Monday, December 15, 2014

Khủng bố ở Sydney

Mới vào ngày đầu của tuần lễ giáp Noel mà đã xảy ra khủng bố! Vụ việc xảy ra chỉ cách bệnh viện tôi vài con đường, độ 10 phút đi bộ. Vào lúc 9:40 sáng hôm nay, một anh chàng trung niên vào quán cà phê / chocolate Lindt ở khu Martin Place (tức ngay trung tâm thành phố Sydney), và dùng súng trường bắt giữ nhân viên và khách hàng quán cà phê làm con tin. Chính quyền bang New South Wales (NSW) lập tức huy động hàng ngàn cảnh sát Sydney và cảnh sát liên bang Úc đến hiện trường, họ phong toả toàn bộ khu trung tâm thành phố. Cho đến nay, mới có 5 con tin thoát được ra ngoài, số còn lại có lẽ sẽ bị bắt cóc ở đó qua đêm. Tình hình hết sức căng thẳng, đến độ thủ hiến bang NSW và Thủ tướng Úc phải lên đài truyền hình báo cáo trước công chúng. Nghe nói Tổng thống Obama cũng quan tâm và muốn nghe báo cáo của đại sứ Mĩ tại Úc vì tình hình ở Sydney.

Sunday, December 14, 2014

Đóng góp của NAFOSTED cho khoa học VN và tương lai

Có thể nói rằng sự ra đời của NAFOSTED là một tín hiệu tích cực cho khoa học VN, dù muộn vẫn còn hơn không. Hai năm trước, tôi có điểm qua thành tựu của Quĩ NAFOSTED và kết luận rằng các nghiên cứu do Quĩ tài trợ có tăng về lượng nhưng kém về phẩm (1). Nhìn lại 5 năm qua thì tôi thấy kết luận này vẫn còn đúng.

Saturday, December 13, 2014

Bài giảng phân tích dữ liệu #45

Xin hân hạnh thông báo cùng các bạn quan tâm là tôi đã upload bài giảng #45 lên youtube. Đây cũng là bài thứ 6 trong loạt bài về mô hình hồi qui logistic. Bài này sẽ bàn về ứng dụng trong việc mô hình hồi qui logistic đa biến trong tiên lượng. Tôi sẽ cho các bạn xem qua một ứng dụng trong tiên lượng bệnh tiểu đường. Còn 4 bài nữa, tôi sẽ đi sâu vào các kĩ thuật phát triển và đánh giá mô hình tiên lượng. Hỗm rày bận bịu với việc xin tài trợ, nên thiếu thì giờ cho chương trình giảng trên youtube. (Ở Úc, mùa "grant writing" bắt đầu từ tháng 12 đến tháng 3, và trong thời gian này ai cũng bận rộn với suy nghĩ và viết lách, nên khá căng thẳng . Chúng tôi thường nói đùa rằng đây là mùa đấu bò – bull fighting. Đấu để có miếng bánh tài trợ cho vài năm tới.) Địa chỉ bài giảng là:

Công bố quốc tế của VN năm 2014 và triển vọng

Tôi có thói quen cứ mỗi khi đến cuối năm thì đếm số ấn phẩm công bố quốc tế trong 12 tháng qua. Việc này thì tôi đã làm chắc độ 10 năm qua, nên số liệu thu thập khá dồi dào. Vì năm 2014 chưa kết thúc, nên tôi phải dùng phương pháp thống kê để ước tính con số ấn phẩm cho năm. Ước tính này cũng khá chính xác, chỉ xê xích vài chục ấn phẩm (vì hệ số R2 lên đến 0.99).

Friday, December 12, 2014

Đánh giá tập san khoa học: chỉ số eigenfactor

Đánh giá tầm ảnh hưởng và uy danh của một tập san khoa học càng ngày càng trở thành đề tài … nóng. Trước đây (và cho đến ngày nay), nhiều đại học và trung tâm nghiên cứu vẫn dựa vào chỉ số ảnh hưởng (impact factor – IF) để đánh giá chất lượng một tập san. Dù chỉ số này bị phê phán rất nhiều, nhưng trong thực tế thì nó không phải vô dụng như nhiều người tưởng. Gần đây, có một phát kiến mới để đánh giá tầm ảnh hưởng của một tập san: đó là chỉ số eigenfactor (viết tắt là EF). Theo tôi, đây là một phát kiến hay và cần xem xét trong việc đánh giá khoa học nói chung.

Thursday, December 11, 2014

Chuyện thời sự: Phụ nữ Việt “rẻ” như bèo

Đó là một cái tít của báo chí và tôi chỉ viết lại. Toàn là những tin buồn. Ở xứ Kim Chi, phụ nữ Việt Nam được phim ảnh xem rẻ rúng (1). Ở Mã Lai, gái Việt Nam đứng đầu bảng bán dâm (2). Là người Việt, đọc những tin như thế này chỉ làm chúng ta phẫn nộ, có khi cảm thấy nhục nhã. Nhưng không biết các vị đang cầm tay lái con thuyền đất nước (được gọi một cách mĩ miều là "lãnh đạo") cảm tưởng ra sao.

Wednesday, December 10, 2014

Thu hút chuyên gia nước ngoài: Tạo một môi trường làm việc thật

Xin giới thiệu các bạn một vài ý kiến của tôi nhân việc Bộ KHCN ra chính sách về thu hút các nhà khoa học ở nước ngoài. Bài này tôi chỉ mới phát hiện hôm nay qua một trang điểm tin khác. Bản dưới đây là bản gốc của bài báo.


Bộ Khoa học và công nghệ đang có dự án Việt Nam thu hút các chuyên gia khoa học công nghệ từ nước ngoài. Đây là một chủ trương hợp lí trong quá trình hội nhập quốc tế. Nhưng một số khó khăn có thể thấy trước được.

Tuesday, December 9, 2014

Công bố quốc tế trên các tập san danh tiếng

Hôm trước, tôi có nói đến cách tính công bố quốc tế của nhà xuất bản Nature (gọi là Nature Index). Hôm nay tôi có dịp xem qua vài đại học trong vùng để so sánh (xem bảng kèm theo). Xin nhắc Nature Index dùng 3 chỉ số là AC, FC và WFC. Nature Index chỉ tính những bài báo khoa học trên các tập san có uy tín cao (tức có impact factor cao). Định nghĩa của 3 chỉ số là dưới đây.  Trong đó, chỉ có WFC là khách quan và có thể dùng để so sánh. WFC là số bài báo trên các tập san có impact factor cao sau khi đã điều chỉnh cho đóng góp của trường và loại tập san.

Sunday, December 7, 2014

Video giới thiệu sách mới

Tôi mới upload một video giới thiệu về cuốn sách “Phân tích dữ liệu với R” mới được xuất bản tuần vừa qua. Trong video tôi giải thích mục lục sách và một số thông tin liên quan đến cuốn sách. Địa chỉ của bài giới thiệu là:

Saturday, December 6, 2014

Giới thiệu sách “Phân tích dữ liệu với R”


Tôi rất hân hạnh giới thiệu cùng các bạn và đồng nghiệp cuốn sách “Phân tích dữ liệu với R” do tôi viết và mới được Nhà xuất bản Tổng Hợp ấn hành vào tuần vừa qua (1). Đây là một trong những cuốn sách tâm đắc nhất của tôi trong số 13 cuốn đã in ở Việt Nam, vì tôi nghĩ cuốn sách sẽ giúp cho hàng triệu sinh viên, nghiên cứu sinh, giảng viên và các nhà khoa học một phương tiện rất hữu hiệu cho phân tích dữ liệu.

Friday, December 5, 2014

Làn sóng người Nghệ Tĩnh vượt biển sang Úc

Hôm nọ, đọc được một bài viết về làn sóng người Việt từ Hà Tĩnh đi xin tị nạn bên Úc làm tôi "tâm tư". Chỉ tính năm 2013, có gần 800 người Việt vượt biển đến Úc, và trong số này phần lớn là xuất phát từ Nghệ An – Hà Tĩnh. Tại sao đất nước đã hết chiến tranh gần 40 năm mà vẫn có người liều mình ra đi tìm miền "đất hứa". Đó là câu hỏi rất "tâm tư" của không ít người.

Thursday, December 4, 2014

Những chuyện về bà mẹ Việt Nam

Sáng nay, đọc một câu chuyện, mà dù là đàn ông, tôi cũng thầm rơi nước mắt. Đó là chuyện một người mẹ Long An đoàn tụ cùng con ở … nghĩa trang Arlington (Mĩ). Một bên là bà mẹ Việt Nam khác, cũng ở Long An, đang tất tả tìm cách cứu con là Hồ Duy Hải, người sắp bị hành quyết ...

Wednesday, December 3, 2014

Cái chết của Gs Stefan Grimm

Một sự kiện -- phải nói là "sự kiện" -- xảy ra ở Imperial College (Anh): Giáo sư Stefan Grimm, 51 tuổi, tự tử vì áp lực của trường quá lớn (1). Áp lực công bố những công trình nghiên cứu lớn và xin tài trợ cho nghiên cứu. Cái chết của Gs Grimm gây xôn xao trong giới hàn lâm, và một lần nữa đặt cái văn hoá "publish or perish" (công bố hay diệt vong) lên bàn mổ xẻ của dư luận.

Bảng xếp hạng khoa học "Nature Index"


Một bạn đọc mới giới thiệu bảng Nature Index (natureindex.com) tôi thấy cũng thú vị. Trang này là một dạng phân tích ấn phẩm khoa học (bibliometrics), và có bảng xếp hạng 100 nước có "sản lượng" khoa học trên thế giới. Như có thể đoán được, Mĩ đứng hạng 1, nhưng ngạc nhiên một điều là Tàu đứng hạng 2! Riêng Việt Nam đứng hạng 57 trong bảng này.

Tuesday, December 2, 2014

Uống sữa có hại?

Một số bạn gửi email và nhắn qua fb hỏi tôi có ý kiến hay bình luận gì về bài báo trên Tuổi Trẻ Cuối Tuần (“Người lớn uống sữa, hại nhiều hơn lợi”). Thật ra, bài báo này chỉ viết lại những bài báo ở nước ngoài về một nghiên cứu được công bố trên tập san British Medical Journal (BMJ) gần đây, kết luận rằng uống nhiều sữa có liên quan đến tăng nguy cơ tử vong và gãy xương (2). Tôi hơi ngạc nhiên khi thấy TTCT đăng bài này với cái tựa đề quá khẳng định! Tôi là người làm trong lĩnh vực này và cũng quen biết khá thân tình với nhóm tác giả, nhưng tôi không bao giờ nghĩ rằng cái nghiên cứu đó có thể cho phép chúng ta nói rằng uống sữa có hại nhiều hơn lợi. Ngược lại, tôi nghĩ đối với người Việt, uống sữa có lợi cho sức khỏe và có tác dụng giảm nguy cơ loãng xương.

Monday, December 1, 2014

Sống với tỉ số thiền

Sáng nay có người gửi tôi một bài viết mà đọc một vài dòng đầu tôi mới biết là của mình! Bài này viết cho báo Tết cũng đã 2 hay 3 năm rồi, và vì website bị đánh sập nên tôi mất luôn. Lúc đó tôi đọc được một cuốn sách cực kì hay có tựa đề là "Born to be good" của Dacher Keltner, một nhà tâm lí học. Sách có đề cập đến khái niệm "Zen ratio" rất thú vị, và cuốn sách làm tôi thức gần nửa chuyến bay Los Angeles về Sydney. Về đến nhà, vội vàng viết lại bài này. Nay bắt gặp những suy nghĩ đầu năm của mình lúc đó thấy cũng có lí và còn tính thời sự nên mới post lại ở đây.

Bài giảng 43: Đánh gía mô hình hồi qui logistic

Xin thông báo các bạn quan tâm là tôi mới upload bài giảng số 43 trong loạt bài về phân tích dữ liệu lên youtube. Tiếp theo bài #42 bàn về cách diễn giải kết quả phân tích, bài này bàn về những cách đánh giá mô hình hồi qui logistic. Câu hỏi mà người phân tích thường đặt ra (trước khi diễn giải kết quả) là mô hình này có thích hợp với dữ liệu thực tế, hay nói theo thuật ngữ thống kê học là "goodness-of-fit". Chỉ khi nào mô hình thích hợp với dữ liệu thực tế thì mới đến bước kế tiếp là xem xét và diễn giải kết quả.

Tình hình khoa học bên Tàu

Thỉnh thoảng, tôi thấy cũng cần nhìn sang Tàu để biết VN mình đang đi đến đâu. Điều này có lẽ không quá đáng, vì ai cũng biết rằng VN chỉ là một phiên bản nhỏ của Tàu, nên nhìn đường đi nước bước của họ, chúng ta cũng có thể đoán biết chút tương lai của VN. Hôm nọ tôi đọc một bài báo trên tờ The Economist viết về việc Tàu tìm cách thu hút những giáo sư gốc Tàu đang làm việc ở nước ngoài. Bài viết có vài thông tin thú vị về tình trạng chảy máu chất xám ở bên đó.

Saturday, November 29, 2014

Lương nhà khoa học 150 triệu đồng/tháng

Đó là dự kiến của TPHCM nhằm thu hút các chuyên gia công nghệ cao (1). Theo dự kiến này, các chuyên gia thuộc 4 trung tâm (Viện Khoa học Công nghệ tính toán, Trung tâm Công nghệ Sinh học, Khu Công nghệ cao và Khu Nông nghiệp Công nghệ cao) có mức lương lên đến 150 triệu đồng/tháng (tức khoảng 7500 USD/tháng, hay khoảng 90,000 USD/năm). Phải nói đây là một nỗ lực lớn và đáng chú ý nhằm thu hút người tài khoa học. Nhưng cũng như bất cứ dự án nào từ VN, ít ai có thể biết hết những lắt léo đằng sau con số đó bao gồm những gì và điều kiện ra sao. Điều tôi thấy phân vân là sự chênh lệch quá lớn giữa người có và người không có.

Friday, November 28, 2014

Bức tranh lớn và bức tranh nhỏ

Tôi có quen một anh bạn trẻ, là bác sĩ và làm sếp trong một công ti dược đa quốc gia. Điều tôi quí anh là khác với các bạn trẻ khác hay chạy theo những thị hiếu tầm thường, anh là người sâu lắng, có trăn trở với thời cuộc, nói năng có suy nghĩ kĩ, và trung thành với dân tộc và đất nước. Thoạt đầu, tôi rất ngạc nhiên một người lớn lên sau 1980 mà có trăn trở như thế, nhưng sau này tôi hiểu vì em xuất thân từ một gia đình trung lưu ở Sài Gòn thời trước 1975. Có lần anh khuyên tôi: Thầy đừng nhìn VN như là một bức tranh lớn, vì bức tranh đó ảm đạm lắm, chẳng thấy tương lai đâu cả, và thầy sẽ thấy bi quan lắm; thầy cứ tập trung vào bức tranh nhỏ, chẳng hạn như giúp tụi em nè, và thầy sẽ thấy vui hơn. Câu nói này ám ảnh và đeo đuổi tôi cho đến ngày nay, và nó có khi trở thành phương châm của tôi khi làm việc liên quan đến VN.