Saturday, November 29, 2014

Lương nhà khoa học 150 triệu đồng/tháng

Đó là dự kiến của TPHCM nhằm thu hút các chuyên gia công nghệ cao (1). Theo dự kiến này, các chuyên gia thuộc 4 trung tâm (Viện Khoa học Công nghệ tính toán, Trung tâm Công nghệ Sinh học, Khu Công nghệ cao và Khu Nông nghiệp Công nghệ cao) có mức lương lên đến 150 triệu đồng/tháng (tức khoảng 7500 USD/tháng, hay khoảng 90,000 USD/năm). Phải nói đây là một nỗ lực lớn và đáng chú ý nhằm thu hút người tài khoa học. Nhưng cũng như bất cứ dự án nào từ VN, ít ai có thể biết hết những lắt léo đằng sau con số đó bao gồm những gì và điều kiện ra sao. Điều tôi thấy phân vân là sự chênh lệch quá lớn giữa người có và người không có.


Chẳng hiểu sao tôi lại nghĩ đến ông Trần Văn Truyền. Ông là người đang đứng giữa trung tâm dư luận về những căn biệt thự khổng lồ và nhà, đất từ Bến Tre lên Sài Gòn. Ông Truyền có một căn biệt thự lớn ở xã Sơn Đông (tỉnh Bến Tre), một căn biệt thự mà ngay cả người giàu ở nước ngoài cũng thấy ấn tượng. Nhưng nếu nhìn chung quanh hàng xóm ông, chúng ta thấy đó là một xã nghèo, với nhiều người sống trong những căn chòi trống hươ trống hoác, trông rất tội nghiệp, nhưng rất tiêu biểu cho cái nghèo ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long (2).

Nhìn cảnh tương phản đó, tôi liên tưởng đến trường hợp một nhà khoa học được trả lương cao và đồng nghiệp chung quanh. Thử tưởng tượng, bạn được trả lương 150 triệu/tháng, nhưng bạn phải làm việc với các đồng nghiệp chung quanh với mức lương 5 triệu hay 10 triệu/tháng. Ở đây, tôi chưa nói đến môi trường làm việc, mà chỉ muốn nói đến sự chênh lệch về đồng lương. Bạn có cảm thấy thoái mái không? Thử tưởng tượng bạn đang ngồi ăn món sơn hào hải vị mà bên kia đường có những người lê lếch chờ xin tiền lẻ, chắc chắn bạn sẽ ăn không ngon (nếu bạn có lương tâm). Tôi thì chắc chắn không thấy thoải mái trong môi trường như thế. Tôi không thể nào hưởng đồng lương gấp 30 lần đồng nghiệp mình cho dù tôi có bề dày khoa học hơn họ. Đó là một mức chênh lệnh rất phản cảm.

Ở nước ngoài, theo tôi thấy, mức chênh lệch giữa sếp và nhân viên cấp thấp không cao như thế. Như ở Viện tôi đang làm việc, của giáo sư giám đốc viện có lẽ có mức lương độ 300-350K/năm, cấp giáo sư trưởng lab thì chắc khoảng 150-350K (tuỳ theo thâm niên và thành tích khoa học), có người thậm chí lương cao hơn viện trưởng. Nhân viên phụ tá lab, tức là thấp nhất trong bậc thang khoa bảng, lương cũng cỡ 50-70K/năm (tùy theo thâm niên và bằng cấp). Khoảng cách giữa người có lương thấp nhất và cao nhất chỉ 3-4 lần. Trong môi trường như thế chẳng ai thấy bất công, do đồng lương được trả theo khả năng và chức vụ.

Sự chênh lệch quá cao về lương bổng có thể gây tác động tiêu cực đến sự thành công của một viện khoa học. Rất khó hợp tác trong một môi trường quá khác biệt về lương bổng, nhất là với văn hoá VN. Đó là chưa nói tình trạng chênh lệch lương bổng sẽ có thể tạo nên hội chứng xã hội mà người Anh gọi là "Tall poppy syndrome" (hội chứng người cao). Hội chứng này có đặc điểm là người có thực tài thường bị ghét, tấn công, và phê bình, do tài năng và sự thành đạt của họ vượt cao hẳn hơn so với những người chung quanh. Thật ra, "hội chứng người cao" cũng rất phổ biến ở VN (ví dụ tiêu biểu là cầu thủ Lee Nguyễn), và hội chứng này sẽ là một yếu tố làm cho khoa học – công nghệ VN khó thoát khỏi tình trạng hiện nay. Do đó, ưu đãi về tiền lương không chỉ dành cho các nhân tài khoa học mà còn phải dành cho tất cả những người làm khoa học chân chính.  

====




6 comments:

Giao said...

Bài viết của bác Tuấn có cái nhìn rất thú vị.


Tôi xin tác giả chỉ dẫn thêm cho một chút nữa để rõ hơn, là:

- lương ở Úc thì là như thế, nhưng mức thuế thì như thế nào (các loại thuế và mức đóng). Vì nếu thuế mà cao thì lương thực lĩnh vào tay sẽ ít hẳn đi.

- như lương bậc Giáo sư (như Giáo sư Tuấn) tại Úc thì là bao nhiêu hiện nay ? Và sau khi đã trừ tất cả các chi phí thì thực lĩnh là bao nhiêu ?


Câu hỏi số 2 thì có lẽ hơi "xâm phạm cá nhân", nên tôi chỉ đưa ra thế thôi, bác có thể không cần trả lời cũng không sao.

Xin cảm ơn bác.

Giao said...

Vừa gửi một comment vào blog, vì lần đầu tiên gửi, nên không hiểu nó chạy đâu mất ?


Chắc chủ blog để chế độ kiểm duyệt chăng ?

Vinh Nga said...

Bác Giao có thể google về mức thuê tại Úc bằng cách gõ : australian income tax rates.
Tôi khg hiểu mục đích 2 câu hỏi của bác. Tôi thấy chúng khg dính gì vào chủ đề của bài viết trên, mà theo tôi hiểu là: sự chênh lệch quá cao thì chỉ gây khó cho những người có lương tâm. Riêng câu hỏi thứ 2 thì bác đã biết là bất xứng, thì tại sao lại còn đặt ra. Kính.

thanh truong said...

Trước tiên phải nói đây là quyết định đúng,đầy cố gắng của lãnh đạo TPHCM, trong lúc cuộc sống của người dân ở đây vẫn ở mức nghèo thê thảm.
Tài sản Ông Trần văn Truyền thật ra không phải là nhiều so với nhiều lãnh đạo khác, tại các bạn không biết đó thôi.Tui biết 1 lãnh đạo 1 tỉnh miền núi có nhà riêng ở các thành phố lớn ở Vn.Tài sản Ông Truyền không ăn thua gi so với người nầy.
Lương cao cho người có học vị cao, đóng góp nhiều cho đất nước thì quá xứng đáng.Lương cao cũng thể hiện đẳng cấp của người đó. Có một thời ở Vn mọi người đều bị cào bằng như nhau, làm cho người có tài thì bất mản, người không có tài thì đắc chí, chèn ép người khác.
Những người có tài,có trình độ cao hãy mạnh dạn nhận lương cao và đóng góp nhiều cho xà hội.Đừng sợ người khác so sánh,đừng lo mình ăn sơn hào hải vị trong khi mọi người ăn uống thiếu thốn, đừng để ý tới loại người bất tài nhưng hay ganh tị!Hãy đóng góp chất xám để đất nước phát triển nhanh và người nghèo sớm được ăn sơn hào hải vị như các bạn

Vu Hung said...

Tôi thích đọc các bài của Gs Tuấn bởi vì anh có cái nhìn khác, trái chiều mặc dù cũng có lúc tôi không trùng với quan điểm của anh. Tôi thấy rằng mức lương đó không phải là quá cao đối với những người có thực tài và làm ra được những sản phẩm có giá trị cao. Tôi ví dụ 1 bác sĩ siêu âm sản khoa hay tai mũi họng trình độ giỏi ở Hà Nội, ngoài giờ hành chính đi làm thêm ngoài giờ ở phòng khám tư. Bác sĩ đó chỉ nhận khám 20 bệnh nhân mỗi ngày. Số tiền làm thêm 1 tháng của bác sĩ đó là : 200 nghìn x 20 người x 30 ngày = 120 triệu/ tháng. (Tiền sạch hoàn toàn bằng sức lao động chân chính nhé, không tham nhũng của nhà nước, không vòi vĩnh của bệnh nhân). Như vậy vấn đề là chuyên gia 150 triệu/tháng đó có làm ra sản phẩm gì để thị trường chấp nhận và mang lại lợi nhuận lớn hơn 150 triệu/tháng không? Nếu không thì chính những người lương 6,7 triệu/tháng đã phải bù lỗ và nuôi người 150 triệu/tháng kia.
Về sự chênh lệch mức lương cao/thấp nhiều như trên nó thể hiện sự không cào bằng, thể hiện sự công bằng (nếu nó đánh giá hiệu quả công việc chính xác), thể hiện sự bất công bằng (nếu nó đánh giá hiệu quả công việc không chính xác). Đánh giá chính xác hiệu quả công việc, tính phần trăm công sức của cá nhân trong thành quả chung là việc rất khó khăn, thường là không chính xác. Vì vậy tôi cho rằng sự chênh lệch mức lương cao/thấp quá nhiều thiên về sự bất công.

Đồng Mạnh Hùng said...

Ý kiến của anh Tuấn thật thú vị, trước khi đọc bài này tôi luôn ủng hộ quan điểm TP HCM, Những ý kiến đa chiều chỉ có người thật cầu thị mới thấy có ý nghĩa. Nhưng rất khó thúc đẩy làm cái gì chiều sâu ở đất nước Việt nam hiện nay, khi mà những người nỗ lực, trung thực, nghiêm túc bị chỉ trích, bần hàn còn những kẻ cơ hội, giả dối, có tiền thì được coi trọng.