Friday, April 18, 2008

Chưa công bố dịch vì chưa có... qui định

Hôm nay báo chí lại nêu vấn đề bệnh danh. Hôm kia thì Người lao động phỏng vấn ông thứ trưởng Bộ Y tế. Hôm nay, Tuổi trẻ (đi sau) phỏng vấn ông Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường. Vẫn như quan điểm của ông thứ trưởng Trịnh Quân Huấn, ông Nguyễn Huy Nga vẫn nói gọi “Dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm” là chính xác.

Phân tích trả lời của ông Nga thì có nhiều điều đáng nói lắm, và cũng vui nữa. Nhưng tôi nghĩ không nên vạch lá tìm sâu làm gì cho mất thì giờ. Vả lại, tôi thông cảm rằng trả lời phỏng vấn rất dễ lâm vào tình trạng “nói câu sau đá câu trước”. Ở đây tôi chỉ quan tâm đến vấn đề sự thật (fact) trong trả lời của ông.

Ông nói: “Thế giới vẫn gọi là dịch tả. Nhưng những vụ dịch có nhiều nguyên nhân, không chỉ nguyên nhân tả như ở VN, vừa rồi ở Iraq, ở Thái Lan, họ vẫn nói là dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm.” Ừ thì thế giới gọi là bệnh tả, thế tại sao mình lại gọi khác? Tôi “thách” các bạn đọc và ông cục trưởng tìm được cụm từ “tiêu chảy cấp nguy hiểm” (dangerously acute diarrhoea). Không -- không có nơi nào trên thế giới mà đánh đồng giữa bệnh tả và tiêu chảy cấp tính được.

Ông nói tiếp: “Chúng tôi không thấy đề nghị chính thức nào phải gọi là dịch tả”. Tôi e rằng ông chưa đọc hay quên Quyết định 4233/QĐ-BYT ngày 3/11/2007 của Bộ Y Tế (do thứ trưởng Trịnh Quân Huấn kí). Trong Quyết định này, mục 2.1 ghi rõ “Một "vụ dịch tả" được xác định khi có ít nhất 1 ca bệnh tả được xác định”. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng có qui ước rằng nếu có một ca bệnh tiêu chảy nhiễm vi khuẩn tả (V. cholerae) thì đó là một bộc phát bệnh tả.

Hiện nay, theo thống kê của Bộ Y tế, đã có khoảng 1800 bệnh nhân với triệu chứng tiêu chảy cấp, và trong số này qua xét nghiệm đã có khoảng 17% nhiễm vi khuẩn V. cholerae (tức vi khuẩn tả). Như vậy, dựa vào Qui ước quốc tế, Hướng dẫn của WHO, và Quyết định của Bộ Y tế nước ta, chúng ta phải gọi sự bộc phát bệnh hiện nay là bệnh tả.

Thành ra, tôi nghĩ ông cục trưởng -- cũng như ông thứ trưởng -- phát biểu không nhất quán với qui định của Bộ Y tế.

Tại sao gọi bệnh tả trong khi chỉ có 17% bệnh nhân tiêu chảy cấp tính nhiễm vi khuẩn tả? Có hai lí do cho cách gọi này:

Thứ nhất, bệnh tả là một bệnh nguy hiểm vì bệnh nhân có thể tử vong nếu không phát hiện và điều trị kịp thời. Ngoài ra, bệnh có thể lan truyền nhanh, và trong quá khứ vi khuẩn V. cholera đã là thủ phạm của nhiều nạn đại dịch gây ra hàng vạn tử vong ở Á châu, Nam Mĩ và Phi châu. Do đó, cho dù chỉ một ca mắc bệnh hay nhiễm vi khuẩn tả, chúng ta phải gọi là bệnh tả để quần chúng nhận thức được tình trạng nghiêm trọng của bệnh

Thứ hai, như đề cập trên, chỉ số 10-25% người nhiễm vi khuẩn tả biểu hiện triệu chứng tiêu chảy cấp tính (hay nói cách khác, có đến 75-90% người bị nhiễm không có triệu chứng); do đó, gọi “bệnh tả” để công chúng biết được rằng vẫn còn nhiều người chưa phát sinh bệnh và họ có thể là những nhân tố lây lan bệnh trong cộng đồng. Biết như thế để quần chúng có những biện pháp phòng bệnh thích hợp. Một số biện pháp thực tế và đơn giản có thể phòng bệnh được trình bày trong bảng sau đây.

Một vài biện pháp phòng chống bệnh tả

· Che đậy thùng nước

· Che đậy thức ăn

· Sử dụng lưới chắn ruồi bảo vệ thực phẩm

· Hâm nóng thức ăn

· Rửa rau cải và trái cây

· Sử dụng hóa chất diệt trùng khi rửa rau và trái cây

· Nấu chín nước

· Khử trùng nước sinh hoạt bằng chlorine

· Xịt thuốc chống muỗi

· Khử trùng, vệ sinh cầu tiêu thường xuyên

· Chôn phân

· Đốt rác

· Không khạt nhổ

· Giữ móng tay sạch

· Rửa sạch núm vú trước khi cho con bú

· Rửa tay bằng xà-phòng

· Rửa tay nếu có tiếp xúc với tro và sình bùn

· Không bao giờ rửa tay trong nước bùn

· Rửa tay trước khi ăn

· Rửa tay trước khi làm bếp

· Rửa tay trước khi cho con ăn

· Rửa tay trẻ em

· Rửa tay sau khi đi tiêu hay đi tiểu

· Rửa tay sau khi thay tả cho trẻ em

· Tóc phải chải cho sạch

· Mặc quần áo sạch

Ai cũng biết đứng trên phương diện lâm sàng việc điều trị bệnh thành công phải bắt đầu bằng một chẩn đoán chính xác. Tương tự, một vấn đề mang tính y tế công cộng cũng phải bắt đầu bằng cách định danh chính xác căn bệnh để đi đến một kế hoạch phòng ngừa hữu hiệu.

Mong rằng các quan chức xem lại phát biểu của mình. Thú thật, trong các “diễn viên” trong lần bệnh tả kì này, tôi chỉ thấy ông Nguyễn Trần Hiển là người phát biểu dè dặt, có chừng mực, và phù hợp với khoa học. Tôi vẫn có cảm tình với anh này từ năm ngoái. Còn các vị khác thì họ có vẻ nói hơi quá đà. Cũng có thể họ biết nhưng một tình thế nào đó làm cho họ phải nói như thế …

NVT

No comments: