Thursday, December 17, 2015

"Nổ" trong khoa học

Xin nói trước rằng "nổ" đây không có nghĩa là tối ngày đi đâu cũng khoe mình là thạc sĩ, tiến sĩ, giáo sư (1), mà là "nổ" trong cách viết bài báo khoa học (2). Nói cụ thể hơn là cách dùng những chữ cho thật kêu để gây chú ý của ban biên tập và độc giả. Nếu ban biên tập chú ý thì xác suất bản thảo được gửi ra ngoài bình duyệt cao. Nếu độc giả chú ý thì bài báo có thể có được trích dẫn. Từ hai động cơ đó, các tác giả khoa học thời nay có xu hướng dùng chữ ... thiếu khiêm tốn.

Wednesday, December 16, 2015

Tiếp viên Vietnam Airlines (VNA) : Chả bao giờ thấy nàng cười

Nhân một bạn nhận xét về tiếp viên VNA, tôi muốn chia sẻ cùng các bạn vài cảm nhận cá nhân. Chuyện tiếp viên VNA thì nói hoài không hết. Tôi đã nói nhiều lần và có thể đóng gói thành một quyển sách nhỏ. VNA có cải tiến trong thời gian gần đây, nhưng nói chung là hơi chậm. Nếu chỉ nói những điểm chưa tốt của các nàng và chàng VNA, tôi có thể nhận ra những điểm sau đây:

Tuesday, December 15, 2015

Tại sao khó có đáp án cho 3 câu hỏi của bộ trưởng?

 “Tại sao người Việt Nam có trí tuệ không thua kém các dân tộc khác nhưng khoa học Việt Nam lại không phát triển? Tại sao những người trẻ có tài không tham gia làm việc nhiều ở các cơ quan Nhà nước? Và, tại sao người trẻ đi học ở nước ngoài ít trở về nước?

Đó là ba câu hỏi của bác Bộ trưởng Bộ KHCN Nguyễn Quân dành cho giới khoa học trẻ (1). Tôi nghĩ cả 3 câu hỏi mà bác bộ trưởng nêu đều chưa đáp ứng tiêu chuẩn của câu hỏi tốt (good questions). Nó chưa tốt vì có vấn đề về giả định, tiền đề, không rõ ràng, và một chiều. Do đó sẽ rất khó, nếu không muốn nói là không, có đáp án cho ba câu hỏi trên.

Báo cáo tiến độ workshop

Thế là công việc chuẩn bị bài giảng và bài tập cho workshop đã xong. Tôi đã chuyển cho nhóm tổ chức để in ra và lưu trữ vào USB cho mỗi học viên. Đây là một workshop mà tôi rất kì vọng sẽ giúp các bạn nhiều trong nghiên cứu khoa học, hay thậm chí suy nghĩ về nghiên cứu. Rất nhiều phương pháp tôi giới thiệu chỉ là những cách suy nghĩ, đặt vấn đề, và tìm câu trả lời.

Monday, December 14, 2015

Phố Hàn, Phố Việt


Thỉnh thoảng tôi thích đi dạo một vòng những khu buôn bán của người Đại Hàn (nay gọi là Hàn Quốc) và của người Việt ở Sydney. Qua nhiều lần như thế, tôi đi đến một nhận xét là người Việt mình ăn ở dơ bẩn và kém văn minh hơn người Hàn. Tôi biết nói ra nhận xét này làm nhiều người tức giận, nhưng tôi quen nói ra suy nghĩ của mình.

Friday, December 11, 2015

Thưởng cho công bố quốc tế ra sao?

Hôm nay đọc một bản tin thấy vui vui trong lòng vì những gì tôi nói trước đây dần dần cũng có tác dụng thực tế. Đó là vấn đề thưởng cho công bố quốc tế. Bài báo cho biết một số trường đại học ở VN đã bắt đầu thưởng cho các nhà nghiên cứu có công bố quốc tế (1). Nhưng tôi sợ là các trường này ra chính sách thưởng chưa tốt mấy, vì họ chỉ đơn giản dựa vào tập san ISI hoặc dựa vào impact factor (IF).

Luật pháp xứ người, luật pháp xứ ta

Chiều nay xem một bản tin hay mà tôi muốn chia sẻ cùng các bạn. Đó là trường hợp ông Bill Shorten bị cảnh sát bang Victoria phạt nguội $455 và bằng lái xe của ông bị trừ 4 điểm (trên tổng số 12 điểm) (1). Ông Shorten không phải là công dân thường như tôi; ông là lãnh tụ đảng đối lập Lao Động, và có thể là thủ tướng tương lai của Úc. Nhưng không như ở Việt Nam, luật pháp của Úc chẳng "tha thứ" cho những người như ông Shorten.

