Friday, September 21, 2007

Ghi nhanh: khoa học và chính trị

Hội nghị quốc tế về loãng xương năm nay (2007) được tổ chức tại Honolulu, Hawaii. Hội nghị thu hút khoảng 4000 chuyên gia (bác sĩ, nhà khoa học), đại diện công ti dược, v.v… từ năm châu trên thế giới. Nói là “Năm châu”, nhưng trong thực tế, phần lớn các công trình nghiên cứu xuất phát từ Mĩ, Âu châu, Úc châu, và Á châu là chính. Ở Á châu, Nhật là nước chủ lực vơi nhiều công trình nghiên cứu có giá trị khoa học cao; còn Trung Quốc – kể cả Hồng Kông – chỉ là nước đứng bên lề các nghiên cứu mang tính công nghệ cao.

Nhóm của tôi gồm 5 người tham dự hội nghị, với 2 nghiên cứu sinh (Dana và Bích) chiếm giải thưởng “Young Investigator Award” (giải thưởng dành cho các nhà nghiên cứu trẻ), và đó là một vinh hạnh cho tôi cũng như cho cả nhóm. Mỗi năm, ban tổ chức chọn ra 50 nghiên cứu sinh và hậu tiến sĩ trong số trên 1000 báo cáo để trao giải thưởng này, và để được trao giải thưởng là một vinh dự cho nghiên cứu sinh, đóng góp một phần quan trọng trong lí lịch khoa học của mình. Tôi rất vinh hạnh vì hầu như tất cả các nghiên cứu sinh của tôi đều chiếm giải thưởng trong nghiên cứu, và đã có 2 người chiếm giải Young Investigator Award này. Đó không phải là quảng cáo hay nói hay ho gì về mình, mà chỉ là một quan sát. :-)

Có nhiều điều để nói trong hội nghị lần này, nhưng có một chuyện tôi phải ghi nhanh ở đây để nhớ, chứ không thì quên mất sau hội nghị (tôi đang ở Hawaii và phải ghi nhanh mấy dòng chữ này). Đó là trường hợp hai báo cáo bị “withdrawn” (rút lại) vì lí do (tiếc thay) chính trị.

Mỗi lần đi dự hội nghị là mỗi lần học hỏi từ đồng nghiệp, qua việc đọc và trao đổi với họ. Như tôi nói, có hàng ngàn báo cáo từ nghiên cứu cơ bản, di truyền, công nghệ sinh học, đến lâm sàng và dịch tễ học. Tôi chỉ quan tâm nhiều đến nghiên cứu lâm sàng và di truyền học. Tôi lang thang từng báo cáo và để ý thấy có hai báo cáo đề chữ “withdrawn”. Quái! Người ta phải nộp tiền đăng kí cả 200 USD để đi dự hội nghị và trình bày báo cáo mà lại có người lấy tiền bỏ sông bỏ biển như thế. Tại sao? Tôi tò mò tìm hiểu qua số báo cáo thì thấy đây là hai báo cáo từ Anh và tác giả “sếp” là Jonahan Reid. Ủa, Jonahan là bạn của tôi mà! (Nói là bạn, nhưng ông ấy lớn hơn tôi đến 12 tuổi). Thế là tôi tìm Jonahan hỏi cho ra sự tình ...

Ông ấy cho tôi biết rằng tác giả là người Iran, nghiên cứu sinh tiến sĩ của ổng. Tên anh nghiên cứu sinh này là M. Báo cáo của anh ta được ban tổ chức chấp nhận cho trình bày trong hội nghị, nhưng khi anh ta đi xin visa để vào Mĩ thì bị Tòa đại sứ Mĩ ở London từ chối. Lí do đơn giản là anh ấy mang quốc tịch Iran. Ôi, khoa học là một hoạt động quốc tế, nhưng chính trị thì vẫn còn biên giới. Tôi cảm thấy tiếc cho anh chàng M này. Còn Jonathan thì rất giận về sự việc. Ngày hôm sau, ông ta viết ngay trên bản poster rằng “The author is an Iranian who gave a wonderful presentation in London” (tác giả là một người Iran và đã trình bày bài nghiên cứu tuyệt vời ở Luân Đôn).

Câu chuyện này làm tôi nhớ đến một học trò cũ của tôi: cô AB. Cô AB đã tốt nghiệp tiến sĩ và đã về Iran, nay là giáo sư dịch tễ học ở Đại học Tehran. Tôi còn nhớ ngày AB được chấp nhận cho vào Mĩ để báo cáo nghiên cứu, cô ấy phải trải qua một cuộc phỏng vấn đầy tính khiêu khích và humiliation từ các nhân viên đại sứ quán Mĩ ở Úc và ở phi trường Los Angeles. Cô ấy phải về ngay Úc sau khi hội nghị kết thúc, chứ không được phép ở lại Mĩ dù chỉ để đi tham quan! Với những cách hành xử như thế, có lẽ không ai ngạc nhiên khi thấy thế giới nhìn Mĩ với nhiều nghi ngại.

NVT

No comments: