Đôi lời thông báo cùng bạn đọc

Định âm thầm rời bỏ cuộc chơi, nhưng nghĩ lại như vậy thì kì quá, nên xin có vài dòng như thế này.

Phân tích ấn phẩm khoa học ASEAN

Trong bài này, chúng tôi (tức là chị Phạm Thị Ly và tôi) phân tích so sánh ấn phẩm khoa học của 10 nước ASEAN trong thời gian 10 năm(1991-2011). Chúng tôi phát hiện vài xu hướng thú vị về mối tương quan giữa kinh tế trí thức và nghiên cứu khoa học. Ý tưởng của công trình này bắt đầu từ một lần tôi ghé thăm trường DHQG TPHCM vào đầu năm nay, và nảy sinh từ vài trao đổi trên bàn cà phê.  Hóa ra, tách cà phê hôm đó cũng productive! Cần nói thêm rằng đây là một phân tích ấn phẩm khoa học đầu tiên cho khối ASEAN (cứ coi như Việt Nam đi tiên phong làm cho "họ" vậy).

Mèo khen mèo dài đuôi?

Bài báo với cái tựa đề đáng mừng: thầy thuốc Việt Nam sáng ngang tầm thế giới. Nhưng dữ liệu thực tế hình như không phù hợp với niềm tin đó.  Tự mình khoe khoang thì có khác gì mèo khen mèo dài đuôi.

Về cuốn sách "Nhân tài và đắc dụng": đọc lại một ý kiến

Hôm qua, khi công bố bài “Tài năng và đắc dụng”: lượng và chất, một bạn đọc là phóng viên của một nhật báo ở VN lưu ý tôi rằng cuốn sách này đã xuất bản từ năm ... 2008. Chẳng hiểu sao mấy tuần nay báo chí lại nêu "vấn đề". Anh phóng viên còn cung cấp cho tôi một thông tin thú vị về trả lời của ông Đặng Lê Nguyên Vũ mà tôi trích dưới đây.

“Tài năng và đắc dụng”: lượng và chất

Định không bàn luận gì về những lùm xùm chung quanh cuốn sách Tài năng và đắc dụng nhưng đọc qua các ý kiến của các vị khoa bảng, tôi cũng đành phải nói vài ba câu cho gọi là “có đóng góp”.  Theo tôi, chuyện so sánh số trang sách để lượng giá tầm cỡ nhân vật là một hình thức nô lệ hóa vào lượng mà bỏ qua phần phẩm chất.

Bàn về “huyền thoại”

Xin giới thiệu một phản hồi dưới đây của anh Phùng Hoài Ngọc liên quan đến hai chữ huyền thoại trong bài báo trên Quân đội nhân dân tuần qua. 

Huyền thoại?

Đó là tựa đề bài báo “Không bao giờ đánh đổ được huyền thoại Hồ Chí Minh” trên Quân Đội Nhân dân làm tôi hơi … sốc!  Sốc vì hai chữ huyền thoại. 

Thôi nôi website: thử đọc thứ hạng website ở Việt Nam

Hôm nay là ngày 16/5/2011. Ngày này chẳng có gì đặc biệt với bạn đọc, nhưng đó là ngày thôi nôi (đầy năm) của trang web mà các bạn đang ghé thăm.  Nhân dịp này, chủ nhà xin có lời cảm ơn đến các bạn xa gần đã ghé qua tệ xá.  Và, như là một tri ấn, tôi thử làm vài so sánh về thứ hạng của vài website / blog trong và ngoài nước. Kết quả so sánh cho thấy vài bất ngờ. 

Chỉ dẫn cách trình bày powerpoint trong hội nghị khoa học

Trong loạt bài trước, tôi đã bàn về cách viết một bài báo khoa học. Nhưng trong hoạt động khoa học, việc trình bày kết quả nghiên cứu trong các hội nghị cũng quan trọng. Tuy nhiên, tôi thấy rất nhiều đồng nghiệp trong nước chưa quen với những qui ước trình bày báo cáo khoa học, chưa rành cách làm chair, và trong thực tế đã xảy ra nhiều chuyện cười ra nước mắt. Bắt đầu bằng bài này, tôi sẽ đăng một loạt bài về cách trình bày báo cáo khoa học trong các hội nghị. 

Bộ Ngoại giao: Vẫn còn sai và sót

Sáng nay đọc tin thấy rất phấn khởi, vì Việt Nam Phản đối Trung Quốc cấm đánh bắt cá ở Biển Đông. Nhưng khi tìm trong website của Bộ Ngoại giao (phần tiếng Anh và tiếng Việt), tôi không thấy tuyên bố đó!  Thế là thế nào?  Đọc kĩ những bản tin trong website, tôi thấy Bộ Ngoại giao đã sửa cách viết tên nước thành “Viet Nam” và cách viết ngày cũng chuẩn hơn. Hoan hô các bác trong Bộ Ngoại giao!  Nhưng rất tiếc là vẫn còn khá nhiều sai sót về tiếng Anh …

Không thể ngờ được, Quý Thanh …

Xin giới thiệu một bài viết của tác giả Phùng Hoài Ngọc ở An Giang (cách quê tôi khoảng 70 km) bàn về bài viết của tác giả Quý Thanh đang gây ra làn sóng tranh cãi gần đây. Trong bài này, tác giả Phùng Hoài Ngọc nhận xét về những sai sót trong văn hóa tranh luận. Trong những sai sót đó, có một sai sót rất phổ biến trong tranh luận trên báo chí Việt Nam: đó là ad hominem mà trang web này đã đề cập đến trong một bài về thói ngụy biện ở người Việt trước đây.  Xin mời các bạn theo dõi. NVT

Xem phim ở Bắc Hàn, nhớ George Orwell

Bắc Triều Tiên gieo trong tôi một “mối tình” từ những 35 năm về trước. Mối tình đó kéo dài cho đến ngày nay. Đêm qua, phải bỏ ra gần một giờ đồng hồ để nhìn lại hình ảnh sống động (qua clip video gần 1 tiếng này) của người tình cũ để rồi nhận ra rằng nàng quá tiều tụy, quá ấu trĩ trong một cộng đồng quốc tế đang vươn vai trưởng thành. 

Trích dẫn sai !

Báo CAND mới đăng bài viết chỉ trích Gs Ngô Bảo Châu và Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ. Tôi không bàn đến nội dung bài viết, chỉ muốn chỉ ra một trích dẫn sai, nhưng có ý nghĩa không nhỏ.

Chuyện Bin Laden và anh Nhựt

Trong tuần qua có hai câu chuyện đáng chú ý, nhìn từ quan điểm khoa học. Đó là câu chuyện về cái chết và nhận dạng Osama bin Laden, và câu chuyện anh Nhựt bị chết trong đồn công an và cách nhận dạng chữ viết. Cả hai câu chuyện đều nêu ra vài vấn đề khoa học.

Bàn về chiến lược phát triển thể lực và tầm vóc người Việt

Mãi đến hôm nay, nhờ anh Ba Sàm tôi mới thấy được chi tiết của chiến lược chiến lược phát triển thể lực và tầm vóc người Việt trong giai đoạn 2011 – 2030.  Đọc qua những thông tin trong Quyết định này, tôi lại phải có vài ý kiến. Theo tôi, những con số trong chiến lược có vấn đề;  mục tiêu thì hình như trọng lượng hơn là chất; và quan trọng hơn là những chỉ tiêu đề ra có lẽ chẳng có ý nghĩa to tát gì với y tế công cộng.

Có nên bỏ kì thi tuyển sinh đại học: một ý kiến khác

Liên quan đến ý kiến có nên bỏ kì thi tuyển sinh đại học, tôi xin giới thiệu một ý kiến khác của anh Nguyễn Tấn (là sinh viên của một đại học lớn ở Hà Nội). Bấy lâu nay, người ta ra chính sách chẳng những thiếu chứng cứ mà còn chẳng tham vấn người trong cuộc. Anh là người trong cuộc, nên tôi nghĩ cũng cần lắng nghe ý kiến của anh. Xin nói thêm rằng lâu lắm rồi tôi mới nhận được một bài “phản hồi” rất chỉnh chu của một sinh viên, và nhân đây xin có một lời khen. NVT

Có nên bỏ kì thi đại học, cao đẳng? Nhu cầu cho giáo dục thực chứng

Có nên bỏ kì thi đại học, cao đẳng? Thật khó có câu trả lời dứt khoát cho câu hỏi này. Vấn đề là do thiếu dữ liệu, nên xảy ra chuyện “ông nói gà, bà nói vịt”. Tôi nghĩ trong bối cảnh hiện nay, nên làm nghiên cứu trước rồi hãy quyết định sau.Thời đại ngày nay là giáo dục thực chứng, tức chính sách phải dựa vào bằng chứng. Để có bằng chứng, cần phải làm nghiên cứu khoa học (và lĩnh vực này thì chúng ta thiếu trầm trọng).

Nâng tầm cao người Việt: Mục tiêu quá tầm?

Thủ tướng mới phê duyệt chiến lược phát triển chiều cao người Việt đến năm 2020. Điểm qua y văn trong và ngoài nước, tôi thấy mục tiêu này khó khả thi, và giả định về tuổi thọ cũng có thể sai. Theo số liệu chính thức, tuổi thọ trung bình của người Việt đã là 75.5 tuổi, vậy tại sao đặt mục tiêu đến năm 2020 "nâng" tuổi thọ lên 75 tuổi? Sau đây là vài ý kiến và dữ liệu thực tế.

Lại tiếng Anh (của Bộ Ngoại giao)

Nhân đọc một bài về sự cẩu thả trong tiếng Anh tại cột cờ Lũng Cú, tôi chợt nhớ đến tiếng Anh của Bộ Ngoại giao.  Mấy tháng trước tôi có chỉ ra sự cẩu thả trong spokesman và spokeswoman, nay thì trang nhà Bộ Ngoại giao đã sửa sai sót đó, nhưng vẫn còn đầy rẩy những sai sót khác. Những sai sót này có thể ảnh hưởng đến hình ảnh và thể diện quốc gia.

Phác thảo đề án đê biển đa dụng cho Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long đang đối đầu với nguy cơ bị chìm khi mực nước biển dâng cao. Cần phải có biện pháp đối phó với nguy cơ rất thật này. Tôi trân trọng giới thiệu bài viết sau đây của Bác sĩ Ngô Thế Vinh, trong đó anh đề xuất ý tưởng xây đê biển đa dụng cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một “conceptual paper”, phác thảo sơ qua một Con Đê Biển Đa Dụng Ngăn Mặn cho vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, và trong tương lai các tác giả sẽ cung cấp thêm chi tiết. NVT

Sử học và khoa học

Nhân đọc bài “Vài điều băn khoăn sau khi đọc một bài viết hay”, tôi chợt nhận ra rằng sử học, vốn là một ngành khoa học xã hội, cũng có vài điểm tương đồng với khoa học thực nghiệm.  Nhưng nhìn qua cách soạn sử (hay nghiên cứu sử) ở nước ta, những đặc tính khoa học hình như vẫn là một câu hỏi.

Truyền thông thực chứng: 10 tiêu chuẩn để đưa tin khoa học tốt hơn

Đây là một phần trong bài giảng mà tôi đã sử dụng trong một hội thảo về truyền thông khoa học do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tại Vĩnh Phú vào hôm 30/3 vừa qua. Lần đầu tiên ghé qua "đất tổ" Vĩnh Phú, ban đêm đi về trên những con đường tĩnh lặng với hai hàng cổ thụ, tôi có cảm giác như bồi hồi. Chắc đất Phong Châu đâu đây. Đầm Vạc (đang bị bức tử?) chắc cũng có ý nghĩa di tích lịch sử gì đây. Hôm đó, tôi có cơ duyên gặp và "giao lưu" (bây giờ tôi hiểu từ này rồi, nhưng mai mốt sẽ viết ra) với nhiều bạn trong ngành truyền thông phía Bắc. Còn gặp cả anh nhà báo Lý Sinh Sự (người viết cho Lao Động) cực kì thú vị vì những câu chuyện anh ấy kể (đúng là nhà báo!) và chị trưởng khoa báo chí của Đại học QGHN, xinh đẹp, ăn nói lưu loát. Chỉ một ngày mà tôi học rất nhiều điều về báo chí Việt Nam, không tiện/nên nói ra ở đây :-). Hôm đó, tôi nói về khái niệm truyền thông thực chứng và 10 tiêu chuẩn đưa tin khoa học tốt hơn. Nay thì có dịp viết lại cho đàng hoàng và xin chia sẻ cùng các bạn ở đây. Bản ngắn của bài này đã đăng trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn.

Ám sát Giáo sư Nguyễn Văn Bông: Chuyện cũ, ý nghĩa mới

Cách đây đúng 40 năm một chính khách miền Nam tên là Nguyễn Văn Bông bị ám sát chết.  Khoảng 10 năm trước câu chuyện ông bị ám sát được tiết lộ, và nay câu chuyện đó được tiết lộ một lần nữa trên Dân Việt qua lời thuật của chính người chủ mưu (“Tôi ám sát người sắp làm thủ tướng Sài Gòn”). Đặt trong bối cảnh ngày nay khi Việt Nam đang chống khủng bố, câu chuyện này thật là ... khó nuốt (hay nói theo tiếng Anh là distasteful). Khó hiểu nổi tại sao báo chí Việt Nam có vẻ thích ca ngợi những chuyện bạo động như thế này.

Nhân ngày 30/4, đọc lại vài dữ liệu cũ

Thấm thoát mà đã 36 năm. Tính từ ngày 30/4/1975. Nhân dịp đọc một cuốn sách cũ, tôi thấy có vài thông tin về kinh tế của miền nam Việt Nam trước 1975 cũng có ý nghĩa so sánh nào đó ...