Thursday, July 5, 2007

Buổi hòa nhạc ấn tượng

Kể tiếp chuyện Montréal ...

25/6/07

Khoa học và văn hóa là hai lĩnh vực tưởng như rất xa nhau, nhưng trong thực tế lại rất gần. Tôi nhớ Nhà văn người Anh Thomas Huxley (thế kỉ 19?) từng nói rằng làm khoa học mà không biết đến văn hóa nghệ thuật thì chẳng khác gì cái cỗ máy. Văn hóa là linh hồn của khoa học. Thành ra, cũng không ngạc nhiên khi giới làm khoa học rất quan tâm đến các văn hóa, kể cả văn học và nghệ thuật. Hầu như trong bất cứ hội nghị lớn nào, ngoài những chương trình hội thảo khoa học, đều có các chương trình văn hóa.

Đối với nước chủ nhà thì hội nghị cũng là một dịp để họ khoe văn hóa của dân tộc họ. Hội nghị loãng xương quốc tế năm nay tổ chức ở Thành phố Montréal, bang Québec, Canada. Người Québec chủ yếu nói tiếng Pháp. Do đó, thành phố Montréal cũng mang dánh dấp của một Paris. Thật ra, Montréal là một Paris ngoài nước Pháp, chỉ nhỏ hơn Paris ở Pháp mà thôi. Do đó, ban tổ chức cũng muốn nhân cơ hội để giới thiệu những nét độc đáo của thành phố.

Một trong những nét độc đáo của Montréal là Nhà thờ Notre Dame Basilica (tạm dịch là Nhà thờ Đức Bà). Theo người hướng dẫn, nhà thờ này hàng năm thu hút hàng trăm ngàn du khách đến thăm và chiêm ngưỡng (chứ không phải đến để cầu nguyện!) Đây là nhà thờ lớn nhất ở Québec, nằm ngay trong khu phố cổ, chỉ cách hội trường 5 phút đi bộ. Nhà thờ được xây từ 1824 đến 1829, theo kiến trúc Gothic Phục hưng (Gothic revival). Từ ngoại thấy đến nội thất, người thiết kế đã gây một ấn tượng không thể nào nhầm lẫn được: nguy nga và tráng lệ. Nội thất nhà thờ được trang trí lộng lẫy, với tượng gỗ, vàng lá, và thiết kế theo kiểu Sacré-Coeur. Cũng là một cách phô trương thanh thế và sự giàu có của người Pháp Canada.

Nhà thờ được chọn làm địa điểm cho buổi hòa nhạc để phục vụ các đại biểu từ khắp thế giới về dự hội nghị loãng xương. Buổi hòa nhạc do dàn nhạc giao hưởng Orchestra Métropolitain du Grand Montréal trình diễn. Chương trình chỉ kéo dài 1 giờ 30 phút, với 4 bài (A Little Night Music của Mozart, Egmont Overture của Beethoven, Symphony #40 của Mozart, và Academic Festival Overture của Brahms).

Buổi hòa nhạc đầy ấn tượng vì khung cảnh trang nghiêm của nhà thờ và cách chơi nhạc của các nhạc công. Có khoảng 50 nhạc công trong dàn nhạc giao hưởng. Họ là những giáo sư hoặc nhạc sĩ tốt nghiệp từ Nhạc viện Québec. Do đó, dàn nhạc có những người trẻ (chỉ 20 – 30 tuổi) đến những người có tuổi (60). Nhạc trưởng là nhạc sĩ Jean Philip, chỉ độ 35 tuổi. Nhưng dù trẻ hay cao tuổi, họ đều chơi nhạc với một phong độ chuyên nghiệp rất cao. Dễ dàng thấy họ thả hồn và thân thể theo tiếng nhạc lúc du dương, lúc dữ dội, lúc bình an … Trong không gian nghiêm trang tuyệt với của nhà thờ mà thưởng thức nhạc cổ điển Tây phương cho chúng ta một cảm giác thanh thản và trầm tư. Dù cho người không quan tâm đến nhạc hay nghệ thuật mà vào đây thì cũng không thể nào bỏ tâm trí của mình vào những chuyện “thị phi” trong hoạt động khoa học hay ngoài xã hội. Âm nhạc đúng là một hình thái nghệ thuật đem lại cho con người một cơ hội để có thể tự mình giải thoát khỏi những tục lụy ưu phiền trong cuộc sống.

Điều đáng trách trong đêm hòa nhạc là có vài người hành xử như những kẻ vô văn hóa, vô minh. Ngồi phía sau tôi là một nhóm bác sĩ mà qua tiếng nói và khuôn mặt tôi biết là dân Nam Mĩ hay Mexico. Họ cực kì ồn ào, cười hô hố, nói oang oang như chỗ không người, đến nỗi mọi người chung quanh đều ném cho họ những cái nhìn bực dọc và khinh bỉ. Chính tôi, một người kiên nhẫn cao độ, mà cũng không chịu nỗi những hành động vô văn hóa, nên tôi phải nói thẳng cho họ biết: “Đề nghị mấy ông mấy bà trả lại yên lặng cho buổi hòa nhạc!” Hóa ra lời nói của tôi có hiệu lực. Nhưng hiệu lực chỉ 2 phút, và sau đó họ lại ồn ào cười nói oang oang! Bây giờ thì tôi mới hiểu một phần tại sao người Mĩ rất ghét và khinh bỉ dân Nam Mĩ và dân Mễ.

Xem qua buổi hòa nhạc làm tôi nhớ đến những xô ca nhạc video / DVD của các nhóm như Thúy Nga tổ chức. Họ cũng có dàn nhạc, cùng kèn, cũng trống, cũng violon, v.v… nhưng hình như họ làm thế chỉ để phô trương cho có vẻ “ta đây”, chứ trong thực tế thì các ca sĩ chỉ hát nhép, và các nhạc công chỉ chơi cho có, chứ tất cả đã được thu âm cả rồi. vả lại, nhạc pop Việt Nam thì cần gì đến dàn nhạc cổ điển. Đúng là một trò lố bịch!

No comments: