Thursday, March 5, 2015

Văn hóa meeting


Mấy tuần trước trên chuyến bay về VN tôi có dịp đọc một bài viết thú vị về những "thói hư" trong hội họp. Tác giả cho rằng những thói hư đó phản ảnh một sự thấp kém về văn hóa meeting. Có lẽ chữ văn hoá ở đây nên hiểu là etiquette, chứ không hẳn là culture. Tôi thì thấy những thói quen không đẹp mắt gieo một ấn tượng tiêu cực trong người nước ngoài về con người và văn hóa Việt Nam, nhất là trong khoa học.

Tạp chí Văn Học (hải ngoại)

Xin trân trọng giới thiệu thư khố văn học rất quí do tác giả Phùng Nguyễn sưu tập. Xem qua thì thấy tất cả các số của tạp chí Văn Học (từ thập niên 1980 cho đến 2008) đã được digitized. Quả là một kì công! Địa chỉ là:


Monday, March 2, 2015

Fb/blog của chính khách: gần và xa

Phải công nhận là fb và blog làm cho chính trị gia và quan chức nói chung gần gũi với dân hơn. Nhưng đó là tình hình ở phương Tây, chứ ở VN thì chính khách vẫn còn rất xa dân. Chỉ cần so sánh những bài viết trên fb/blog của chính trị gia ở VN và đồng nghiệp của họ ở các nước văn minh sẽ thấy điểm đó rất rõ nét.

Saturday, February 28, 2015

Trả lời phỏng vấn của báo Ngày Nay

Báo Ngày Nay (chẳng biết của ai) có nhã ý phỏng vấn tôi chung quanh câu chuyện bài báo về phân tích hệ gen của 3 người Việt vừa công bố trên Journal of Biosciences. Thú thật, tôi không có hào hứng gì trong việc này, vì thấy không cần và không đáng phải làm "ồn ào" như thế. Làm ồn ào về một bài báo trên một tập san vô danh như thế chỉ làm người ta cười cho. Cũng không nên nói theo kiểu "ở VN làm được như vậy là tốt rồi" vì tôi thấy đó là một công thức tuyệt vời cho sự tầm thường (mediocrity) và sẽ không bao giờ làm cho khoa học VN khá được. Những người suy nghĩ như thế đừng nên dấn thân vào khoa học. Nhưng nhà báo là chỗ quen biết nên khó từ chối.

Thursday, February 26, 2015

Đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học


Thử tưởng tượng bạn là một nhà báo. Một ngày đẹp trời, một nhà khoa học liên lạc bạn để quảng bá (PR) một công trình nghiên cứu mà nhà khoa học cho là rất quan trọng, đã được công bố trên một tập san thuộc danh mục SCI (1). Làm sao và dựa vào tiêu chí gì để bạn có thể đánh giá tầm quan trọng của công trình đó? Trả lời câu hỏi này có thể giúp phóng viên phân biệt tầm cỡ của một công trình khoa học và phân biệt được giữa dỏm với thật.

Wednesday, February 25, 2015

Một con voi ở trong phòng

Nhìn qua bảng số liệu dưới đây (số liệu của World Bank 2013) chúng ta dễ dàng thấy sức mua tương đương (PPP) của VN đứng vào hàng thấp nhất, sau các nước Singapore, Mã Lai, Thái Lan, Nam Dương, Phi Luật Tân, và Brunei:

Monday, February 23, 2015

Think Big

Lâu lắm rồi mới nghe một bài giảng seminar vừa hay vừa có ích. Trưa nay Viện Garvan có một khách mời là Giáo sư Mark Caulfield (1) từ Genomics England (Anh). Ông đến đây để nói về dự án “The 100,000 Genomes Project”. Dự án là một loại “Khoa học lớn” – big science được khởi xướng từ … Thủ tướng Anh!

Sunday, February 22, 2015

Sứ mệnh nghiên cứu của giáo dục đại học

Nhân dịp đầu năm, tôi muốn chia sẻ cùng các bạn vài suy nghĩ của tôi về sứ mệnh của giáo dục đại học. Thật ra, đây là một bài nói chuyện nhân dịp Trường ĐH Tôn Đức Thắng được cấp 2 bằng sáng chế. Hôm đó, Trường có nhã ý mời tôi nói chuyện với tư cách là một giáo sư thỉnh giảng và giám đốc một lab nghiên cứu ở đây. Tôi vốn quen nói chuyện không có giấy tờ, nhưng lần này Trường nói phải có giấy tờ đàng hoàng (và bản tiếng Anh cho khách nước ngoài nữa) nên tôi phải soạn bài nói chuyện nghiêm chỉnh. Bây giờ thì việc đã xong nên tôi có thể post lên đây để chia sẻ cùng các bạn.
NVT

Friday, February 20, 2015

Câu chuyện tình Mỹ-Việt: David Brown - Tuyết Lê-Brown

Một câu chuyện đẹp và dễ thương. Chàng là David Brown (người Mĩ, dĩ nhiên), và nàng là Bạch Tuyết (khỏi nói cũng biết là người Việt). Họ gặp nhau ~50 năm trước ở Biên Hoà, vượt qua nhiều dị biệt về văn hoá và phản đối của gia đình bên nàng, để thành hôn và sống cho đến nay.

