Friday, November 23, 2007

Đọc lại phát biểu của các quan chức về mắm tôm

Báo Pháp Luật TPHCM số ra hôm 20/11 trong bài viết với tiêu đề “TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương: Mắm tôm không phải là thủ phạm gây bệnh tả!có trích câu phát biểu của ông tiến sĩ viện trưởng Viện vệ sinh dịch tễ trung ương câu này:

Tôi từng nhắc ông Triệu (Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế - PV) bài học kinh điển của dịch tả trở thành bài giảng của y văn thế giới: Vào cuối thế kỷ 17, dịch tả bùng phát ở Luân Đôn, có quá nhiều người chết mà không rõ nguyên nhân. Một bác sĩ đã chấm vị trí những người chết lên bản đồ thành phố Luân Đôn và phát hiện ra họ sống quanh một vòi nước. Trong khi vòi nước khác lại không có người chết.”

Ô vậy là mắm tôm mắc oan, và nay được minh oan! Câu nói trên ông Hiển có vẻ vừa lên lớp ông Bộ trưởng vừa ... tránh né. Vấn đề là thế này: lúc mắm tôm bị kết tội, thì ông tiến sĩ viện trưởng cũng là người hay phát biểu mắm tôm có tội đó chứ. Tuy nhiên, công bằng mà nói, tôi thấy ông viện trưởng phát biểu có chừng mực và có "trình độ" dịch tễ học hơn là các vị quan chức khác. Nhưng ông cũng đâu "vô tội".

Trước hết, câu văn lên lớp trên của ông viện trưởng sai. Sai chỗ này: sự thật là có 3 vụ dịch tả xảy ra ở London vào năm 1831, 1848, và 1853. Vậy thì làm sao ông viện trưởng nói là xảy ra vào "cuối thế kỷ 17" được. Có lẽ các bạn nói, ôi sai lầm này cũng nhỏ thôi. Tôi cũng nghĩ vậy: sai lầm này nhỏ. Nhưng ý nghĩa không nhỏ. Bởi vì ông ấy là viện trưởng Viện vệ sinh dịch tễ trung ương (chứ đâu phải phóng viên hay thường dân) và chúng ta kì vọng ông ấy phải thuộc bài dịch tễ học căn bản, nhưng rất tiếc ông không thuộc bài !

Bây giờ chúng ta thử xem qua trong quá khứ ông viện trưởng nói gì:

Ngày
10/11 trên báo Nhân Dân ông ấy (Nguyễn Trần Hiển) nói: “Qua số liệu điều tra tất cả các trường hợp bị tiêu chảy cấp nguy hiểm, phát hiện thời điểm đầu của dịch, có tới 80 - 90% số người bệnh có tiền sử ăn mắm tôm, thịt chó, rau sống. Chính vì vậy, có thể đây là thủ phạm.”

Ngày
10/11, trên Vnexpress, ông sử dụng phương tiện của Viện VSDT để truy tìm thủ phạm trong mắm tôm: “Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đang nghiên cứu để khẳng định mắm tôm có vai trò lây truyền thực sự trong vụ dịch này hay không.”

Ngày
13/11, khi kết quả toàn âm tính, Bộ Y tế không hài lòng và cho rằng tại kĩ thuật của ta chưa hiện đại. Thứ trưởng Trịnh Quân Huấn nói: “Bộ Y tế đã nhờ các labo hiện đại của nước ngoài xét nghiệm và xác định xem phẩy khuẩn tả tồn tại được bao lâu trong mắm tôm.”

Ngày
14/11, ông viện trưởng NTH thấy "nóng mặt" với sếp ở BYT (vì ông thứ trưởng chê kĩ thuật của Viện vệ sinh dịch tễ còn kém), và ông viện trưởng biện minh: “việc chưa phát hiện thấy phẩy khuẩn tả trong mắm tôm không phải là do kỹ thuật của chúng ta không hiện đại mà do khả năng tồn tại của khuẩn phẩy dạng tả trong các chất thải, hay thực phẩm đều khác nhau, có thể là vài ngày cho đến vài tuần. Do vậy, có thể khi xét nghiệm thực phẩm mắm tôm (thường phải sau từ 1-2 ngày) thì đã quá muộn để tìm thấy phẩy khuẩn tả.”

Đến ngày
20/11, trên báo Pháp Luật TPHCM ông ấy nói khác: “Mắm tôm không phải là nguyên nhân gây dịch bệnh tiêu chảy lần này.”

Đó là cái evolution (tiến hóa) của câu chuyện. Sai thì sửa, có gì đâu mà cần phải làm ầm ĩ.

Thật ra, các bạn biết không, tôi rất có cảm tình với ông Hiển. Tôi thấy ông ấy là người phát biểu với nhiều câu chữ khoa học, chừng mực (không quá giật gân và không kết luận vội). Nhưng tôi đoán các sếp trong Bộ Y tế thì quá nóng lòng (họ quản lí sức khỏe cả nước mà) nên có quyết định sai lầm trong vụ mắm tôm này. Người lãnh đủ là các cơ sở sản xuất mắm tôm và dân nghiền thịt chó!

Thôi, âu cũng là một bài học dịch tễ học quan trọng. Lần sau về nước giảng bài, tôi sẽ lấy ví dụ này ra để cho học viên thảo luận.

NVT





No comments: