Wednesday, May 30, 2007

Boris Yeltsin từng được một bác sĩ Mĩ cứu mạng

Cựu tổng thống Nga Boris Yeltsin vừa qua đời vì bệnh suy tim ở Moscow hôm 23/4/2007. Ông thọ 76 tuổi. Người ta bàn cãi về những “di sản” chính trị của Yeltsin (1), nhưng hình như rất ít người biết rằng Yeltsin từng được một bác sĩ cứu mạng hơn 10 năm trước. Có thể nói không ngoa rằng một trang lịch sử Nga được viết bằng một cuộc phẫu thuật nơi tim (bypass surgery) khá hi hữu, mà người quyết định là một bác sĩ Mĩ. Bài viết này tôi tổng hợp thông tin từ New York Times và tạp chí y khoa Mĩ JAMA.

===

Mùa thu năm 1996, Boris Yeltsin tranh cử tổng thống. Nhưng ông phải đương đầu với một khủng hoảng cá nhân rất nghiêm trọng, nghiêm trọng hơn bất cứ đe dọa nào từ các đối thủ chính trị của ông: ông mắc bệnh tim rất trầm trọng. Trước đó, Yeltsin từng bị chứng nhồi máu cơ tim, và trong thời gian tranh cử, ông lại bị đau tim. Điều trớ trêu là tất các các chuyên gia y tế hàng đầu của Nga đều nhất trí rằng Yeltsin cần phải được điều trị bằng phẫu thuật nơi tim (nối mạch vành tim, coronary artery bypass surgery), nhưng các bác sĩ Nga cho rằng ông sẽ không qua khỏi một cuộc đại phẫu như thế.

Bác sĩ Michael E. DeBakey là một nhà phẫu thuật tim nổi tiếng trên thế giới, làm việc tại Thành phố Houston, bang Texas (Mĩ). Năm 1973, bác sĩ DeBakey có sang Nga giảng dạy và từng giải phẫu tim cho Giáo sư Mstislav V. Keldysh, một nhà khoa học hạt nhân và chủ tịch Viện hàn lâm khoa học Liên Xô cũ. Năm 1974, bác sĩ DeBakey được kết nạp thành viên của Viện hàn lâm y học Liên Xô. Tuy giữ vị trí danh dự như thế, nhưng trong thời Chiến tranh Lạnh, các quan chức trong điện Kremlin chưa bao giờ chính thức nhờ ông cố vấn hay yêu cầu ông giúp đỡ điều gì.

Trong tình trạng tuyệt vọng, Yeltsin bèn tham vấn bác sĩ DeBakey. Việc Yeltsin phải nhờ đến một bác sĩ nước ngoài như DeBakey làm cho một số chuyên gia y khoa Nga cau mày, nhưng việc đó đủ cho biết tình trạng của Yeltsin nghiêm trọng như thế nào!

Bác sĩ DeBakey, lúc đó đã 87 tuổi, bay sang Moscow và trực tiếp khám Yeltsin. Sau khi cẩn thận đánh giá tình trạng sức khỏe của Yeltsin, ông cho rằng Yeltsin không thể sống nổi nếu không giải phẫu, nhưng quan trọng hơn hết, ông đánh giá rằng Yelstin có thể sống sau cuộc giải phẫu. Bác sĩ DeBakey cho biết sở dĩ ý kiến của ông khác với ý kiến các bác sĩ Nga là vì ông khám rất cẩn thận và lâu hơn các bác sĩ Nga khám.

Yeltsin đòi được giải phẫu tại bệnh viện tư (tại Moscow) của bác sĩ Renat S. Akchurin. Bác sĩ Akchurin là người từng được DeBakey huấn luyện trong khi ông sang Houston thực tập một thời gian ngắn. Tuy nhiên, bác sĩ DeBakey hơi ngại giải phẫu ở đây, vì các thiết bị y khoa cần thiết cho cuộc phẫu thuật không đầy đủ như ông mong muốn, nhưng DeBakey rất tin tưởng vào kĩ năng của Akchurin, và hứa với Yeltsin rằng ông cùng với các đồng nghiệp Mĩ khác sẽ quan sát cẩn thận cuộc phẫu thuật. Sau vài giờ chuẩn bị và giải phẫu trực tiếp bởi bác sĩ Akchurin, cuộc phẫu thuật được tuyên bố là thành công.

Sau đó, Yeltsin đắc cử và làm việc bình thường. Nhưng vài năm trước khi qua đời, Yeltsin còn có vấn đề tim mạch khác và phải qua một cuộc phẫu thuật khác để đặt stent do bác sĩ Roland Hatzer ở Đức tiến hành.

Về quan hệ cá nhân, bác sĩ DeBakey, qua một cuộc phỏng vấn gần đây, cho biết Yeltsin là người rất khó tính với các bác sĩ Nga, nhưng lại rất chăm chú nghe những lời khuyên của ông. Yeltsin nói với bác sĩ DeBakey rằng: “tôi sẽ nghe theo lời của ông, nếu tôi có thể giúp tôi trở lại làm việc nhanh chóng”. Trong lần khám năm 1996, câu hỏi đầu tiên mà Yeltsin hỏi bác sĩ DeBakey là ông có khả năng quay lại làm việc sau giải phẫu hay không. Bác sĩ DeBakey trả lời rằng trong vòng 2 tuần sau giải phẫu Yeltsin có thể trở lại làm việc bình thường. Sau đó, Yeltsin yêu cầu Bác sĩ DeBakey không được cho giới truyền thông biết về các chi tiết bệnh trạng và trao đổi giữa hai người.

Người ta không biết Yeltsin nghĩ gì về bác sĩ DeBakey, nhưng trong cuốn hồi kí “The New Living Heart” (xuất bản năm 1997), Yeltsin và Antonio Gotto mô tả bác sĩ DeBakey như là một “ảo thuật gia của trái tim” và “một người với khả năng trời cho để ban những phép lạ”.

Nếu Yeltsin không gặp bác sĩ DeBakey, có thể ông sẽ không ra tranh cử (chứ nói đến việc chờ chết!) và có thể cũng không có Putin làm tổng thống Nga như ngày nay. Do đó, các sử gia cho rằng việc bác sĩ DeBakey cứu sống Yeltsin không chỉ cứu cái ghế tổng thống cho ông mà còn góp phần viết một trang sử Nga thời hiện đại.


Chú thích:

[1] Báo chí Tây phương viết về “di sản” của Yeltsin thường ở hai thái cực: mộg mặt đề cao vai trò của ông trong việc thay đổi chế độ chính trị ở Nga, mặt khác phản ảnh ý kiến của dân Nga xem ông như là một lãnh đạo đáng khinh bỉ hơn là được kính trọng. Khi được hỏi về cảm tưởng trước sự kiện Yeltsin qua đời, một chuyên gia Nga trả lời: “Tại sao [ngày chết của Yeltsin] lại là ngày buồn? Tất cả những vấn nạn mà Nga đang gánh phải ngày nay là di sản của Yeltsin. Ông ta đã nói láo chúng tôi. Ông ta đã cướp của chúng tôi, làm cho nước Nga trở thành một trò hề trên thế giới. Điều tốt nhất mà chúng ta có thể làm cho Yeltsin là quên phứt đi ông ấy” (Vyacheslav Sovalyev). Hỏi một bác sĩ Nga nghĩ gì về cái chết của Yeltsin, bà trả lời: “Mức sống bị xuống thấp và xã hội bị phân hóa dưới thời của Yeltsin. Khoa học không được tài trợ, làm cho nhiều nhà khoa học bỏ nước ra đi và một số còn tự tử. Chúng tôi có cảm tưởng rằng ông ấy đại diện cho quyền lợi của nước Mỹ trước tiên, rồi mới tới quyền lợi của chúng tôi”.

No comments: