Monday, April 24, 2017

Yếu tố nào liên quan đến ung thư?

Quay lại câu hỏi "bao nhiêu ung thư là do yếu tố di truyền và bao nhiêu là do môi trường", tôi lại phải bận tâm các bạn với vài dữ liệu khoa học. Nhưng trước hết, cần phải minh định rằng chúng ta sẽ không bao giờ có con số chính xác cho câu trả lời. Không bao giờ có. Lí do là vì phương pháp khoa học của chúng ta còn hạn chế, và cách phân nhóm, phân loại cũng chưa hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nhìn chung thì chúng ta có bằng chứng để nói mà không sợ sai rằng yếu tố môi trường ảnh hưởng đến ung thư nhiều hơn yếu tố và di truyền.

Tuesday, April 18, 2017

Mì ngon 70 năm ở Sài Gòn

Mì là một món ăn độc đáo. Tôi nghĩ chắc không ngoa khi nói rằng món mì do người Việt chế biến là ngon nhất thế giới. Tôi có thể nói câu đó nhiều lần mà không sợ sai. Đọc bài dưới đây tôi mới biết thêm một địa chỉ mì ở Sài Gòn. Lần sau về phải ghé qua cho biết và sẽ có bài "review". :-)

Ý tưởng nghiên cứu đến từ đâu?

Một trong những câu hỏi mà các bạn nghiên cứu sinh và bất cứ ai có ý định làm nghiên cứu đều hỏi là ý tưởng nghiên cứu đến từ đâu. Đây là một câu hỏi quan trọng, và trong các workshop về phương pháp nghiên cứu, tôi thường dành hẳn một bài nói chuyện 1 giờ đồng hồ về câu hỏi này. Một cách ngắn gọn, câu hỏi nghiên cứu đến từ 4 nguồn chính:

Friday, April 14, 2017

ISI và Scopus bị tẩy chay?


Những tranh luận xoay quanh tiêu chuẩn công nhận giáo sư lại quay về tình hình nghiên cứu khoa học xã hội, và xuất hiện vài ngộ nhận. Một giáo sư văn học nói rằng những yêu cầu về công bố quốc tế cho giáo sư là không hợp lí, vì hai danh mục ISI và Scopus bị tẩy chay (1). Bác nói như thế thì khổ cho chúng tôi quá. Có ba điểm cần phải trao đổi thêm để chúng ta hiểu cho rõ. Ba điểm này liên quan đến tính chính danh của các tập đoàn xuất bản và chủ đề công bố quốc tế.

Thursday, April 13, 2017

Phỏng vấn Thượng tọa Thích Trí Quang

Xin trân trọng giới thiệu một tư liệu lịch sử rất quí về Thượng tọa (TT) Thích Trí Quang. Ông có lẽ là một trong những nhân vật phức tạp nhất của lịch sử cận đại. Người thì cho rằng ông là nhân viên tình báo CIA, người thì tố cáo ông là cộng sản, lại có người chỉ nghĩ ông là một nhà đấu tranh. Bài phỏng vấn dưới đây do Ngô Thế Vinh và Phạm Đình Vy thực hiện vào năm 1966 tại chùa Từ Đàm (Huế), và chúng ta sẽ biết thượng tọa nói gì. Xin cám ơn anh Ngô Thế Vinh đã gửi cho một tư liệu quí hiếm. NVT 

Wednesday, April 12, 2017

Một đóng góp có ý nghĩa cho y học nước nhà

Theo dự kiến của Scientific Reports thì hôm nay (12/4) là ngày họ công cố công trình nghiên cứu của Bs Hà Tấn Đức. Cái giờ phút quan trọng của một công trình nghiên cứu công phu và qui mô, kéo dài gần 3 năm từ lúc 'thai nghén' đến lúc kết thúc, là đây. Đây là một "achievement" quan trọng, một thành quả đẹp sau bao nhiêu ngày tháng miệt mài làm việc và suy nghĩ. Sự việc còn minh chứng cho ý tưởng tôi hay nói là nghiên cứu có phẩm chất cao có thể làm ở bất cứ nơi nào (chứ không hẳn phải ở thành phố lớn hay "trung ương" mới làm được.)

Saturday, April 8, 2017

Khiêm cung trong sự học

Nhiều khi tôi thấy hơi "bothered" về sự thiếu khiêm cung trong một số không nhỏ bạn trẻ ngày nay. Có những người [nói theo ông bà ta là] tỏ thái độ "chưa đỗ ông nghè, đã đe hàng tổng". Mà, trong thế giới khoa học, dù họ có đỗ ông nghè đi nữa thì họ vẫn chưa đủ trình độ để "đe hàng tổng". Trong thế giới khoa học cũng cần một thái độ khiêm cung để thành công về lâu dài.

Vẻ vang dân Việt: Đồng hồ của vua Bảo Đại

Tôi mới đọc một bản tin ngắn trong một diễn đàn [chuyên về sưu tập đồng hồ] về chiếc đồng hồ của vua Bảo Đại sắp được xem ra đấu giá (1). Theo hãng đấu giá Phillips thì chiếc đồng hồ hiệu Rolex mô hình 6062 này (xem hình) đắt giá nhất thế giới (cho đến nay), giá khởi đầu là hơn ... 1.5 triệu USD!

Friday, April 7, 2017

Hành trình Tình thương


Xin hân hạnh giới thiệu bài "Hành trình Tình Thương" của tác giả Trần Hoài Thư, do Nhà văn Ngô Thế Vinh gửi cho tôi. Bài viết mô tả quá trình hình thành và phát triển của nguyệt san Tình Thương do nhóm sinh viên y khoa Sài Gòn trước 1975 thực hiện, có rất nhiều tư liệu quí hiếm mà tôi nghĩ những ai từng lớn lên thời trước 1975 ở miền Nam đều ít nhiều biết đến.  Tôi chưa có cơ duyên gặp Trần Hoài Thư ngoài đời, nhưng đã đọc rất nhiều bài viết của anh trước đây. Anh là người có công lớn trong việc phục hồi những tác phẩm văn học trước đây bằng công nghệ IT. Đó là một công việc chẳng ai cám ơn nhưng ai cũng ghi ơn.  NVT

Saturday, April 1, 2017

Trả Lời Ba Câu Hỏi của Phùng Nguyễn


Tôi hân hạnh giới thiệu bài viết "Trả lời ba câu hỏi của Phùng Nguyễn" của Nhà văn Ngô Thế Vinh. Đó là ba câu hỏi liên quan đến Sông Mekong và những biến động gần đây, về vụ Nhà văn Ngô Thế Vinh hầu toà thời VNCH về tác phẩm "Mặt trận ở Sài Gòn", và cái nghiệp văn chương của một bác sĩ. Phùng Nguyễn đã qua đời hai năm trước, nhưng Nhà văn vẫn trả lời ba câu hỏi đó trong bài viết dưới đây. NVT

Friday, March 24, 2017

10 hiểu lầm về trị số P trong khoa học

Trị số P đóng vai trò hết sức quan trọng trong nghiên cứu khoa học, vì nó là "sổ thông hành", một loại bảo kê cho khả năng công bố quốc tế. Trị số P cũng là thước đo của khám phá khoa học. Nhưng rất tiếc là trị số P bị diễn giải sai rất nhiều. Diễn giải sai là vì người ta hiểu sai ý nghĩa của nó. Ngạc nhiên thay, ngay cả những người học và làm về thống kê cũng hiểu sai ý nghĩa của trị số P. Trong cái note này tôi sẽ liệt kê vài hiểu lầm phổ biến nhất.

Saturday, March 18, 2017

Tại sao những ca khúc trước 1975 ở miền Nam được ưa chuộng?

Nhân sự việc các quan chức văn hoá cấm hát 5 ca khúc được sáng tác trước 1975, tôi có cảm hứng chia sẻ cùng các bạn vài cảm nhận của tôi về dòng nhạc bị vùi dập đó. Câu hỏi đặt ra là tại sao những bài ca đã được sáng tác hơn nửa thế kỉ trước mà đến nay vẫn còn được giới thưởng ngoạn, từ bình dân đến lịch lãm, đều ưa thích. Tôi nghĩ đến 4 lí do và cũng là đặc điểm của những ca khúc trước 1975 ở miền Nam: tính nhân văn, tự do tư tưởng, tính phong phú, và giàu chất nghệ thuật.

Để thành công trong việc học tiến sĩ

Không nói ra thì ai cũng biết học tiến sĩ là một quyết định lớn trong đời, và quyết định đó cũng có nghĩa là chấp nhận gian nan. Thời gian học tập (chủ yếu là nghiên cứu) có rất nhiều yếu tố bất định mà nghiên cứu sinh (NCS) không thể nào đoán trước được. Theo tôi thấy, đa số thí sinh sau khi học xong có nhiều kinh nghiệm cay đắng. Sau đây là vài điều cần xem xét trước khi dấn thân vào cái nghiệp học tiến sĩ.