Thursday, December 10, 2015

Thu nhập bình quân ở VN và một cái nhìn khác

Hi vọng đây là một tin mừng: Thu nhập bình quân của bà con vùng nông thôn là 24.4 triệu đồng/năm (1). Nhưng như người ta hay nói con số thống kê giống như là bộ đồ bikini: những gì nó tiết lộ ra ngoài (như đường cong và da chẳng hạn) thì thú vị đấy, nhưng những cái nó giấu mới là quan trọng. Con số thu nhập này cũng thế: cũng như cái bộ đồ bikini thôi.

Tuesday, December 8, 2015

Báo cáo tiến độ workshop về phân tích dữ liệu

Vậy là bước 1 của workshop mới vừa xong, và chúng tôi đã khoá sổ đăng kí ngày 1/12 đúng như đã hứa. Hiện nay, đã có 200 bạn đăng kí theo học cái workshop 12 ngày. Tôi và các bạn tham gia giảng đang ráo riết chuẩn bị bài giảng và bài tập thực hành, và một số vấn đề hậu cần.

Monday, December 7, 2015

Chưa trả nợ, chưa được chết!

Bà có một cái tên rất ư là hiền lành: Nguyễn Thị Lê. Bà quê ở xã Hương Phong, Hiệp Hoà, Bắc Giang. Bà là người bị tàn tật hồi còn nhỏ, và thuộc hộ nghèo. Bà mới qua đời vào đầu tháng 11 năm nay. Nhưng chính quyền địa phương … không cho bà chết. Họ không chịu làm giấy chứng tử cho bà.

Phật giáo thời mạt pháp?

Hỗm rày tôi theo dõi loạt phóng sự trên Lao Động về một vị sư trụ trì một chùa ở ngoài Bắc (1-4) mà cảm thấy trăn trở rất khó tả. Nhớ có lần một anh bạn tôi nhận xét rằng Phật giáo Việt Nam có cái nôi ở ngoài Bắc, nhưng ngày nay, chỉ có Phật giáo ở Huế là còn giữ bản sắc mà thôi, và kế đến là Phật giáo trong Nam, chứ ngoài Bắc thì coi như hết Phật giáo rồi (anh ấy dùng chữ "vứt đi"). Loạt bài phóng sự của Lao Động cung cấp một chứng cứ sinh động cho nhận xét đó.

Saturday, December 5, 2015

"Dạy cho con tiếng nói thật thà ... "

Sáng nay, tôi đọc được một bài viết hay của tác giả Nguyễn Văn Nghệ (*) về tình trạng dạy sử ở nước ta, mà trong đó tác giả có trích câu ca nổi tiếng của Trịnh Công Sơn: Dạy cho con tiếng nói thật thà. Ngày nay, chắc ít ai trong giới trẻ còn nhớ đến ca khúc "Gia tài của mẹ" này, vì có thời gian nó bị cấm [một cách vô lí]. Nhưng lời ca mà tác giả trích rất ư là thích hợp như một lời khuyên về dạy sử.

Friday, December 4, 2015

Bàn tiếp về đào tạo ngành y

Xung quanh việc trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội được đào tạo Y khoa và Dược chính quy gây nhiều tranh cãi trong dư luận, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn, Đại học New South Wales (Australia), đã trao đổi với phóng viên Báo điện tử Infonet về quan điểm của mình.

Thursday, December 3, 2015

Còn quá sớm để đánh giá chất lượng đào tạo


Xin giới thiệu các bạn một vài trao đổi giữa phóng viên báo Đất Việt và tôi chung quanh việc Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội mở khoa y. Trong bài này, tôi có nói đến một đề nghị là VN nên cải cách tuyển sinh y khoa. Không nên dựa vào điểm thi tuyển đại học hay điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, vì những điểm này chẳng dự báo được khả năng của một bác sĩ tương lai. Có nhiều người sốc khi tôi nói thế, nhưng đó là sự thật và đã có nghiên cứu về điều đó.

Wednesday, December 2, 2015

Xúc phạm và tâm thần: Ai xúc phạm ai?