Xin nói thêm là tôi biết David mới năm ngoái khi ông ấy viết một lá thư khen bài viết của tôi (China's "New" Language of Diplomacy đăng trên tạp chí Asia Sentinel). Sau này tôi mới biết ông là một cây bút rất quen thuộc với những bài bình luận sắc sảo về Biển Đông và Việt Nam. Nay mới biết thêm là ông là một "chàng rể" của Việt Nam!

Nhưng này, nói nhỏ với David: trong hình ông đang cầm chai nước mắm hiệu Con Mực, là nước mắm của Thái Lan, không phải của Việt Nam, David ơi! :-)

Thursday, February 19, 2015

Bốn mươi năm Dương Nghiễm Mậu và tự truyện Nguyễn Du

Xin giới thiệu các bạn bài viết của Nhà văn [Bác sĩ] Ngô Thế Vinh về Nhà văn Dương Nghiễm Mậu. Ông Dương Nghiễm Mậu (tên thật là Phí Ích Nghiễm, nguyên quán Hà Đông) là một trong những nhà văn hàng cự phách, hạng avant garde của nền văn học miền Nam trước 1975. Sáng tác của ông có thời bị cấm, nhưng sau này thì một số được in lại và phát hành.

Tuesday, February 17, 2015

Kiểm duyệt … quá khứ!

Ở miền Nam trước 1975, các tác phẩm của TLVĐ được dùng làm sách giáo khoa môn văn bậc trung học, nhưng ở miền Bắc thì những tác phẩm này bị cấm một thời gian khá dài. Mãi đến sau 1975 nhà cầm quyền mới cho in lại những tác phẩm của nhóm TLVĐ, nhưng ít ai chú ý rằng bản mới bị kiểm duyệt, với một số chi tiết bị xoá bỏ. Ngay cả sách của cụ Hoàng Xuân Hãn cũng bị kiểm duyệt. Có lẽ phải gọi đó là một sự kiểm duyệt quá khứ.

Monday, February 16, 2015

Trải nghiệm mua sách ở Sài Gòn


Chỉ có một chữ để mô tả trải nghiệm đó: chán. Tôi tìm mua cuốn "Thơ - thi pháp và chân dung" (của nhà phê bình văn học Đặng Tiến) suốt buổi sáng ở Sài Gòn mà đành chịu thua. Nhưng tôi có một trải nghiệm thú vị khi tìm cuốn sách, và đó là các nhà sách ở đây không biết bán sách.

Saturday, February 14, 2015

Ghi cuối năm Giáp Ngọ (2/2015)


Tôi vừa có một chuyến công tác đúng 1 tuần ở bên VN, và hôm nay mới về đến nhà, nên còn "jet lag" và chông chênh lắm. Cũng như bao lần trước, tôi bận túi bụi từ lúc đến cho đến thời điểm lên máy bay, và vì thế rất ít có thì giờ đọc báo và viết lách gì. Hôm nay, tĩnh tâm lại và ghi chép vài dòng để gọi là "chia sẻ" cùng các bạn, cũng là lời giải thích tại sao tôi vắng bóng trên blog trong thời gian qua.

Wednesday, February 4, 2015

Tử tế với nhau


Hôm đầu năm ngoái, nhân lúc làm thủ tục check-in ở phi trường Cam Ranh, tôi chứng kiến một câu chuyện làm tôi có cảm hứng ghi chép đôi ba dòng về … cách nói. Người khách hàng của Vietnam Airlines (VNA) bằng một giọng lịch sự và có chút ngần ngại nói với người trưởng nhóm tiếp viên rằng hôm nay là ngày sinh nhật của anh ấy, và hỏi VNA có dịch vụ gì đặc biệt cho anh không. Cô trưởng nhóm tuổi bậc trung, mặc bộ đồ doanh nhân (business) màu đen, khoanh tay trước ngực nói như thách thức: “không, VNA không có dịch vụ nào cho ngày sinh nhật cả”. Rồi hình như chưa hài lòng với câu trả lời, cô trưởng nhóm với khuôn mặt đanh đá, mỉa mai nói tiếp: “tôi ngạc nhiên là anh hỏi câu đó.” Anh hành khách lủi thủi rời khỏi quầy làm thủ tục làm tôi áy náy trong lòng dù sự việc chẳng dính dáng gì đến tôi. Thú thật, tôi cực kì ngạc nhiên VNA để cho một con người như thế làm tiếp viên!

Monday, February 2, 2015

Văn hóa VN tốt hơn Tàu?

Tôi vốn nghi ngờ mỗi khi đọc bài nào nói về tính ưu việt của văn hóa, con người và đất nước VN, nhất là những ý kiến của người ngoài. Người nước ngoài thường có thói quen khen “tứ hột sen”, mà chưa chắc họ thật sự nghĩ vậy. Tôi biết vậy vì đã sống và làm việc với họ khá lâu. Nhưng lần này, một người Hoa, mà “Hoa Tưởng” (ý nói Đài Loan), lại khen VN. Thật ra, nói khen cũng chưa đúng; ông ấy chỉ so sánh văn hóa đi đường giữa VN và Tàu lục địa. Trả lời trên báo Foreign Policy, ông nói:

Sunday, February 1, 2015

Cùng một số liệu, hai cách diễn giải (TP.HCM lọt top 50 thành phố an toàn nhất?)

Đúng là chuyện xấu thành tốt! TP Hồ Chí Minh được/bị Tạp chí The Economist xếp vào nhóm các thành phố kém an toàn nhất trên thế giới. Ấy thế mà ít nhất 2 tờ báo Việt Nam, phiên bản tiếng Anh và tiếng Việt, lại giật cái tít rằng TP Hồ Chí Minh lọt vào danh sách các thành phố an toàn nhất thế giới. Chuyện khó tin nhưng hoàn toàn có thật, và trên giấy trắng mực đen!

Friday, January 30, 2015

Facebook bị cướp


Xin thông báo cùng các bạn rằng tài khoản facebook của tôi ("Que Diêm") đã bị tin tặc cướp, hoặc bị facebook khoá lại vì có người tìm cách cướp. Sự việc xảy ra vào tối hôm qua (30/1/15), nên sáng hôm nay 31/1/15 tôi không thể truy cập tài khoản nữa. Bất cứ ai dùng tài khoản Que Diêm đó để liên lạc các bạn thì các bạn phải hiểu đó là việc làm của tin tặc và phải báo ngay cho facebook biết. Tôi sẽ cập nhật tình hình khi vấn đề được giải quyết. 

Cập nhật 2/2/15: Tôi đã quyết định đóng tài khoản facebook, cho dù facebook có xem xét vấn đề hay không. Họ đâu cần mình, và mình thì cũng chẳng cần họ. Đóng tài khoản đó có thể làm cho hàng ngàn bạn đọc và hơn 4 ngàn "followers" thất vọng, nhưng tôi không thể chịu được sự chảnh chọe của facebook.

Cập nhật 12/2/15: Tôi mới có một tài khoản fb mới tại địa chỉ 
https://www.facebook.com/drtuanvnguyen.
Hi vọng lần này không ai phá phách nữa.   

Chạy chức chạy quyền nên hợp thức hoá?

Thoạt đầu đọc tựa đề tôi cứ tưởng nhà báo mỉa mai, nhưng đọc bài viết thì hoá ra đây là một ý kiến nghiêm chỉnh của một vị cựu viện trưởng Viện Khoa học hành chính (1). Có vẻ lí luận của ông là ở các nước có nền kinh tế thị trường (như Mĩ và phương Tây) người ta có chạy chức chạy quyền, và VN thì đang theo đuổi kinh tế thị trường [định hướng XHCN], nên VN cũng nên cho phép chạy chức chạy quyền. Thoạt đầu nghe qua thì cũng … có lí, nhưng tôi nghĩ ông viện trưởng đã sai (thậm chí nguỵ biện) ngay từ căn bản.

Sunday, January 25, 2015

Ba mươi lăm năm một sự chông chênh


Hôm nay, 26/1, là ngày Quốc khánh của Úc và thế là tôi có được thêm một ngày nghỉ và nghĩ. Đối với cá nhân tôi đây cũng là ngày đánh dấu thêm một năm ở Úc. Ba mươi lăm năm về trước, đúng vào ngày này, tôi đến phi trường Sydney. Hai năm sau, từ một người không có quốc tịch, tôi trở thành công dân Úc. Thời gian 35 năm là hơn 1/3 thế kỉ (nói vậy cho nó "oai"), gần đủ để suy nghiệm về cuộc đời mình và chung quanh. Tôi nghiệm ra mình ở một vị trí chông chênh giữa một bên là quê hương và một bên là nơi an cư lạc nghiệp.