Sunday, December 30, 2007

Chậm rơi chiều miền Kinh Bắc

Một bài viết hay về quê của thi sĩ Hoàng Cầm ...

====

http://www.sgtt.com.vn/web/tintuc/default.aspx?cat_id=585&news_id=30718#content

Đông về, tôi lại lặng lẽ lên đường tìm về một miền quê, bên kia bờ sông Đuống, nơi có một góc hồn của xứ Kinh Bắc. Sông Đuống lặng lẽ trôi, không phải là một dòng nghiêng nghiêng lấp lánh. Sông Đuống ngày cuối năm khoác trên mình vẻ tịch mịch.

Một góc tĩnh lặng chùa Bút Tháp

Cỏ may khô hanh ngả rạp trên triền đê, chặng đường đất mờ trong bụi đỏ. Tả ngạn dòng sông, ngô trổ hoa đỏ sậm, xanh xanh bãi mía bờ dâu. Thấp thoáng trong màn sương chưa tan, lò gạch đứng xếp hàng, thả khói vươn tận mây xa

Con đường đê cong như dải lụa mềm, vắt mình giữa dòng sông và cánh đồng. Cải bắp cuộn mình chật căng, cà chua trĩu quả, xen giữa dăm luống đất nâu mới xới, ẩm ướt đang chờ ngày gieo hạt. Gió hun hút thổi dọc, cuốn đám cỏ khô quay vòng vòng. Ngay sát thủ đô mà những đàn bò thanh thản gặm cỏ bên đường. Những ngôi làng lần lượt hiện ra kiến trúc đặc trưng của nông thôn miền Bắc: ao cá nước xanh, tường gạch trần bao quanh, mái ngói đỏ thẫm. Ngõ nhỏ loanh quanh và đụn rơm vàng nằm xéo bên cổng đình. Tiếng gà gáy trưa eo óc cất lên xa xa, gợi về biết bao kỷ niệm của ngày thơ ấu trốn mẹ ra đồng bắt cào cào, mò cua nát cả ruộng lúa nhà người, hay những buổi trưa đuổi chuồn chuồn bêu nắng chang chang.

Cánh đồng hoa cải trắng

Chặng đường từ Phú Thuỵ sang Sen Hồ, cứ như ngược về với tuổi đầu trần chân đất. Đến đất Lệ Chi, gặp bạt ngàn vườn cải trải dọc theo triền sông. Giữa tiết trời lạnh lẽo và xám xịt, những luống cải ngồng cao ngang thắt lưng bung hoa rực rỡ, dịu dàng hai sắc trắng vàng đan xen, chờ lấy hạt cho mùa sau. Hít thật sâu mùi đồng nội, lơ đãng không biết bao giờ “gió đưa hoa cải về trời”...

Từ Lệ Chi đến Đông Hồ, mải miết theo con đê già cứ một đoạn lại có một biển báo di tích. Lăng Kinh Dương Vương nằm đón gió trên triền sông, bên trong đê là đền thờ thuỷ tổ của con Lạc cháu Hồng. Lăng Tam Quốc Công giấu mình trong một vườn cây rậm rạp... Hầu như xóm làng nào cũng gìn giữ được những dấu ấn thời gian để lại, đình làng, chùa tháp, lăng tẩm... Và khi tiết xuân về, triền đê này sẽ tưng bừng hội hè đình đám có từ thuở xa xưa.

Đám trẻ chơi đáp ngựa ở đình làng Đông Hồ

Trong những câu chuyện xứ Kinh Bắc, làng nghề Đông Hồ danh bất hư truyền. Rời triền đê theo con đường mòn về phía đình làng, nơi vào dịp tết sẽ có vài phiên chợ đón khách đường xa về mua tranh Đông Hồ trên giấy dó. Đàn lợn âm dương, đám cưới chuột, những em bé tóc để chỏm đào… quen thuộc. Đình làng hôm nay cửa đóng then cài, nằm trầm tư bên cánh đồng trơ gốc rạ vàng. Hồ bán nguyệt thả đầy hoa súng. Rêu phong xanh rì lên bức tường bao. Làng Đông Hồ bây giờ không làm tranh nhiều nữa, mà chuyển sang nghề làm “hàng mã” để mưu sinh. Cả làng chỉ còn hai nghệ nhân Trần Nhật Sở và Nguyễn Hữu Sam còn lưu giữ, bảo tồn nghề tranh nức tiếng. Mong sao, dòng nghệ thuật làm tranh đặc sắc của Đông Hồ đừng bao giờ phai nhạt theo thời gian.

Rời làng Đông Hồ, chạy ngược lại quãng đường vừa qua. Tóc rối tung trên vai, gió chiều mang theo đầy hơi lạnh từ dưới sông về. Bút Tháp – ngôi chùa có thể coi là đẹp nhất xứ Kinh Bắc bởi những nét cổ xưa nằm bên hữu ngạn dòng sông Đuống. Nằm giữa một cánh đồng lớn của xã Đình Tổ (Thuận Thành, Bắc Ninh) với một kiến trúc độc đáo, chùa là sự kết hợp của nhiều chất liệu gạch, gỗ, đá tinh xảo và hoà nhập với môi trường tự nhiên.

Chuông treo trên tháp Bảo Nghiêm

Bước qua cổng Tam Quan, muộn phiền ở lại phía sau. Không gian diệu vợi và thanh tịnh đón chờ. Vuông đá lát nền trơ gan cùng tuế nguyệt. Những mảng tường gỗ trạm trổ hoạ tiết cầu kỳ cùng đôi dãy hành lang dài hun hút chạy dọc hai bên chùa, nối các công trình thành một khối gọn gàng chặt chẽ.

Tâm điểm của chùa Bút Tháp là tượng Quan Âm nghìn tay nghìn mắt được tạc từ 350 năm trước. Dù thời gian đã làm tróc lở vết sơn son thếp vàng, nhưng vẫn không làm mất đi vẻ duyên dáng thanh thoát của những cánh tay và nét từ bi trên khuôn mặt đức Quan Âm.

Toà tháp đá Bảo Nghiêm bên phải, tuyệt đẹp hình tháp bút, nơi thờ hoà thượng Chuyết Chuyết. Tháp cao năm tầng được xây theo hình bát giác, các mặt đều được tạc nổi hay tạc chìm hình ảnh Phật bà hay các con vật như chim bay cá nhảy, ngựa chạy, khỉ leo, rồng cuốn, hổ chầu… Mặt chính còn có hai cột đá, trên tạc rồng uốn lượn, đuôi vắt trên cao, đầu vươn lên sinh động. Chuông nhỏ treo ở đầu mái đao không ngớt leng keng giữa gió đồng.

Chiều chậm rơi trên miền Kinh Bắc. Tự mơ màng đi tìm kiếm “những cô hàng xén răng đen, cười như mùa thu toả nắng”, trong tiếng chuông chùa thánh thót phiêu diêu. Đã mấy trăm năm rồi, mộng bình yên vẫn còn thấp thoáng…

Sư cô đang chuẩn bị cúng cháo chiều

Hoạ tiết trang trí trên tháp Bảo Nghiêm

Bài và ảnh : Thuỷ Trần

No comments: