Monday, February 18, 2008

Chuột và... các nhà khoa học (Phần 2)

Năm mới đọc một bài viết về chuột của "TS BS Hồ Thị Hồng Nhung" tôi thấy cũng thú vị. Chỉ tiếc là bài viết có quá nhiều vấn đề. Nói đúng ra là có quá nhiều sai sót cơ bản, có khi rất khó nói trên net. Tôi có một bài ngắn góp ý, và bỏ quả những sai sót nhỏ khác.

Nhưng hôm nay thấy có một người khác bắt lỗi còn "ác liệt" hơn nữa:
http://tuanvietnam.net/vn/docgianhatsan/2910/index.aspx

NVT

Chuột và... các nhà khoa học (Phần 2)
18/02/2008 07:34 (GMT + 7)
Theo bài báo "Chuột dưới mắt các nhà khoa học", đăng trên báo điện tử VietNamNet ngày 8/2/2008 thì có tới... 12.250 loài chuột! Nhưng không sách báo sinh vật nào lại đưa ra con số lớn như vậy.

>> Chuột và... các nhà khoa học (Phần 1)

Đoạn đầu bài báo viết: “Chuột là một thành viên của nhóm động vật thành công cao trong loài gặm nhấm (rodents), được xếp vào nhóm riêng (rodentia).”

Câu trên không chuẩn về mặt thuật ngữ và sai về phân loại học, vì có thể hiểu: trong loài gặm nhấm có “nhóm động vật thành công cao”, tức là tồn tại nhóm riêng trong một loài!


Thực ra, Rodentia phải gọi chính xác là bộ Gặm nhấm, và trong bộ này có các loài như chuột nhắt, chuột cống… chứ không phải ngược lại. Bất cứ thành viên (loài) nào thuộc bộ này (Rodentia) cũng được gọi là rodent.

Trong ngành sinh vật học, người ta phân loại sinh vật từ theo thứ tự từ cao xuống thấp (từ khái quát đến chi tiết) là: giới (kingdom), ngành (phylum), lớp (class), bộ (order), họ (family), giống hoặc chi (genus), loài (species). Loài là đơn vị phân loại cơ sở (tuy dưới nó có thể có phân loài, chủng,…) ở chỗ các thành viên cùng loài có thể sinh sản khi giao phối với nhau.

Đoạn sau bài báo lại viết: “Chuột (rodentia) chia thành khoảng 35 họ (families), mỗi họ có khoảng 350 loài (genera). Trong những loài này có cả chuột nhắt (mice) và chuột cống (rat). Tổ tiên của chuột nhà là thành viên của họ Meridae (Meridae family). Họ Meridae chia thành 100 loài, là họ động vật có vú đông đảo nhất trái đất.”

Thứ nhất, trong tiếng Anh, genera là số nhiều của genus, nghĩa là giống hoặc chi, là cấp phân loại ở sát trên loài, chứ không phải là loài.

Thứ hai, bộ Gặm nhấm (Rodentia) không đồng nhất với chuột, vì trong bộ này còn có các loài và họ động vật khác, như sóc, sóc bay, nhím, hải ly…

Thứ ba, chuột nhà thuộc họ Muridae chứ không phải Meridae (không có họ nào có tên gọi là Meridae).

Ảnh: channelvn.net


Thứ tư
, không hiểu dựa theo tài liệu nào mà tác giả cho rằng “chuột chia thành khoảng 35 họ, mỗi họ có khoảng 350 loài. Như vậy tính trung bình, bộ Gặm nhấm (Rodentia)được tác giả cho là nhóm chuột, gồm 35 (họ) x 350 (loài) = 12.250 loài! Nếu chỉ lấy mỗi họ 100 loài như họ Muridae, thì ta cũng có 35 (họ) x 100 (loài) = 3.500 loài.

Tuy sự phân loại không hoàn toàn thống nhất, nhưng không sách báo sinh vật nào đưa ra con số lớn như vậy. Các sách thường chỉ ghi bộ Gặm nhấm có khoảng 1.600 đến hơn 2.000 loài. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia tiếng Anh cho là có 2.277 loài, theo Wilson và Reeder (2005).

Theo Bách khoa toàn thư Britannica 2004 thì có hơn 2.050 loài gặm nhấm, được chia thành 27 họ với 454 giống đang tồn tại và 485 giống đã tuyệt chủng. Còn theo Bách khoa toàn thư Encarta 2005 thì có khoảng 2.000 loài gặm nhấm, với khoảng hơn 400 giống.

Sau cùng, họ Chuột (Muridae) có khoảng 100-140 giống và 480-650 loài, chứ không phải chỉ có 100 loài như tác giả viết.

Một câu khác trong bài: “Họ hàng gần của chuột nhà và chuột thí nghiệm là chuột đất vàng (hamsters), chuột nhảy (girbils), chuột lang (Guinea pigs), sóc (chinchillas), chồn, chuột túi và nhiều loại gặm nhấm khác.”

Theo câu này thì chồn cũng thuộc loại động vật gặm nhấm và có họ hàng gần với chuột. Thực ra, chồn thuộc họ Mustelidae và được xếp vào bộ Ăn thịt (Carnivora) chứ không phải thuộc bộ Gặm nhấm (Rodentia) và do vậy không thể có họ hàng gần với chuột.

  • Bạn đọc: Nguyễn Việt Long



No comments: