Monday, September 26, 2016

Nhật kí Atlanta


Mấy ngày qua, tôi đi phó hội bên Atlanta (Georgia, Mĩ). Như là một thói quen, đi đâu tôi cũng ghi lại vài dòng nhật kí, trước là chia sẻ, sau là lưu làm kỉ niệm. Chuyến đi phó hội này có nhiều chuyện vui, vì những nghiên cứu của nhóm tôi, labo ở Úc cũng như labo ở VN, được ban tổ chức ưu ái cho trình làng, và báo chí địa phương quan tâm đến phỏng vấn ...

Saturday, September 10, 2016

Lấy tên tổng thống Obama đặt tên kí sinh trùng!


Một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Auburn (Mĩ) khám phá một kí sinh trùng mới trong rùa, và họ đặt tên nó là "Baracktrema obamai" (1). Người có sáng kiến này là Thomas Platt, cựu giáo sư sinh học, và cũng là anh họ của tổng thống Barack Obama.

Sunday, September 4, 2016

Giải thưởng nào cho Cửu Long cạn dòng Biển Đông dậy sóng?


Trong bài viết dưới đây, tác giả Inrasara hỏi ai sẽ trao giải thưởng cho tác phẩm "Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng", và tác giả tự trả lời là không ai cả. Có lẽ đối với những người trong thế giới chữ nghĩa tạm gọi là "chính thống" thì Nhà văn Bác sĩ Ngô Thế Vinh, cũng như bao nhiêu người khác, là kẻ bên lề. Nhưng tôi nghĩ giá trị đích thực của một tác phẩm, như cuốn "Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng" mà tôi gọi là 'sử thuyết', thì không nằm ở giải thưởng, mà ở dung lượng tri thức cùng những thông điệp mang tính tiên tri của nó.  

Sunday, August 28, 2016

Một chút lịch sử Biểu đồ Bland-Altman

Có thể nói rằng trong y học không ai mà không biết đến một phương pháp so sánh hai đo lường có tên là "Bland-Altman plot". Nhưng ít ai biết câu chuyện đằng sau biểu đồ danh tiếng này. Thật ra, nó nên/phải có tên là "Altman-Bland plot" mới đúng. Nhân dịp cuối tuần, xin chia sẻ câu chuyện đằng sau cái biểu đồ nổi tiếng này.

Saturday, August 27, 2016

Bao nhiêu hải sản bị nhiễm độc tố?

Câu trả lời có lẽ là ... tất cả. Nhưng ở đây, tôi chỉ bàn về vấn đề hải sản nhiễm độc tố ở Nghệ An - Hà Tĩnh mà thôi. Câu hỏi mà tôi hằng thắc mắc là mức độ nhiễm độc tố trong hải sản là bao nhiêu. Nói theo ngôn ngữ y khoa là tôi muốn biết cái "the prevalence and intensity of toxins in seafood". Điểm qua thông tin công bố trên báo chí, tôi nghĩ con số có thể lên đến 40%.

Friday, August 19, 2016

Điệp viên hoàn hảo

Đó là tựa đề cuốn sách "Perfect Spy" của tác giả Larry Berman. Hôm ra phi trường về Sydney, đi ngang qua một quầy bán đồ lưu niệm tôi chú ý đến cuốn sách này, nhưng còn ngần ngại mua, vì chưa biết nó có bị kiểm duyệt không. Tôi hỏi cô bán sách là cuốn này có phải là nguyên bản, chưa bị kiểm duyệt, thì cô ấy hơi ngớ ra, chẳng hiểu tôi nói gì. Tôi cũng hiểu ra là mình hỏi lầm người, nên tự "kiểm tra" bằng cách đọc vài trang. Sau khi tạm hài lòng là sách bản gốc, nên mua lên máy bay đọc để giết thì giờ. Bây giờ thì tôi đã đọc hết, nên có thể chia sẻ cùng các bạn vài cảm nhận.

Tuesday, August 16, 2016

Con gái ông Lê Duẩn

Thỉnh thoảng đọc được một bài đáng chú ý và tôi muốn giới thiệu đến các bạn. Bài dưới đây có tựa đề là "Con gái ông Lê Duẩn", một hồi kí của viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Nga Viktor Maslov, là chồng của cô Vũ Anh (tức con gái ông Lê Duẩn). Bài viết có nhiều chi tiết liên quan đến cuộc hôn nhân của họ, và những thông tin liên quan đến cái chết của Vũ Anh. Đối với vài người biết chuyện thì chắc chẳng có gì ngạc nhiên, nhưng đối với tôi, đọc đến đâu là cứ mở mắt ngạc nhiên đến đó. Thật khó hiểu trên đời này có những qui định và ràng buộc hết sức phi lí như trình bày trong hồi kí này.  NVT

Saturday, August 13, 2016

Hiểu về trái tim

Hôm ở Rạch Giá, tôi được một em học viên (1) tặng cho một cuốn sách hay. Sách có tựa đề là "Hiểu về trái tim" của Minh Niệm (2), NXB Trẻ phát hành (2010). Thông thường khi thấy một tựa đề như thế tôi hay nghĩ "lại một cuốn dạy về cách sống" vốn nhan nhản đến nhàm chán trong các hiệu sách, nhưng đọc qua vài dòng đầu thì tôi thấy đây là một tác phẩm nghiêm chỉnh và đáng đọc.

Monday, August 8, 2016

Một chút Bến Tre


Theo hẹn trước, trong chuyến đi này tôi có dịp đi Bến Tre để nói hai bài về chuyên môn. Đây là lần đầu tiên tôi ghé qua Bến Tre và ngủ đêm ở đây, chứ trước kia tôi chỉ đi ngang qua và nếu có dừng lại thì cũng chỉ vài giờ. Từ Rạch Giá đi Bến Tre cũng tiện lắm, vì chỉ cần đi ngược về hướng Vị Thanh (tức Chương Thiện cũ), rồi băng ngang qua Cần Thơ là đến Bến Tre. Nói thì đơn giản như vậy, nhưng vẫn mất gần 5 giờ đồng hồ mới đến Bến Tre!

Sunday, August 7, 2016

Rạch Giá: giàu và nghèo

Sau hội nghị ở Nha Trang, tôi đi về Rạch Giá để thực hiện một chương trình huấn luyện 5 ngày về phương pháp nghiên cứu khoa học. Dĩ nhiên, tôi chẳng lạ gì Rạch Giá, nhưng mỗi lần về VN tôi thường đi thẳng về quê chứ không ở Rạch Giá nhiều ngày. Lần này, vì công việc tôi phải "tạm trú" ở Rạch Giá đến 5 ngày đêm liền, và có nhiều trải nghiệm thú vị. 

Friday, August 5, 2016

Nha Trang: Tàu, Nga đều dơ bẩn như nhau!

Tôi đến Nha Trang sớm hơn 1 ngày nên không thể vào khách sạn đã đặt phòng trước đây, và phải lang thang tìm khách sạn nghỉ tạm một đêm. Anh tài xế rất dễ mến chạy lòng vòng tìm khách sạn cho tôi hoặc theo đề nghị của tôi (vì tôi cũng khá rành Nha Trang). Đến khách sạn nào, người ta cũng lắc đầu là hết phòng rồi, vì người Tàu đã mướn hết. Có nơi người ta treo bảng hết phòng ngay trước khách sạn để khỏi mất công trả lời. Phải đi một lúc mới tìm được một khách sạn ưng ý.

Một lời cảm ơn

Mỗi lần về Việt Nam là mỗi lần trải nghiệm với những cảm nhận buồn vui lẫn lộn. Hai tuần qua tôi có dịp về công tác bên nhà, đi đây đi đó, và tiếp xúc với nhiều bạn bè, đồng nghiệp, và những đồng hương lao động chân tay, nên có nhiều chuyện để ghi lại.

Sunday, July 17, 2016

Hội nghị loãng xương VN lần thứ 10


Tôi vừa mới dự xong Hội nghị thường niên lần thứ 10 do Hội loãng xương TPHCM và Hà Nội tổ chức tại Nha Trang. Mệt nhừ tử. Sau 2 năm quay lại Nha Trang thấy thành phố biển này có quá nhiều thay đổi đến chóng mặt. Tôi sẽ viết về cảm nghĩ của tôi trước những thay đổi này sau khi lấy lại sức. Nhưng nhân dịp này tôi phải ghi nhanh vài dòng để chúc mừng các thành viên trong nhóm được trao giải thưởng trong hội nghị.

Sunday, July 10, 2016

Một danh sách các nhà khoa học VN có ảnh hưởng trên trường quốc tế

Nhóm của tôi đang làm một nghiên cứu về trắc lượng khoa học (scientometrics), và trong quá trình điểm qua y văn thì bắt gặp bài nghiên cứu dưới đây mới công bố trên PLoS Biology. Bài phân tích này đưa ra một cách đánh giá thành tích của một nhà khoa học dựa trên các chỉ số trích dẫn nhưng xem xét đến vị trí tác giả trong bài báo. Họ đưa ra một danh sách hơn 84 ngàn nhà khoa học, và tôi lọc ra danh sách những nhà khoa học mang họ Việt kèm dưới đây.

Thursday, July 7, 2016

Thông báo sau cùng về khoá học ở Rạch Giá

Chỉ còn non 2 tuần nữa là lớp học ở Rạch Giá sẽ khai mạc. Tôi muốn nhân dịp này thông báo cùng các bạn có ý định tham dự mà chưa đăng kí thì nên đăng kí ngay từ hôm nay để ban tổ chức dễ bề sắp xếp. Nếu các bạn để đến gần kề cận ngày thì rất phiền phức và ban tổ chức sẽ không nhận thêm.

Tuesday, July 5, 2016

Bao nhiêu năm rồi, còn mãi ra đi …

Hôm qua, đọc được một bài thơ 5 chữ của Thái Bá Tân viết về những người Việt tiếp tục bỏ nước ra đi mà thấy … buồn buồn. Tôi cũng là một trong những người "li hương" đó, nhưng tôi đã xa quê lâu rồi, còn vấn đề đang nói và đáng bàn là cho đến nay, người Việt vẫn tìm cách li hương. Thành ra, tôi chợt nhớ đến ca khúc Một cõi đi về mà trong đó có câu bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi …

Saturday, July 2, 2016

Bàn về vụ cá chết hàng loạt và Formosa "nhận tội"


Thế là Formosa đã cúi đầu "nhận tội" đã gây ra thảm hoạ cá chết hàng loạt ở miền Trung. Sự thú nhận của Formosa chẳng làm ngạc nhiên ai, vì công chúng hình như đã biết từ lâu. Nhưng biết qua cảm nhận là một chuyện, còn tìm chứng cứ để kết luận là một chuyện khác. Có khi những quyết định mang tính chính trị hơn là khoa học (như vụ thuốc rosiglitazone chẳng hạn). Ở đây, tôi bàn qua một cách tiếp cận khoa học để kết tội thủ phạm gây cá chết hàng loạt. Tôi tiếp cận bằng mô hình nghiên cứu y khoa và khái niệm "environmentome" để có thể áp dụng tìm thủ phạm gây cá chết hàng loạt.  

Friday, July 1, 2016

Trải nghiệm một ngày bầu cử ở Úc


Hôm nay (2/7) là ngày bầu cử liên bang ở Úc. Tất cả người dân 18 tuổi trở lên bắt buộc phải đi bầu để chọn người đại diện cho mình. Sự lựa chọn rất phong phú, vì ở hạ nghị viện có 3 đảng chính là Liberal, Lao Động, và Đảng Xanh (Green Party); còn ở thượng nghị viện thì có đến hàng trăm ứng viên của hàng trăm đảng phái. Đúng là một chế độ dân chủ ... "trăm hoa đua nở". Tuy nhiều đảng phái, nhưng cuối cùng thì chỉ có 2 đảng chính là Liberal và Lao Động luân phiên nhau cầm quyền. Năm nay, tôi đoán rằng đảng Liberal của đương kim thủ tướng Malcolm Turnbull sẽ thắng cử.

Thursday, June 30, 2016

Vặn vẹo chữ nghĩa

Đây là chữ nghĩa tiếng Anh trong khoa học. Có lần tôi nghe một nhận xét và cũng là lời khuyên rằng trong y học, không bao giờ tin vào câu kết luận của một bài báo khoa học, mà phải nhìn vào dữ liệu. Theo thời gian, kinh nghiệm cá nhân của tôi cho thấy lời khuyên của vị trưởng thượng thật đúng. Chẳng hạn như những bài sau đây liên quan đến calcium và vitamin D mà tôi có dịp điểm qua ...

Saturday, June 25, 2016

Một kĩ năng quan trọng trong khoa học: Nói

Hôm qua tôi mời một nhà khoa học gốc Việt đến nói chuyện trong chương trình seminar của lab. Hiếm có một nhà khoa học gốc Việt nào có phong cách trình bày tốt như nhà khoa học này. "Câu chuyện" được trình bày một cách hào hứng, logic, và khúc chiết. Phong cách tự nhiên, thong thả, nhưng giữ đúng giờ. Cách trả lời câu hỏi một cách lịch sự, nho nhã. Trong khán phòng, ai cũng khen anh chàng này. Tất cả những khía cạnh đó làm tôi hài lòng vì mình đã mời đúng người -- the right person. Hài lòng hơn nữa là không làm mình mất mặt là người Việt. Điều này làm tôi có cảm hứng viết cái note này về kĩ năng trình bày trong khoa học.