trong bảng dưới đây cho thấy vài xu hướng thú vị.

Ngôn ngữ ngoại giao "mới" của Tàu

Tôi mới viết một bài cho Asiasentinel.com, bàn về loại ngôn ngữ mất lịch sự của các quan chức Tàu. Tàu muốn trở thành cường quốc nhưng hình như họ rất bất an. Hễ ai nói gì không theo quan điểm của họ thì họ phùng mang trợn mắt nói lại cứ như dân giang hồ (thật ra, dân giang hồ còn lịch sự hơn quan chức Tàu).

Ngôn ngữ của Tàu: xưa và nay

Ngẫm nghĩ lại việc báo chí của Tàu cộng gọi Việt Nam là một “đứa con trai hoang đàng” kể cũng thú vị nhưng không ngạc nhiên. Thú vị là vì lần đầu tôi nghe họ dùng kiểu ví von này, mà hình như trước đây họ chưa bao giờ đề cập. Không ngạc nhiên là vì (a) các quan chức Tàu cộng vốn đã quen với thói xấc láo và vô giáo dục, và (b) thái độ nhũn nhặn của phía VN. Tôi nghĩ chính vì thái độ của VN mà Tàu lấn lướt tới và khinh thường VN.

The Paracel-Spratly dispute: No room for misinterpretation

Đọc bài trên tờ China Daily của cái tay nhà nghiên cứu Ling Dequan làm tôi thấy bực mình vì tính khiếm nhã và ngụy biện. Vì thế tôi đã viết vài dòng để trước là giải toả lồng ngực :-) và sau là giải thích cho tác giả thấy sự vô lí trong bài. Tôi đã bài viết dưới đây cho China Daily, nhưng tôi không hi vọng báo của Tàu cộng sẽ đăng. Vì vậy gửi lên đây để chia sẻ cùng các bạn một cách phản bác nó. 

Công hàm của ông Phạm Văn Đồng

Một trong những di sản đau buồn nhất của các lãnh tụ cộng sản ở VN là cái công hàm (*) của ông Phạm Văn Đồng (PVĐ) gửi cho ông Chu Ân Lai vào ngày 14/9/1958. Có người nặng lời nói rằng đó là một công văn “bán nước”, nhưng cũng có người bình tĩnh hơn nói rằng công văn đó chẳng có giá trị pháp lí. Công văn ngắn nhưng có thể nói là tai hại này đã được Tàu cộng dùng làm một trong những chứng cứ để giành chủ quyền hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Phản bác luận điểm của Tàu cộng như thế nào?

Đọc bài gọi là “phản biện” của ông Trần Công Trực (1) tôi thấy có phần hời hợt và thiếu tính thuyết phục. Những điểm trình bày trong bài viết có lẽ chỉ nói cho “phe ta” đọc cho vui mắt thôi, và tạo ấn tượng học thuật qua danh xưng. Nhưng đứng trên phương diện học thuật thì bài phản biện này chưa đạt chuẩn để lên võ đài tranh luận với các học giả Tàu. Đây chính là vấn đề của VN: chỉ thích nói cho nhau nghe, mà không phản bác đối phương một cách trực tiếp. Hệ quả là chính ta ru ngủ ta (hay có người nói là “tự sướng”).

Tranh luận về chủ quyền Hoàng Sa trên EuraReview.com

Một tranh luận rất thú vị trên EurasiaReview.com về vụ giàn khoan HD-981. Một bên là Sam Bateman, cựu thiếu tướng hải quân của Úc, và nay là Senior Fellow (chức danh cũ của tôi) thuộc Trường Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore). Bên kia là chuyên gia IT Dương Danh Huy và Nhà hoá học Phạm Quang Tuấn thuộc Đại học New South Wales. Cả hai người là bạn tôi. Tôi tóm lược tranh luận dưới đây để các bạn theo dõi và học theo.

Tại sao quan chức Tàu thô lỗ?

Đọc những phát biểu của các quan chức Tàu cộng liên quan đến vụ giàn khoang tôi nghĩ ai cũng nhận ra một mẫu số chung: thô lỗ. Thật vậy, vài câu chuyện xảy ra gần đây (như trong Đối thoại Sangri-La) cho chúng ta thấy một số quan chức Tàu rất ư là mất lịch sự, thô lỗ, láo xược, đến độ chỉ có thể nói là ... mất dạy. Bài tản mạn này viết đã 2 năm trước nhưng thấy vẫn còn tính thời sự, và muốn post lại ở đây để lí giải tại sao họ tỏ ra mất dạy như thế.