Tuesday, July 3, 2007

Hải quan Canada

Tôi vừa về nhà từ một chuyến công tác bên Canada. Nói là công tác, nhưng cũng là lúc thư giản sau những tháng làm việc mệt nhoài, nhức đầu. Chuyến đi lần này thật thú vị và tôi, như là một thói quen, ghi chép những gì mình đã kinh qua hay cảm nhận được …


- Ông vô Canada làm gì ?

Câu hỏi có tác động làm tôi sực tỉnh rằng mình đang ở trên đất của Canada, mà trước khia tôi được biết là Gia Nã Đại. Tôi nhìn anh chàng nhân viên hải quan để biết người mình đang đối thoại. Đó là một thanh niên còn trẻ (hay nói theo người mình là mặt non choẹt), nước da nâu (có thể là người bản xứ hay bà con của Loretta Sanchez, tức dân Mễ), người có vẻ mập mạp (chắc do ngồi một chỗ và thiếu vận động lâu ngày), khuôn mặt vuông, trán rất thấp, với mái tóc cắt hơi “ấn tượng” (để một khoảng trống tròn trước trán). Anh ta mặc đồng phục màu đen, đeo cái walkie-talkie trên vai, miệng thì nhai kẹo chewing-gum. Có lẽ do tính “bảo thủ” nên thoạt nhìn qua là tôi thiếu cảm tình. Kinh nghiệm giao tiếp trong xã hội cho tôi thấy đây đây là công chức thiếu tư cách, một người thuộc giai cấp thấp trong xã hội (thể hiện qua hình ảnh miệng nhai kẹo chewing-gum). Tôi trả lời vừa cụt ngủn vừa sẵn giọng:

- Dự hội nghị.

- Hội nghị gì?

Anh ta hỏi lại. Tôi nghĩ trong đầu: chà, chắc thằng nhóc này muốn kiếm chuyện. Ok, mình sẽ đùa chơi xem nó làm gì. Nghĩ thế tôi nói:

- Bone diseases (hội nghị về các bệnh xương)

- Ạ, bác sĩ hả? Air bone disease?

Đến đây thì máu trong người tôi bắt đầu nóng lên rồi. Cái câu hỏi “Air bone disease” là một kiểu nói móc, kiểu nói hàm ý mỉa mai rằng tôi nói tiếng Anh không rành, và đó là một xúc phạm. Có lẽ hắn nghĩ rằng tôi người tóc đen nên giả định rằng tôi nói tiếng Anh không rành chăng? Hay là thằng nhóc này không rành tiếng Anh, vì đây là nơi nói tiếng Pháp. Bất kể là gì, tôi không chấp nhận cái tính trịch thượng, cái thái độ “cà chớn” của hắn. Nói tóm lại, tôi nghĩ thằng nhóc này muốn kiếm chuyện, nên tôi nghiêm nghị nói:

- I am not joking with you. It is a conference on bone disease, is it clear? (Tao ông đùa với mày đâu nghe. Đó là một hội nghị về bệnh xương, nghe rõ chưa?)

Hình như hắn biết tôi đang nóng máu, nhưng hắn cũng muốn tỏ ra mình là người có quyền, nên hắn nhìn thẳng vào mắt tôi như muốn dò hỏi. Riêng tôi thì có thể nói là “bất cần”. Tôi không cần phải vào cái xứ sở này. Muốn thì đi, không muốn thì thôi, chứ xa xôi quá, thì ham cái nỗi gì. Tôi cũng nhìn lại hắn một cách thách thức. Trong giây phút, hắn thay đổi thái độ khác và quay sang hỏi mấy câu vớ vẩn khác:

- Ông ở đây bao lâu?

- Bảy ngày.

- Lâu dữ vậy sao?

- Bảy ngày mà lâu nỗi gì?

- Có định đi đâu chơi không?

- Không, tao bận suốt ngày đêm.

- Ồ, ông phải đi chơi để biết xứ Canada của tôi đẹp chứ!

Tiên sư mày, tôi nghĩ thầm, tên này chắc là nhân viên tiếp thị du lịch chăng, sao mà nó “nhiều chuyện” thế! Mà, cũng phải thôi, chắc nó phải quảng bá cho hình ảnh của đất nước nó để người ta vào tiêu tiền. Nghĩ thế tôi nói:

- Thôi tao biết xứ mày đẹp rồi. Nhưng tao đã từng ghé qua Canada hồi xưa rồi.

- Vậy sao? Hồi nào, ở đâu ?

- Ừ, cũng 9, 10 năm về trước lận, ở Toronto.

Đến đây thì bộ mặt của hắn thay đổi, tay đóng cái mộc, và nhoẽn miệng cười nói:

- Mến chúc ông một chuyến đi thành công.

Nhân viên hải quan ở đâu cũng … khó ưa. Riêng Canada thì đây là lần đầu tôi mới đối mặt với họ, vì mấy lần trước lái xe từ Mĩ sang Toronto chẳng có “ma” nào hỏi han gì đâu. Tôi cứ tưởng Canada là xứ sở hiền lành, không gun-hô như các chú Sam láng giềng, nên có thể họ “dễ thương” hơn.

Tôi lầm to.

Nghe qua vài câu chuyện khác của anh đồng nghiệp và hai bà cháu Mĩ đen, tôi có thể nói nhân viên hải quan Canada rất đáng ghét. Trường hợp anh đồng nghiệp, N, cùng đi với tôi làm tôi nổi nóng. Anh ta kể, nhân viên hải quan Canada hỏi những câu đại loại như:

- Vào đây làm gì?

- Nói chuyện có 1 ngày mà ở đến 6 ngày à?

Trời ơi, tay nào mà hỏi tôi câu này chắc tôi cho hắn một bài học ngay. Tôi sẽ nói “Này, tao đâu có cần xin vào cái xứ của mày; tao được ban tổ chức mời vào. Nếu mày không muốn cho tao vào thì tao sẽ bay về nước tao ngay bây giờ. Không có vấn đề gì cả. Đừng có hỏi kiểu đó.”

Còn câu chuyện hai bà cháu người Mĩ da đen còn làm cho tôi không ưa nhân viên hải quan Canada hơn nữa. Hai bà cháu đi từ Boston sang Toronto bằng xe điện, và từ đó cũng bằng xe điện đi Montréal. Trên đường hai bà cháu bị nhân viên hải quan Canada hoạnh họe, bắt bẽ từng câu chữ, và vẫn với những câu hỏi quen thuộc: qua đây để làm gì, ở bao lâu, tại sao không đi đây mà đi đó, địa chỉ ở Mĩ ở đâu, v.v… nói tóm lại toàn là những câu hỏi mang tính kéo dài thì giờ. Nhưng câu “có dính dáng vào khủng bố không” thì bà da đen chịu hết nổi và hét lớn rằng: nếu ông không muốn tôi vào thăm Canada thì cứ nói, đừng có hỏi láo cá như vậy. Phải đến độ đó thì họ mới để cho bà yên thân.

Tôi thấy hình như bọn hải quan ở các nước nhỏ nhưng giàu có như Canada và Úc thường có thái độ trịch thượng, kì thị, và khinh miệt người da màu, nhất là người từ các nước Á châu còn nghèo như Việt Nam ta. Trong cái đầu của họ, người mang họ Nguyễn, Lê, Trần, Huỳnh, v.v… là đám dân nghèo, đến xứ họ là muốn trốn ở lại, là muốn giành công ăn việc làm của họ, hay mua bán ma túy, v.v… Đó là một thành kiến có thật. Mà, cũng không trách họ, bởi vì trong thực tế có những trường hợp này. Người Việt Nam ở Úc quá nổi tiếng với trồng cần sa, buôn bán ma túy … nổi tiếng đến nỗi nhiều khi bọn nó hỏi “Mày họ gì” làm tôi hơi ngượng.

Từ ngượng, tôi đâm ra ngổ ngáo trước những câu hỏi mà tôi cho là trịch thượng và “cà chớn”. Tôi sẵn sàng đấu võ mồm với họ, sẵn sàng đập bàn vỗ ghế với họ để cho họ biết rằng không phải người Việt Nam nào cũng như họ nghĩ trong cái đầu không mấy nhiều tế bào trí tuệ.

Tôi chỉ mong ngày nào đó nước Việt Nam mình giàu có lên, người dân mình không còn nghèo nữa, tạo ra hình ảnh một nước Việt Nam cường thịnh trên thế giới như Nhật hay Hàn Quốc ngày nay để bọn hải quan các nước nhỏ không còn trịch thượng nữa. Mỗi người Việt Nam mình phải ghi lòng rằng mình đã và đang bị chúng nó làm nhục, phải khắc sâu trong dạ rằng sẽ có một ngày chúng ta hay con cháu chúng ta trả lễ lại những tên hải quan trịch thượng. Muốn trả lễ thì mình phải giàu và mạnh. Hi vọng mỗi cá nhân chúng ta phấn đấu cho lí tưởng đó.

2 comments:

gps said...

Theo ngữ cảnh trong bài viết, thì có lẽ tác giả kể chuyện làm việc với nhân viên di trú (immigration officer) hơn là nhân viên thuế quan (customs officer).

Nhân viên thuế quan ở những cảng biển mới nên gọi là hải quan.

Alan said...

Nó không coi chiếu khán của bác trước để thấy quốc tịch Úc của bác a?