Tuesday, April 15, 2008

Bệnh tả xâm nhập từ ngoài ?

Báo Sài Gòn Tiếp Thị trích phát biểu của TS Nguyễn Trần Hiển (Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương) rằng vi khuẩn V. cholera lần này (tức năm nay) là thuộc type ogawa, còn lần trước (2002-2004) thì thuộc type inaba. Dựa vào đó, ông suy đoán rằng “rất có thể bệnh bệnh tả hiện nay là những ca xâm nhập.”

Tôi rất ngạc nhiên với phát biểu này, bởi vì vi khuẩn V. cholera type huyết thanh ogawa không phải mới xuất hiện ở nước ta, mà đã xuất hiện từ trước đây khoảng 20 năm. Và, nghiên cứu đó đã được thực hiện qua hợp tác với Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương!

Nhưng để cho bạn đọc hiểu vấn đề (và thấy một sai sót nhỏ trong bài này) tôi nói sơ qua về vi khuẩn V. cholera. Vi khuẩn này gồm có hai nhóm chính: nhóm cổ điển (classic V. cholera) và nhóm El Tor. Nhóm V. cholera cổ điển được Robert Koch phát hiện vào năm 1883. Vi khuẩn V. cholera El Tor được khám phá lần đầu năm 1905 tại trạm y tế El Tor ở Ai Cập.

Mỗi nhóm vi khuẩn V. cholera cổ điển và El Tor được chia thành 3 nhóm nhỏ qua phân tích huyết thanh: Ogawa, Inaba, và Hikojima. Do đó, tính chung, chúng ta có 6 “thể loại” V. cholera.

Tập san Journal of Clinical Microbiology (số tháng 3 năm 1999, trang 734-741) công bố một công trình phân tích các loại vi khuẩn V. cholera do các nhà nghiên cứu Đan Mạch và Việt Nam thực hiện. Thời gian theo dõi từ 1979 đến 1996. Trong thời gian 1992 đến 1995, họ cho biết số ca bệnh tả trên cả nước dao động từ 2500 đến 6000 mỗi năm. Các vi khuẩn V. cholera thay đổi theo thời gian:

  • Từ 1979 đến 1981 các ca bệnh tả chủ yếu là do vi khuẩn V. cholera ogawa;
  • Từ 1982 đến 1990 tất cả các ca bệnh tả đều nhiễm vi khuẩn V. cholera inaba;
  • Trong những năm sau 1990 thì tất cả các ca đều do vi khuẩn V. cholera ogawa.

Ở Thái Lan, khoảng 52% các ca bệnh tả đều do nhiễm vi khuẩn V. cholera ogawa (CW Hodge et al, American Journal of Epidemiology 1996; 143:263-268). Qua điều tra dịch tễ học, các nhà khoa học Thái Lan ghi nhận rằng các yếu tố sau đó có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tả do nhiễm vi khuẩn V. cholera ogawa:

  • uống nước giếng chưa qua khử trùng;
  • ăn thức ăn từ các quán lề đường hay bán dạo;
  • dự tiệc; và
  • tiếp xúc với người mắc bệnh tiêu chảy.

Nói tóm lại, vi khuẩn V. cholera ogawa không phải mới xuất hiện ở nước ta, mà đã xuất hiện ít nhất là từ 1979. Rất có thể vi khuẩn này đã xuất hiện ở nước ta trước đó nhưng chúng ta chưa có bằng chứng để phát biểu. Vì V. cholera ogawa đã xuất hiện ở nước ta từ khá lâu, chúng ta không thể nói sự bộc phát lần này là do từ ngoài “xâm nhập”.

NVT

http://www.sgtt.com.vn/Detail31.aspx?ColumnId=31&newsid=32827&fld=HTMG/2008/0414/32827

Bệnh tả hiện nay là những ca xâm nhập?


Type huyết thanh tả từ đầu mùa dịch đến nay vẫn là type ogawa. Tuy nhiên, theo các kết quả giám sát bệnh tả nhiều năm qua của viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, so sánh với những ca bệnh tả các năm trước thì có thay đổi. Rất có thể bệnh tả hiện nay là những ca xâm nhập.


Phẩy khuẩn tả hiện nay khác những năm trước


PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, viện trưởng viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, kết quả giám sát bệnh tả các năm qua của viện thấy rằng chủng phẩy khuẩn tả phân lập được trong các vụ dịch trước đây ở các tỉnh phía Bắc trong các năm 2002, 2003, 2004 là type huyết thanh innaba va type El Tor. Còn từ đầu vụ dịch năm 2007 đến nay các kết quả xét nghiệm cho thấy cấu trúc phân tử của vi khuẩn tả thuộc type huyết thanh ogawa. Trải qua mấy đợt dịch nhưng kết quả vẫn là chủng này. Như vậy bệnh tả hiện nay không phải do chủng trước đây bùng phát lại mà hoàn toàn là một chủng khác. Vấn đề đặt ra cho các nhà khoa học hiện nay là nguồn gốc type huyết thanh ogawa.


Theo PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, tại Lào và Thái Lan cũng xảy ra dịch tả vào năm ngoái, các chuyên gia dịch tễ đang đề xuất nghiên cứu xem có mối liên hệ nào giữa phẩy khuẩn tả gây bệnh ở các nước xung quanh và Việt Nam. Hiện nay sự giao lưu quốc tế rất lớn, sự xâm nhập của vi khuẩn bên ngoài vào là rất có thể và chúng sẽ gây bệnh nếu có được một môi trường thuận lợi. Đồng thời cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu về độc lực của phẩy khuẩn tả vì hiện nay diễn biến lâm sàng của bệnh rất nhanh và điển hình.


Độc lực như nhau


Qua các kết quả nghiên cứu lâm sàng của bệnh nhân tả và các kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, PGS-TS Nguyễn Trần Hiển cho biết giữa type huyết thanh tả inaba và ogawa không có sự khác biệt về độc lực tuy chúng khác nhau về mặt kháng nguyên.


Phẩy khuẩn tả (vibrio cholerae) nhóm huyết thanh O1 bao gồm 2 type sinh học cổ điển và El Tor, mỗi type sinh học cổ điển gồm có các type huyết thanh như inaba, ogawa và hikojima nhưng hikojima là type huyết thanh ít gặp. Hình ảnh lâm sàng của bệnh tả do các type gây ra thường tương tự nhau vì chúng cùng tạo ra độc tố ruột như nhau. Bên cạnh đó thì nhóm huyết thanh O139 của Vibrio cholerae cũng làm xuất hiện một số điểm dịch. Hiện nay type sinh học El Tor là phổ biến ở các vụ dịch tả trên thế giới.


Biểu hiện của hai type huyết thanh inaba và ogawa là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính đường tiêu hoá, khởi phát đột ngột. Người bệnh không có cảm giác đau bụng nhiều nhưng đi ngoài nhiều lần và phân toàn nước. Một số người có cảm giác nôn. Nếu không được điều trị, bù dịch kịp thời cơ thể sẽ mất nước nhanh chóng, nhiễm độc axít, truỵ mạch, hạ huyết áp, hạ đường huyết và suy giảm chức năng thận. Những bệnh nhân nặng nếu không được điều trị sẽ tử vong nhanh trong vòng vài giờ.

No comments: