Wednesday, January 14, 2009

Nhà khoa học học cách viết đề cương nghiên cứu

Chuyện viết đề cương nghiên cứu đối với các ngành khoa học thực nghiệm như y học là một nghệ thuật. Ở bên này, chúng tôi từng tham gia các khóa học này trước đây, và nay thì đến lượt mình truyền đạt cho người khác và thế hệ trẻ hơn. Viết đề cương nghiên cứu còn là một kĩ năng cơ bản của một nhà khoa học. Điều đáng buồn là những chuyện cơ bản này phải cần đến sự hướng dẫn của một giáo sư ngoại quốc. Nhưng có còn hơn không. Có được một khóa học như tường thuật trong bản tin sau đây cũng là một đóng góp tích cực. Tuy nhiên, kinh nghiệm tôi cho thấy, một khóa học 2 ngày cũng chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa” mà thôi, chứ học viên vẫn chưa thể viết được một đề cương chỉnh chu theo chuẩn mực của ngoại quốc được. Viết được một đề cương nghiên cứu hoàn chỉnh đòi hỏi kĩ năng tiếng Anh và kinh nghiệm thực tế, những kĩ năng mà phần lớn các nhà khoa học trong nước còn thiếu.

Một khó khăn nữa là phải thay đổi tư duy và cách làm cũ. Tôi đọc nhiều đề cương nghiên cứu (chỉ trong ngành y thôi) thì thấy tất cả đều có một cấu trúc rất giống nhau và … lạ lùng. Phần đầu là đặt vấn đề, kế đến là tổng quan tài liệu, rồi sau cùng là phương pháp nghiên cứu. Phần tổng quan tài liệu là “vui” nhất, vì người ta viết “tràng giang đại hải” về những chuyện rất căn bản, giống như lặp lại những gì sách giáo khoa viết (mà trong y khoa thì sách giáo khoa thì lúc nào cũng lạc hậu), kể cả chẩn đoán, phác đồ điều trị, v.v… Nói chung là chẳng liên quan đến mục tiêu nghiên cứu. Trong khi phần tổng quan tài liệu tào lao dài cả 5-6 trang thì phần phương pháp thì chỉ 2 hay 3 trang. Các đề cương bên Mĩ hay Úc thì ngược lại: phần dẫn nhập chỉ cao lắm là 3 trang, nhưng phần phương pháp thì dài gấp 3 lần phần dẫn nhập, và phải nói thêm cả phần “track record” của nhà khoa học, tính khả thi, kết quả kì vọng, v.v… Rồi còn có những qui định về mục tiêu nghiên cứu phải có động từ.

Tôi không hiểu sao lại có cấu trúc như thế. Nhưng khi hỏi mấy em thì họ nói “cấp trên” yêu cầu như thế, nên phải viết như thế. Thật là quái đản. Những công thức như thế chỉ có hiệu quả duy nhất là làm thiêu chột sáng tạo của nghiên cứu sinh. Một đề cương như thế thì làm sao nói đến chuyện “hội nhập quốc tế” được. Tôi không biết mấy ông Mĩ giảng dạy về viết đề cương cho đồng nghiệp Việt Nam có biết chuyện này không. Nếu biết chắc họ sẽ rất ngạc nhiên và … mỉm cười.

Mấy năm nay tôi thường viết và nói về cách viết một bài báo khoa học, và có thể tự hào là đã giúp được nhiều bạn trẻ về lĩnh vực này. Tuy nhiên, chỉ giúp họ khi họ công bố quốc tế, chứ còn công bố ở VN thì kẹt ngay, vì qui định ở trong nước rất khác với ngoài này. Có em còn nói với tôi là viết 2 bản: một bản để công bố quốc tế và một bản cho các cấp cao ở trong nước. Thật là một phí phạm thì giờ ghê gớm!

À, mới đây tôi còn nghe chuyện rất lạ lùng là nếu thí sinh nào muốn có bảng điểm trong mấy năm học đại học để làm hồ sơ xin học bổng nước ngoài thì phải trả vài chục triệu đồng (tức vài ngàn đô la Mĩ) như là một chi phí cho trường đại học. Tôi vẫn bán tín bán nghi, chẳng biết có thật hay không, nhưng có người khẳng định là thật. Nếu thật thì giá gì mà cắt cổ lột da như thế ?

NVT

====

http://vietnamnet.vn/khoahoc/2009/01/823771/

Nhà khoa học học cách viết đề cương nghiên cứu

Hơn 300 nhà khoa học tại Hà Nội và TP.HCM vừa được học cách "Xây dựng đề cương nghiên cứu và công bố công trình khoa học". Nhờ đó, cải thiện tình hình nhiều đề cương nghiên cứu chất lượng kém, khó xin tài trợ để nghiên cứu.

Từ thực tế có nhiều đề cương nghiên cứu chất lượng còn kém, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia VN (NAFOSTED) vừa phối hợp với ĐH Missouri (Mỹ) tổ chức hội thảo “Xây dựng đề cương nghiên cứu và công bố công trình khoa học” vào hai ngày 13 và 14/1 tại TP.HCM. Tại hội thảo, các giáo sư (GS) của ĐH Missouri đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm nhằm hỗ trợ, hướng dẫn các nhà khoa học VN các vấn đề về kĩ thuật khi viết một đề cương nghiên cứu một cách chi tiết, làm sao để nó có tính cạnh tranh nhất, theo chuẩn quốc tế.

“Thực ra việc xây dựng một đề cương nghiên cứu rất quan trọng. Một nhà khoa học viết đề cương nghiên cứu, mục đích cuối cùng là phải có được tiền tài trợ để nghiên cứu. Không có tiền sẽ không có nghiên cứu.”- ông Phan Hồng Sơn, Giám đốc điều hành NAFOSTED, chia sẻ.

Theo ông Sơn, hội thảo được mở ra nhằm cải thiện thực tế hiện nay là có nhiều đề cương nghiên cứu chất lượng còn kém, thậm chí nhiều vấn đề rất cơ bản nhưng vẫn bị nhầm lẫn. “Mỗi nhà tài trợ khi đưa ra một chương trình tài trợ, bao giờ họ cũng nói rõ các yêu cầu, nhưng nhiều khi các nhà khoa học không chú ý mà cứ nghĩ ra gì, viết ra cái đấy rồi nộp cơ quan tài trợ đó, mà không biết rằng nó không phù hợp”, ông đưa ra ví dụ.

Bên cạnh chia sẻ các vấn đề về cách viết một bản đề cương nghiên cứu khoa học; ý tưởng khoa học và phương pháp giải quyết vấn đề cần nghiên cứu; viết dự toán kinh phí và giải trình mục chi… hiệu quả, các GS Mỹ cũng dành thời gian hướng dẫn, trao đổi trực tiếp về từng đề cương nghiên cứu cụ thể do các nhà khoa học VN ấp ủ và mang đến Hội thảo. Các bản đề cương nghiên cứu xuất sắc nhất được hình thành trong quá trình hội thảo có thể được gợi ý gửi các quỹ khoa học quốc tế để yêu cầu tài trợ.

Kỹ thuật xây dựng một bài báo công bố kết quả nghiên cứu để dễ được các tạp chí khoa học quốc tế chấp nhận đăng tải cũng được các GS Mỹ đưa ra chia sẻ và thảo luận.

Được biết trước đó, hội thảo với nội dung tương tự đã được tổ chức tại HN, thu hút hơn 100 nhà khoa học trong nước tham gia. Hội thảo lần này thu hút hơn 200 người, đối tượng chủ yếu là các nhà khoa học trẻ từ các trường ĐH, viện nghiên cứu..

L.Quỳnh

5 comments:

Anonymous said...

Anh Tuan,

Em cung dong y voi anh la lop hoc NCKH nay chi nhu cuoi ngua xem hoa thoi. Lop hoc co the se huu ich cho nhung nguoi da tung viet de cuong xin tai tro tu hoan chinh them ky nang cua minh ma thoi. Con voi nguoi moi buoc vao nghe, hoc kieu nay cang mat tu tin de viet :-).

Em co the tra loi mot so thac mac cua anh nhu sau:

1. Cau truc cua 1 luan van, qui dinh lac hau nay da co tu rat lau va khong ai chinh sua. Vi du: ten de tai nghien cuu cua NCS nen bat dau bang tu "Nghien cuu...",muc tieu nghien cuu thi phai bat dau bang mot "dong tu". Thuc ra day cung chi la cach de cho hoc vien nho va do lung tung trong lan dau tien tap su viet de cuong, con noi dung (tieu muc) rap khuon nhau la de sinh vien khong sot cac noi dung quan trong. Do la ly thuyet, con dam viet khac biet voi ly thuyet con tuy thuoc ban linh va trinh do cua sinh vien. Thuc te nhieu GS bat be sinh vien kieu nay vi khong biet dieu gi de bat be trong phan phan bien va lam sinh vien truyen khau nhau phai lam nhu vay.... Va roi sinh vien dem format cua luan van ap vao format cua bai bao.

2. Phan tong quan tai lieu thuong dong dai xa roi muc tieu vi thuc tinh trong nuoc kho ma tim duoc tai lieu de tong quan vi han che ve kha nang ngoai ngu lan nguon tu lieu, nen nhieu khi sinh vien viet de doi pho cho du trang :-). Chua ke nhieu nguoi khong viet duoc muc tieu hoac viet khong dung de dua vao do ma tim y van. Neu da giang day nhieu ve phuong phap anh se thay sinh vien thuong rat lung tung khi viet va phan biet giua muc dich NC, muc tieu tong quat va muc tieu chuyen biet. Chinh vi vay ma moi co cong thuc rap khuon de nhac nho (bat dau muc tieu bang dong tu ....) giong nhu nhung cau "than chu". Day nhung nguoi moi bat dau buoc vao NC cung la mot thach thuc lon va nhung loi huong dan ban dau cung nhu muc in tren mot to giay trang, kho ma chinh sua.

3. Viec dong tien de xin bang diem la xuat phat tu ly do nhu sau: Tat ca sinh vien y khoa du co dong tien hoc phi hay khong thi deu duoc nha nuoc chi ngan sach dao tao 6 trieu/nam, do do 6 nam dau tao se tuong duong 36 trieu. Khi anh xin bang diem de di hoc nuoc ngoai, co kha nang anh se di luon nen anh phai den so tien da dao tao anh truoc day va khi anh ve nuoc so tien nay duoc hoan tra. Tuy nhien, neu quen biet, dieu kien nay co khi duoc mien giam :-). Em di hoc nghien cuu sinh cung bi nguoi ta doi the chap 1000 do (chac la tien dao tao 2 nam cao hoc), vi khong co tien dong nen phai nho gia dinh bao lanh... Lam sinh vien Vn kho lam anh oi :-).

Viet vai dong giup vui dau nam voi anh.

Chuc anh va gia dinh mot nam moi an khang, thinh vuong va van su nhu y!

HY

Anonymous said...

Thật buồn cười cho cái anh chàng trên đây. Chính anh ta cũng biết nhà nước phải trợ cấp học phí cho mỗi sinh viên y khoa mỗi năm là 6 triệu đồng, cho nên khi sinh viên có khả năng đi luôn ra nước ngoài thì người ta mới đòi lại. Nếu không có khoản trợ cấp trên thì thực tế sẽ có ít sinh viên đủ khả năng theo đuổi học y (vì chi phí của nghành học này cao hơn hẳn các ngành học khác). Vậy là anh ta còn than là "Làm sinh viên VN khó quá anh ơi" (!). KHông có khoản trợ cấp đó, liệu anh ta có học xong ra bác sĩ không? Nhớ rằng đây là khoản trợ cấp không hoàn lại, nghĩa là một bác sĩ không định cư nước ngoài thì chẳng bao giờ người ta đòi là tiền cả.

Cũng xin góp ý GS Tuấn là đừng dùng những chữ như "cắt cổ lột da" nữa, ít nhất là trước khi GS biết nguồn gốc mọi việc. Nghe nó phản cảm quá, mà làm cho hình ảnh GS thêm ...kì kì. Tất nhiên tại VN thì lạc hậu khắp nơi, nhưng muốn phê bình thì phải khách quan. Đôi khi tôi thấy GS còn chưa khách quan với chế độ hiện tại ở VN nên cái sự phê bình của GS có lúc chưa thật công tâm (hoặc đôi khi như trên trời rơi xuống !!).

Luôn biết ơn GS Tuấn.

Anonymous said...

Neu ban cung nhin phien dien vay thi dung thao luan nhe. Ban khong quan tam la nguoi ta sau tot nghiep da lam viec va bu lai tat ca hoc phi duoc tra chua ke ngan sach chi cho giao duc thi dau ma chang co? tai sao cu nghi nguoi ta lay cai gi tu minh ma khong biet cong suc nguoi ta da do ra, chua keong bang dong luong chet doi tien dau ma den day? Chac han ban giau lam nhi? Thoi gian cua cuoc doi tung nguoi da bo ra lam viec qui hon so tien do chu? Dau phai ai cung duoc di du hoc va hoc bong la do cong ho da tung dong gop cho cong viec chung truoc day do chu? Toi nghi ban can di ra ngoai, xem nguoi ta nghi cai gi ve cac van de xa hoi Viet Nam, vi sao dan minh van con kho, tap thuong dan minh hon lanh dao, hoc them ky nang thuyet phuc va truyen thong nua!

Anonymous said...

"nhà nước phải trợ cấp học phí cho mỗi sinh viên y khoa mỗi năm là 6 triệu đồng, cho nên khi sinh viên có khả năng đi luôn ra nước ngoài thì người ta mới đòi lại." la cach noi cua nha nuoc, cua ke ca, cua ke ban phat dac quyen dac loi. Nhung tu duy nay sai. Giao duc la mot quyen loi chu khong phai dac quyen cua nguoi dan. Nhiem vu cua Nha nuoc la phai chu cap dich vu va giao duc cho nguoi dan. Che do nay la "Xa hoi chu nghia" ma sao ai cung phai dong du thu tien ca? Mia mai qua nhi.
Toi thay ong ban nay nen doc va co gang hieu nhieu ve the gioi ben ngoai nha nuoc mot chut thi se thay cai chi phi ma nguoi anonymous tren noi den la vo ly. 36 trieu dong dau phai la so tien it oi? Tai sao ho lam tien trang tron nhu vay? Lay ly do gi de noi la du hoc sinh se khong ve Viet Nam? Chi co the noi do la mot quy dinh quai dan chi co o Viet Nam. Tai cai nuoc ta no nhu the!
Hai Lua

give.me.your.hands. said...

thưa thầy Tuấn. em là Hà, sinh viên năm cuối, khoa y tế công cộng, đh y hà nội
em hiểu những điều thầy nói là thực tế. đặc biệt em rất thích câu " giết chết tính sáng tạo của người làm nghiên cứu" trong phần cấu trúc mỗi phần bao nhiêu trang,...
em hoàn toàn đồng tình...
thưa thầy, theo thầy liệu có cách khắc phục hay kiến nghị kiểu gì mà bộ gd - đt, bộ y tế có thể thay đổi đc ko ạ?
em cảm ơn thầy