Tuesday, November 27, 2007

Hiểu sai hiệu quả vắcxin

Nhân đọc bài “Uống vắc-xin ngừa bệnh tả” của PGS Tiến sĩ Đoàn Thị Thủy (Viện vệ sinh dịch tễ trung ương) trên Vietnamnet tôi thấy có vài điều thú vị. Bài đó ở đây:

http://vietnamnet.vn/khoahoc/2007/11/756966/

Thứ nhất, chị này đang công tác tại Viện VSDTTƯ mà cũng không biết bài báo của Viện chỉ xuất bản vào năm nào! Chị viết: “Sau khi uống vắc-xin 3-5 năm, hiệu quả bảo vệ vẫn còn 50% (tạp chí VACCINE 24 (2000) 4297-4303)”. Ngay cả cách viết và cho tài liệu là có vấn đề rồi! Thật ra, bài báo đó công bố vào năm 2006, không phải năm 2000. Tài liệu tham khảo chính xác là:

“Thiem VD, Deen JL, von Seidlein L, Canh do G, Anh DD, Park JK, Ali M, Danovaro-Holliday MC, Son ND, Hoa NT, Holmgren J, Clemens JD. Long-term effectiveness against cholera of oral killed whole-cell vaccine produced in Vietnam. Vaccine. 2006 May 15;24(20):4297-303.”

Người chịu trách nhiệm chính cho công trình nghiên cứu này là Jacqueline L. Deen.

Thứ hai, chị giải thích hiệu quả vắcxin như sau: “Tôi muốn giải thích thêm, khi nói hiệu quả bảo vệ của vắc-xin là 66% không chỉ có ý nghĩa 66% số người uống được bảo vệ không mắc bệnh mà số người còn lại nếu bị nhiễm thì mức độ bệnh trên lâm sàng sẽ ít trầm trọng hơn. Lý do là tỷ lệ số người được uống có đáp ứng miễn dịch là cao hơn nhiều (có thể là trên 90%).” Tôi e rằng giải thích như vậy là không đúng.

Sự thật là như sau. Nghiên cứu đó gồm có hai nhóm: nhóm 1 uống vắcxin (n=51.975 người), và nhóm 2 không uống vắcxin gồm có 67.058 người. Họ được theo dõi 8-10 tháng sau khi uống hay từ ngày tham gia nghiên cứu. Sau thời gian theo dõi, nhóm 1 có 25 ca mắc bệnh ta (tức 0,048%), và nhóm 2 có 92 ca (tức 0,137%). Do đó, nguy cơ mắc bệnh tả trong nhóm uống vắcxin thấp hơn nhóm không uống vắcxin là 66% (tức 1 – 0,048 / 0,137 = 0,66). Do đó, 66% hoàn toàn không có nghĩa là 66% số người uống được bảo vệ.

Như tôi trình bày, số người mắc bệnh rất thấp. Trên 100.000 người theo dõi trong vòng 8-10 tháng chỉ có 117 ca bệnh tả mà thôi. Làm gì có chuyện 34% mắc bệnh (như cách hiểu của phó giáo sư tiến sĩ Thủy)!

Điều tôi thấy thú vị là không phải chỉ giáo sư tiến sĩ Thủy hiểu không đúng hiệu quả vắcxin, mà còn có rất nhiều người phát biểu đều sai cả. Chẳng hạn như trước đây, Phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho biết: “Lý do là hiệu quả của loại văcxin này rất thấp, chỉ đạt 60-70% (các văcxin thông thường phải gần 100%), nghĩa là khoảng 1/3 số người dùng văcxin vẫn có thể phát bệnh.” Thật là một sai lầm lớn!

Các quan chức cao cấp với bằng cấp và chức danh đầy mình mà viết và nói sai trước công chúng như thế tôi thấy rất đáng quan tâm. Tôi nghĩ họ sai là vì không hiểu dịch tễ học và không hiểu thống kê. Làm y tế cộng đồng mà không hiểu hai thứ này thì rất nguy hiểm. Không biết họ còn hiểu lầm nào khác nữa?

NVT

1 comment:

HUY said...

Nhưng cách hiểu của anh về bản chất phòng bệnh của vắcxin cũng có phần chưa thật chính xác. Hy vọng anh sẽ xem thêm và sửa chữa 1 số sai sót.