Friday, March 17, 2017

Cách đặt câu hỏi và trả lời hội nghị

Trong cuốn "Từ nghiên cứu đến công bố" tôi có bàn qua về cách làm chủ toạ hội nghị, nhưng từ đó đến nay, qua các email của các bạn đọc, tôi muốn chia sẻ một số kinh nghiệm trong cách đặt câu hỏi và cách trả lời câu hỏi trong hội thảo khoa học. Bài này do đó chia làm hai phần: phần đầu là các nguyên tắc về đặt câu hỏi, và phần hai là cách trả lời.

Friday, March 10, 2017

Viết văn khoa học như nấu canh chua: nguyên tắc IDEA

Có lẽ vài bạn sẽ nhăn mặt không đồng ý với cách ví von giữa nấu canh chua và khoa học, nhưng tôi thì thấy bản chất của hai việc này rất giống nhau. Nấu canh là cả một nghệ thuật, và viết văn khoa học cũng thế. Tiếp theo cái note trước, trong cái note này tôi sẽ mách cho các bạn vài mẹo viết phần dẫn nhập sao cho thuyết phục.

Bài báo khoa học: qui tắc viết một đoạn văn

Hôm kia, có dịp ngồi nói chuyện với một em nghiên cứu sinh, em than rằng viết văn khoa học khó quá. Hôm nay, nhân dịp đọc một đề cương nghiên cứu của một đồng nghiệp Úc (bên này đang mùa ... viết grant) cũng phát hiện những sai lầm kinh điển trong cách viết. Thế mới biết không phải chỉ người mình mới cảm thấy viết văn là khó, ngay cả người Úc cấp giáo sư mà viết văn khoa học vẫn lôm côm như thường. Thế là tôi có cảm hứng để viết thêm về chủ đề này.

Những cách viết báo cáo khoa học cần phải tránh

Thỉnh thoảng, tôi có cơ duyên đọc và sửa các đề cương nghiên cứu, luận văn và bài báo khoa học bằng tiếng Việt cho đồng nghiệp bên nhà. Qua cái công việc nhàn nhã (mà không nhàn nhã) này tôi mới phát hiện ra những cách viết rất quen thuộc nhưng cần phải tránh để làm quen với văn phong khoa học quốc tế.

Sunday, March 5, 2017

Diễn từ nhận giải Văn Việt của Nhà văn Ngô Thế Vinh

Xin trân trọng giới thiệu bài diễn từ nhận giải thưởng Văn Việt 2017 của Nhà văn Ngô Thế Vinh. Bài diễn từ có nhắc đến tình trạng tự do học thuật ở trong nước và sự giới hạn tự do của các nhà văn trong nước. Bài có đoạn viết "Là người cầm bút ở Miền Nam trước đây và hải ngoại sau này, sống sót giữa hai thế kỷ, đã trải nghiệm qua hai chế độ cùng những năm tháng tù đày, tôi không thể không chạnh lòng nghĩ tới những văn nghệ sĩ đang phải sống thiếu tự do ở quê nhà. Nhưng rồi tôi vẫn lạc quan để thấy rằng từ trong ngọn lửa đỏ thiêu rụi ấy, vẫn có những con phượng hoàng vực dậy từ tro than, cất cánh bay lên như một Bùi Ngọc Tấn với Chuyện Kể Năm 2000, đem tới cho chúng ta niềm hy vọng." 

Friday, March 3, 2017

Giải Văn Việt lần thứ II cho Nhà văn Ngô Thế Vinh


Sáng nay (4/3), nhận được một tin vui: hai tác phẩm “Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng” và “Mekong dòng sông nghẽn mạch” của Nhà văn Ngô Thế Vinh được trao Giải thưởng Văn Việt Đặc Biệt (1). Đây là một phần thưởng rất xứng đáng cho hai tác phẩm tầm cỡ và tâm huyết của tác giả.

Tác giả của "impact factor" (Eugene Garfield) đã ra đi.


Một người có ảnh hưởng rất lớn đến khoa học là Eugene Garfield, người phát triển chỉ số impact factor (tên đúng là Journal Impact Factor - JIF), vừa mới qua đời ở Mĩ hôm 26/2/2017 (1). Ông thọ 91 tuổi.