Wednesday, July 24, 2013

Tiêm vắcxin và sự đồng thuận

Vắcxin Quinvaxem lại trở thành một mối quan tâm của công chúng. Nhưng lần này chúng ta có thêm dữ liệu để có thể bình tỉnh đánh giá lợi và hại của vắcxin. Theo tôi, cần phải phân biệt giữa hiệu quả trong cộng đồng và nguy cơ của một cá nhân. Một khía cạnh khác hình như hay bị xem nhẹ là sự đồng thuận của thân nhân trẻ em được tiêm vắcxin. 

Friday, July 19, 2013

VN có bao nhiêu tác gia? Nhân đọc "Từ điển Văn học Việt Nam"

Gặp lại một bài cũ (đã đăng trên Tạp chí Việt hơn 10 năm trước), nhưng chưa có dịp giới thiệu các bạn trong nước. Đọc lại vẫn thấy có ích. Nhân đọc "Từ điển Văn học Việt Nam", tôi thử đếm xem VN có bao nhiêu tác gia, họ sống thọ bao lâu, quê quán ở đâu, v.v. Nhìn sơ qua con số thì thấy dân Thanh Nghệ Tĩnh hơn hẳn Tràng An! 

Thursday, July 18, 2013

Mở cửa phóng khoáng: giáo dục

Sáng nay, nhân dịp tiếp tục làm sạch máy tính cũ thì gặp bài này: Mở cửa phóng khoáng. Bài viết phản ánh cái nhìn về nền giáo dục VN của một phóng viên nổi tiếng người Mĩ. Bài này do tôi dịch từ một bài báo trên tờ FEER hơn chục năm trước đây. Ấy thế mà đọc lại vẫn thấy tính thời sự của nó. Tôi post bài này để chia sẻ cùng các bạn.

Tuesday, July 16, 2013

Science in Vietnam


Sáng nay, dọn phòng và phải tiêu hủy một số dữ liệu, phim ảnh, v.v. thì phát hiện lá thư này, lá thư mà tôi viết và đăng trên Science từ năm 1998. Một chút bồi hồi. Mười lăm năm rồi, còn gì. “Mười năm không gặp, tưởng tình đã cũ”. Mười lăm năm rồi, tình hình hoạt động khoa học ở VN cũng đã khác đi nhiều, tốt có, không tốt cũng có.

Monday, July 15, 2013

Vấn nạn đạo văn

Đây là vấn đề thuộc vào loại "biết rồi, khổ lắm ..." (Vũ Trọng Phụng") . Ấy thế mà tôi vẫn thấy cần thiết lên tiếng. Hôm qua, nhân dịp đọc luận án tiến sĩ (của một bác sĩ gửi tôi đọc và cho ý kiến), tôi thấy vài đoạn văn quen quen, và đọc đến phần cuối thì tôi phát hiện đó là những đoạn văn của tôi. Đó là những đoạn văn trong các bài báo đã đăng trên Thời sự Y học vài năm trước đây. Ngạc nhiên hơn, có những đoạn văn của tôi đăng trên báo phổ thông (như Tuổi trẻ) cũng được đưa vào luận án!

Saturday, July 13, 2013

Một kiểu miệt thị khó chấp nhận


Thoạt đầu tôi không để ý đến bài báo này (viết về "tại sao gái miền Tây làm nghề nhạy cảm"), nhưng thấy Pv Lê Ngọc Sơn đưa vào fb và thấy các bạn bàn luận tôi mới đọc qua cho biết. Đọc xong tôi thấy đây là một bài báo có rất nhiều điểm đáng bàn. Đáng bàn không phải vì sự thật (đúng ra là tính hư cấu) trong bài báo, mà là khả năng nhận thức của người viết bài báo. Có nhiều câu chữ mang hơi hám khoa học nhưng thật ra là phi khoa học. Đáng lẽ toàn bộ bài viết phải gọi là “ngụy khoa học” thì đúng hơn. Tính nguỵ khoa học (pseudoscience) trong bài này nó bàng bạc trong các thói nguỵ biện phổ biến.

