Monday, October 29, 2007

Thái Duy

Bài viết sau đây rất hay nói về cách sử dụng từ ngữ trong khi viết báo. Tôi thấy trong nước người viết khẩu hiệu (trên đường phố, xa lộ) rất "hỗn" với người dân. Thường là những khẩu hiệu dạy đời, mang tính lên lớp, và lúc nào Nhà nước & Đảng cũng đều đứng đầu rồi mới đến Nhân dân. Đáng lẽ ngược lại mới đúng chứ. Thành ra, tôi thích cách viết của Nhà báo Thái Duy này lắm. Có bao nhiêu người viết trẻ được như ông ấy.

NVT


===
http://truongduynhat.vnweblogs.com/post/1545/33693

Có khi chỉ một câu chữ của ông cũng khiến ta giật mình. Ví như ông không bao giờ cho phép Đảng đứng trước Dân. Trong khi tất thảy các báo viết " ý Đảng lòng dân" (chữ Đảng viết hoa, chữ dân viết thường), thì ông luôn viết "lòng Dân ý Đảng". Rất nhiều lần ông nói với tôi: Dân cũng phải viết hoa, và phải đứng trước, đứng trên Đảng!

Hơn mười năm trước, ông đã viết: "Sự thật không phải lúc nào cũng dễ lọt vào Hội trường Ba Đình. Bao giờ mọi sự thật, dù cay đắng, ùa được vào hội trường Quốc hội, mọi nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân được cất lên áp đảo ở hội trường Quốc hội thì người dân mới bớt khổ". Cũng chưa thấy ai dám viết công khai những dòng này trên báo như ông "Không ở đâu như dân ta, phải è lưng đóng thuế nuôi 3 bộ máy: Đảng, Nhà nước và các đoàn thể". Hoặc câu hỏi cắc cớ của ông mà mười mấy năm rồi, thỉnh thoảng lại thấy vài tờ báo trích đăng "Tại sao Hội đồng nhân dân mà toàn thấy quan, chẳng có dân?"...

Cái tên Thái Duy từ lâu đã trở thành một thương hiệu. Ông đã có một kênh bạn đọc riêng. Họ cầm tờ báo mỗi sáng để tìm đọc bài mang tên Thái Duy. Đó là điều rất ít người cầm bút có được.
Và có lẽ, với người viết báo, cái đích vinh hạnh như vậy là đủ để mỉm cười.

Bạn đọc biết, nhớ, và mê ông qua hai "cổng". Cổng thứ nhất với danh xưng nhà văn Trần Đình Vân cùng tác phẩm "Sống như Anh" nổi danh, một thời từng là sách gối đầu giường cho lớp lớp thế hệ trẻ. Bức ảnh ông, nhà thơ Tố Hữu, nhà văn Phan Tứ chụp với Bác Hồ đã trở thành như một bức ảnh biểu trưng cho nền văn học cách mạng.

Sau chiến tranh, và cho đến bây giờ, bạn đọc biết và tìm đọc ông qua một "cổng" khác: nhà báo Thái Duy. Theo tôi, có hai nhà báo viết chính luận sắc ý nhất: ở phía Nam là cố nhà báo Trần Bạch Đằng, ở ngoài Bắc là nhà báo Thái Duy. Trần Bạch Đằng viết hơi nhiều, vội theo kiểu đặt hàng. Thái Duy thì không phải cái gì và lúc nào cũng viết. Đọc ông nhiều khi đâm giật mình... hoảng. Hoảng bởi những điều quá đỗi thường tình vẫn quanh quất bên ta. Hoảng bởi chợt nhận thấy, chợt ngẫm ra quá nhiều điều, nhiều giá trị ta quen vái thờ, tụng niệm hóa ra... vô vị, hoài phí.

Có khi chỉ một câu chữ của ông cũng khiến ta giật mình. Ví như ông không bao giờ cho Đảng đứng trước Dân. Trong khi tất thảy các báo viết " ý Đảng lòng dân" (chữ Đảng viết hoa, chữ dân viết thường), thì ông luôn viết "lòng Dân ý Đảng". Rất nhiều lần ông nói với tôi: Dân cũng phải viết hoa, và phải đứng trước, đứng trên Đảng!

Hơn mười năm trước, ông đã viết: "Sự thật không phải lúc nào cũng dễ lọt vào Hội trường Ba Đình. Bao giờ mọi sự thật, dù cay đắng, ùa được vào hội trường Quốc hội, mọi nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân được cất lên áp đảo ở hội trường Quốc hội thì người dân mới bớt khổ". Cũng chưa thấy ai dám viết công khai những dòng này trên báo như ông "Không ở đâu như dân ta, phải è lưng đóng thuế nuôi 3 bộ máy: Đảng, Nhà nước và các đoàn thể". Hoặc câu hỏi cắc cớ của ông mà mười mấy năm rồi, thỉnh thoảng lại thấy vài tờ báo trích đăng "Tại sao Hội đồng nhân dân mà toàn thấy quan, chẳng có dân?"... Hoặc khi vô khối các ông bà luôn oang oang, hùng hồn trên mọi khắp diễn đàn để rao giảng về "lòng yêu nước", cứ mở miệng là khoe về "lòng yêu nước" nhưng lại không hề biết thương dân, thì ông viết: "Yêu nước phải thương dân"!

Có lẽ cũng chính bởi điểm này mà các bài viết của ông thường được quan chức hàng... nguyên thủ lưu tâm. Lần mới đây nhất tại nhà tôi, ông bảo: Có lẽ tớ sẽ viết về cái gọi là "đấu tranh giai cấp". Quan điểm "đấu tranh giai cấp" là... không ổn! Người Việt mình là con Lạc cháu Hồng cả, cùng chung bọc trứng, sao lại cứ phân biệt "giai cấp" để "đấu tranh"? Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày trước cũng có quan niệm như thế đâu. Cụ Hồ chẳng luôn căn dặn rằng quân dân, hay quan- dân gì cũng "muôn người như một" đấy thôi! Ông bảo: Biết rằng điều đó là đúng, phải, là rất nên nói, nhưng nói và viết cũng phải từ từ, dần dần từng tí mới "ngấm" được. Không "người ta" chẳng chịu nghe mà mình còn... mệt lây! Tôi luôn phải đem cụ Hồ ra "bảo kê" cho các bài viết của mình là vậy. Nhiều ông cứ... trợn mắt lên bởi tưởng tôi nói thế. Nhưng tôi có nói đâu, tôi trích lời cụ Hồ Chủ tịch đấy chứ!

Khi thấy dân bị... bịt miệng quá, ông viết bài "Phải cho dân được mở miệng". Nhiều vị giãy nảy lên, nhưng ông cuời mà rằng: Câu đấy là trích nguyên văn lời Hồ Chủ tịch. Ông bảo: Tớ rất ngạc nhiên khi thấy rất nhiều vị chả nhớ Cụ Hồ ngày trước nói gì, trong khi trên giá sách trong phòng làm việc của họ luôn xếp la liệt hết bộ này đến tuyển nọ về Hồ Chủ tịch. Khi đặt bút, tớ luôn phải "dựa" vào cụ Hồ, không họ "thịt" tớ ngay!

Ông là nhà báo suốt đời trung thành với một tờ báo. Mặc dù viết như ông, không thiếu lời mời gọi. Hầu hạ (từ của ông) 12 đời Tổng biên tập (vị Tổng đầu tiên là cố Tổng Bí thư kiêm Chủ nhiệm báo Cứu Quốc Trường Chinh). "Đến khi chết, viết điếu văn cho tớ dễ lắm, cứ cho hai chữ "phóng viên" là đủ, chả phải băn khoăn gì"- Ông nói vậy. Ông từ chối mọi chức tước. Suốt đời chỉ làm anh phóng viên đúng nghĩa. Chưa bao giờ ông có một hàm chức gì, dù chỉ là... tổ phó!

Ông khác tất thảy muôn người làm báo khác ở điểm này. Hình như đã hơn một lần ông khuyên tôi (vì sợ tôi cũng ham hố quyền chức như bao phóng viên khác): Làm báo phải biết trọng cái danh phóng viên, chớ ham chức này ghế nọ mà đùi ngòi bút. Vậy mà nhiều, rất nhiều người cầm bút lúc nào cũng nuôi... chí trong đầu rằng làm thằng phóng viên vài năm phấn đấu lên Phó, rồi Trưởng phòng- ban, ráng cỡ mươi năm lên Phó, lên Tổng, rồi biết đâu còn ngồi... cao nữa! Vì thế mà khối người tài đấy, viết giỏi đấy, nhưng khi họ càng lên chức thì bạn đọc càng chóng quên. Dường như với nghề báo, cái ghế chức tước lại chính là thứ rất dễ xóa nhòa tên tuổi nhà báo trong lòng bạn đọc. Ông không thuộc tạng này. Trong khi rất nhiều những bạn viết của ông, cùng thời "sống như Anh" với ông giờ đã thành Ủy viên này, thường vụ nọ...

83 tuổi, vẫn thấy ông nay Hà Nội, mai Sài Gòn, ngày kia Đà Nẵng. Vẫn thấy ông miệt mài ghi chép trong các phiên họp Quốc hội. Vẫn là một phóng viên "thẻ xanh" (từ ông dùng để gọi về mình khi chìa cái "giấy chứng minh nhân dân" ghi tên Trần Đình Vân cho tôi xem). Từ khi nghỉ hưu, gần hai chục năm rồi, người ta đã không cấp Thẻ Nhà báo có hai cái gạch đỏ lòm cho ông nữa, dù ông vẫn thừa tiêu chuẩn để được cấp. Vậy nhưng mỗi ngày, vẫn thấy hàng loạt bài viết ký tên Thái Duy trên trang nhất.

Nhớ những năm ông chưa hưu, mỗi ngày thấy hàng núi thư từ của bạn đọc gửi cho ông mà đám phóng viên như bọn tôi phát thèm! Hàng ngày, trong núi thư của bạn đọc gửi về tòa soạn, có đến gần nửa phần ghi tên người nhận là nhà báo Thái Duy.

Nhiều lần ông nói với tôi rằng: Viết báo làm sao để phấn đấu cho cái tên của mình trở thành một thương hiệu. Viết làm sao để có bạn đọc riêng của mình. Ông đã có một kênh bạn đọc riêng. Họ cầm tờ báo mỗi sáng để tìm đọc bài mang tên Thái Duy. Đó là điều rất ít người cầm bút có được.

Và có lẽ, với người viết báo, cái đích vinh hạnh như vậy là đủ để mỉm cười.

TRƯƠNG DUY NHẤT

1 comment:

Anonymous said...

Cháu nói thật chứ, chú viết tiếng Việt còn chả sõi nữa là bày đặt dạy người khác viết văn.