Tuesday, July 9, 2013

Khoa học Việt Nam: vẫn còn lệ thuộc nước ngoài

Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ năm 2011-2020 nhấn mạnh công bố quốc tế như là một thước đo về thành quả của hoạt động nghiên cứu khoa học. Bài này điểm qua tình hình công bố quốc tế trong năm 2012, và so sánh với các nước trong vùng Đông Nam Á. Những dữ liệu mới nhất cho thấy năng suất khoa học của Việt Nam vẫn còn thấp so với các nướctrong vùng, và cho đến nay, vẫn chưa tạo được một dấu ấn đáng kể. 

Monday, July 8, 2013

Nên xem lại “nghiên cứu khoa học”

Sáng nay, một bạn đọc nhận xét rằng “Em thấy hiện tại ai ai, cũng làm ‘nghiên cứu khoa học’”. Em để bốn chữ đó trong ngoặc kép. Nhận xét này làm tôi có cảm hứng viết ra suy nghĩ của cá nhân tôi về câu hỏi: thế nào là nghiên cứu khoa học.

Sunday, July 7, 2013

Vấn đề xét duyệt đề tài nghiên cứu khoa học

Tôi nghĩ một trong những vấn đề làm cho khoa học VN khó “cất cánh” là vấn đề xét duyệt và cung cấp kinh phí. Có thể thêm phần quản lí dự án nữa. Trong bài ngắn này tôi chỉ muốn nói phần xét duyệt đề cương nghiên cứu trước. Nhìn từ ngoài và nhìn từ xa thì qui trình xét duyệt đề tài nghiên cứu ở VN cũng chẳng khác mấy so với các nước tiên tiến, nhưng chỉ khi nào va chạm với thực tế thì mới thấy “nói vậy mà không phải vậy”, vì có rất nhiều lắt léo, ngóc ngách làm cho qui trình này chẳng giống ai. Những lắt léo đó làm cho nhiều người làm khoa học chân chính chán nản và bỏ cuộc. 

Saturday, July 6, 2013

Cơn bão dư luận!

Bài viết về tình trạng các nhóm lợi ích ép giá lúa đến nổi thấp hơn giá ốc bươu vàng đã được rất nhiều bạn đọc quan tâm và bình luận. Trên sgtt.vn (nơi bản gốc xuất hiện) có 11 bình luận. Qua một diễn đàn khác, tôi mới biết VietQ có đăng lại bài viết đó, và Dân Trí đăng lại từ VietQ. Nhưng khi lên Dân Trí thì có đến 105 bình luận! Báo Dân Trí hôm nay có bài bình luận cho rằng bài đó đã “tạo nên cơn bão mới trong dư luận” dù chuyện đó nằm trong nhóm các chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. 

http://dantri.com.vn/xa-hoi/tro-treu-oc-buou-vang-gia-tri-hon-lua-khi-chinh-sach-van-di-duong-vong-751429.htm

Friday, July 5, 2013

Giải đáp vài thắc mắc về ngôn ngữ R trong phân tích dữ liệu

Ba hôm qua, tôi nhận được ít nhất là 3 emails của bạn đọc và học viên hỏi về ngôn ngữ R sẽ sử dụng trong lớp học ở Hà Nội sắp vào Tháng 7 này. Các bạn đặt vài câu hỏi mà tựu trung lại là phân vân rằng R là ngôn ngữ phân tích dữ liệu “chưa được công nhận”, vậy việc giảng dạy ngôn ngữ này có phải là có vấn đề. Tôi xin giải đáp thắc mắc của các bạn như sau (tôi sắp xếp các câu hỏi cho logical hơn): 

Wednesday, July 3, 2013

Lớp học “Phân tích dữ liệu với phương pháp hiện đại”

Tiếp theo thông báo của Viện nghiên cứu y học ĐTH tôi muốn nói thêm về lớp học sắp tới ở Hà Nội. Đây là một lớp học tương đối đặc biệt vì nội dung sẽ xoay quanh các phương pháp phân tích có thể nói là tương đối “hiện đại”. Nhưng cách thiết kế lớp học cũng khác với các lớp khác. Tôi đầu tư khá nhiều thời gian để suy nghĩ về cách “đổi mới” cho lớp học.

Tuesday, July 2, 2013

Giá lúa thấp hơn giá ốc bươu vàng: sự thật đắng lòng

Xin giới thiệu các bạn một bài tôi viết trong [nói theo kiểu thời thượng] bức xúc. Đó là vấn đề giá lúa và tầm ảnh hưởng của nó đến cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Câu chuyện giá lúa tôi biết được khi về thăm nhà vào cuối tháng 6 vừa qua. Nghe bà con trong làng nói chuyện giá lúa không bằng giá ốc bươu vàng tôi cứ tưởng họ nói chơi cho vui, chứ có ai ngờ đó là sự thật. Một sự thật đắng lòng.

Tôi hứa với bà con là sẽ viết một bài để cho cả nước biết về tình trạng này. Hứa xong rồi loanh quanh với công việc nên … quên. Mãi đến khi đọc bản tin ông bộ trưởng thương mại Thái Lan bị cách chức, tôi mới nhớ lại và viết ngay. Tôi gửi cho mấy bác trong sgtt.vn vì họ đang có một loạt bài về nông dân và nông thôn. Hình như bài sẽ đăng trong số báo ra ngày hôm nay, nên bây giờ tôi có thể chia sẻ cùng các bạn cái sự thật đắng lòng đó. Viết bài này mà tay tôi cứ run run vì giận.


Bài đã đăng trên sgtt.vn: http://sgtt.vn/Goc-nhin/181132/Gia-lua-thap-hon-gia-oc-buou-vang-su-that-dang-long.html

Vấn đề xếp hạng các trường đại học

Nhân dịp đọc qua một phân tích về các bảng xếp hạng đại học 

http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20130627211805732

làm tôi nhớ đến một bài viết trước đây (chắc cũng 4-5 năm) và một bài phỏng vấn 2 năm trước về vấn đề này. Theo tôi, tất cả các bảng xếp hạng đại học đều có nhiều vấn đề. Vấn đề quan trọng nhất là chọn tiêu chí (criterion) và trọng số cho tiêu chí (weight). Ngoại trừ nhóm Hà Lan, tất cả các nhóm khác đều đề ra những tiêu chí một cách chủ quan, và quan trọng hơn là cách cho trọng số một cách tuỳ tiện. Vô lí nhất có lẽ là nhóm Giao thông Thượng Hải của China, vì họ cho trọng số 20% cho (a) những cựu giáo sư chiếm giải Nobel và Fields; (b) số bài báo trong nhóm HiCi; (c) số bài báo trên NatureScience. Chẳng có một cơ sở khoa học nào cho những trọng số tròn trĩnh như thế cả. Giải Nobel và Fields khác nhau một trời một vực mà có cùng trọng số thì quả là lạ lùng - bizarre. Hoá ra, cách họ cho trọng số là một cách họ phát biểu nguyện vọng cho các đại học của China! 

Monday, July 1, 2013

Mười nguyên lí để tăng khả năng công bố bài báo khoa học

Đây là một chương mới trong cuốn sách "Từ nghiên cứu đến công bố" của tôi, đang tái bản và sắp "trình làng" nay mai. Nhân lần tái bản này, tôi muốn chia sẻ cùng các bạn 10 nguyên lí để nâng cao khả năng bài báo khoa học được chấp nhận cho công bố. 

Phải nói ngay rằng không có một qui định hay một công thức nào để đảm bảo bài báo khoa học được công bố trên một tập san quốc tế. Tùy theo tập san, xác suất công bố bài báo khoa học có khi chỉ là một sự may mắn. Cùng một công trình và cùng một đề tài, nhưng có công trình được đăng, còn công trình khác thì đành xếp trong ngăn tủ. Tuy nhiên, nếu chúng ta chuẩn bị tốt thì xác suất được công bố vẫn cao hơn là không chuẩn bị. “Chuẩn bị” ở đây có nghĩa là tuân thủ theo một số chỉ dẫn mà những người đi trước hay từng phục vụ trong các ban biên tập vạch ra. Trong thực tế, đã có nhiều bài báo trên các tập san chỉ dẫn cách thức tăng cơ may cho công trình được công bố trên tập san khoa học. Thay vì làm theo kiểu bài bản đó, ở đây tôi chỉ muốn chia sẻ vài kinh nghiệm cá nhân.