Theo dõi vụ Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ kiện anh giảng viên Doãn Minh Đăng, tôi thấy cái tầm văn hoá khoa học của vị hiệu trưởng có phần thấp. Vụ kiện xoay quanh cáo buộc rằng anh Đăng xúc phạm lãnh đạo và nhà trường (1), nhưng đọc bài trả lời phỏng vấn của ông hiệu trưởng thì thấy chính ông là người xúc phạm anh Đăng. Những sự kiện gần đây ở miền Tây hiền hoà và hào hiệp làm tôi e rằng vùng đất này đang trở thành vùng đất dữ đối với người tài.

Tuesday, December 1, 2015

200 giáo sư Hàn Quốc sắp bị sa thải?

Bài báo dưới đây (1) tôi đã đọc mấy hôm trước, nhưng vẫn cảm thấy khó tin. Số là tháng tới, công tố viên Hàn Quốc sẽ truy tố hơn 200 giáo sư về tội vi phạm bản quyền. Nếu bị xử vi phạm, họ có thể bị sa thải. Đây là một xì căng đan lớn trong học thuật và được các đại học trên thế giới quan tâm theo dõi.

Sunday, November 29, 2015

Hắn làm phó giáo sư ...


Khi những tranh luận chung quanh việc ĐH Tôn Đức Thắng đòi quyền bổ nhiệm giáo sư, một số người trong Hội đồng Nhà nước và vài trường đại học phản đối kịch liệt, vì họ cho rằng cái chức danh giáo sư / phó giáo sư do Nhà nước phong cho họ là cao quí, và qui trình nghiêm ngặt. Nhưng đọc bài dưới đây, "Hắn làm phó giáo sư ..." (1), thì thấy cái nhếch nhác trong qui trình "phong" chức danh giáo sư của cái hội đồng đó. Tác giả không nói thẳng, nhưng tôi thì hiểu rằng đó là một qui trình hối lộ, là mua bán chức danh, tức là thối nát.

Saturday, November 28, 2015

Kĩ nghệ thần tượng hoá: Đọc tranh tuyên truyền của Tàu


Trong thế giới cộng sản cũ, người ta có hẳn một kĩ tạo chuyên tạo nên những thần tượng (nói theo tiếng Anh là cult). Kĩ nghệ thần tượng hoá này, một nhánh trong cái kĩ nghệ lớn hơn có tên là "tuyên truyền", xuất phát từ Liên Xô cũ, rồi lan dần sang Tàu, nơi mà kĩ nghệ này được hoàn thiện và chuyển giao cho các nước nhỏ hơn (như Việt Nam chẳng hạn). Thành ra, nhìn những kĩ thuật tuyên truyền của Tàu chúng ta cũng có thể biết được căn cơ đằng sau hiện tượng thần tượng hoá ở VN.

Friday, November 27, 2015

Nên để các trường bổ nhiệm giáo sư


Báo infonet.vn có nhã ý phỏng vấn tôi về những vấn đề chung quanh việc Trường ĐH Tôn Đức Thắng ban hành qui trình và tiêu chuẩn bổ nhiệm chức vụ giáo sư. Bước đi của ĐH TĐT đã gây ra một cuộc thảo luận khá ồn áo trên báo chí, với nhiều ý kiến có khi trái chiều. Nhưng tôi thấy rất nhiều ý kiến phản đối có vẻ rất cảm tính và chẳng có chứng cứ gì cả. Ở đây, tôi bày tỏ những ý kiến của tôi về việc này. 

Khoe nghiên cứu mới: Béo phì ở bệnh nhân thoái hoá khớp

Định không viết gì về cái nghiên cứu mới công bố, nhưng thấy tập san báo là bài báo được nhiều người đọc, nên tôi muốn có vài dòng "khoe". Số là nhóm chúng tôi ở VN mới công bố một nghiên cứu về béo phì và thoái hoá khớp gối trên Calcified Tissue International (1). Đây cũng là một ví dụ tiêu biểu về cách đặt câu hỏi nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới, mà tôi muốn chia sẻ cùng các bạn.

Thursday, November 26, 2015

Một trường hợp gian lận khoa học hi hữu


Tôi mới đọc tập san BMJ số mới nhất, trong đó có bài viết về trường hợp gian lận khoa học liên quan đến Bs Ranjit Chandra (người gốc Ấn Độ), cựu giáo sư của trường Đại học Memorial (Canada) (1). Chandra còn là một nhà khoa học dinh dưỡng lừng danh thế giới. Nhưng tiếc thay, ông lại là một trong những "con cừu đen" (đen nhất) trong thế giới y khoa.

Wednesday, November 25, 2015

Lại chuyện bổ nhiệm giáo sư


Báo infonet.vn đi một loạt 3 bài liền chỉ trích việc Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) ban hành qui chuẩn về bổ nhiệm và đề bạt giáo sư. Cả ba bài trích dẫn ý kiến của 3 người đều gay gắt cho rằng TDTU chưa đủ tư cách để bổ nhiệm giáo sư, và lại có người như là hằn học cho rằng TDTU chỉ chạy theo hư danh. Báo infonet.vn không có ý kiến ngược chiều! Kể ra cũng là cách làm báo thú vị. Nhưng ở đây, càng thú vị hơn khi cả 3 người đều tự chứng tỏ rằng họ hoặc là sai, hoặc là hiểu không đúng, hoặc chỉ đơn giản là … không biết mình đang nói gì!

"Không có vắc-xin an toàn 100%" - lời giải thích khó thuyết phục


Chuyện an toàn vắc-xin lại lên báo, vì tháng qua lại có thêm 2 ca tử vong, và công chúng và đại biểu Quốc hội bức xúc. Trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội, bà Bộ trưởng Y tế nói rằng "Không có vắc-xin an toàn 100%" (1). Câu này đúng, nhưng chưa đủ. Quan trọng hơn, đó là câu trả lời xưa lắm rồi, và không giải thích được tại sao có khá nhiều trẻ em chết sau khi được tiêm Quivaxem.

Quan chức Tây, quan chức Ta

Phải nói là câu chuyện ông chủ tịch tỉnh An Giang "kênh kiệu" làm tôi suy nghĩ hoài. Thái độ của ông (và của nhiều quan chức khác ở VN) khác quá xa so với thái độ và ứng xử của giới chính khách phương Tây. Chiều nay đọc được câu chuyện Tổng thống Obama bị chửi trên Twitter, chuyện ông thủ tướng Phần Lan phải ngồi trong toilet máy bay, tôi lại liên tưởng đến hành xử của ông chủ tịch tỉnh An Giang và các quan chức VN nói chung.

Monday, November 23, 2015

“Ta mất người như người đã mất tên”


Nhân thấy một vài bạn bàn rôm rả về việc dùng chữ “Sài Gòn” cho TPHCM, tôi nhớ đến hai người thi sĩ lừng danh có những sáng tác liên quan đến việc thay tên đổi họ thành phố: Vũ Hoàng Chương và Nguyễn Đình Toàn. Một người sáng tác câu "Đồng khởi vùng lên mất Tự do", một người sáng tác bài "Sài Gòn niềm nhớ không tên". Cái note này có thể xem như là một bổ sung cho cuộc bàn thảo đó, vì tôi nghĩ có vài thông tin mới đối với một số bạn.

Sunday, November 22, 2015

Tìm bạn (Doanh Nguyễn) ở Úc


Một người bạn bên Mĩ tên là Hoàng Quyền (trước đây định cư ở Canada) đang tìm một người bạn thời niên thiếu ở trại tị nạn tên là Doanh Nguyễn. Theo tin anh Quyền nhận được là Doanh Nguyễn theo học engineering ở Sydney, nhưng hai người đã mất liên lạc hơn 15 năm nay. Do đó, anh Quyền nhờ tôi đăng hình này để hi vọng sẽ có bạn kết nối lại hai người.

Saturday, November 21, 2015

Nhân câu chuyện Elizabeth Phú: Chính quyền hẹp hòi và vô nhân đạo?


Sáng nay đọc thấy một bản tin hay, và nhân dịp này, tôi muốn chia sẻ vài cảm nghĩ cá nhân về tình cảnh người tị nạn. Ít ai biết rằng trong đoàn tuỳ tùng của Tổng thống Obama trong cuộc họp thượng đỉnh tại Mã Lai có một người là cựu "thuyền nhân" Việt Nam: Elizabeth Phú. Câu chuyện của Elizabeth (1) làm cho chúng ta phải suy nghĩ đến thái độ xua đuổi người tị nạn Bắc Hàn của chính quyền Việt Nam, mà theo tôi, là một thể hiện của sự hẹp hòi và có phần vô nhân đạo.

Văn hoá bộ lạc trong khoa học

Câu chuyện chung quanh bài báo mới đây của ông Angus Deaton (Giải Nobel Kinh tế học 2015) là một minh chứng cho cái mà tôi hay gọi nôm na là “văn hoá bộ lạc” (tribal culture) trong khoa học. Cho dù anh có giải Nobel, nhưng chưa chắc anh được bộ lạc khác công nhận và ghi nhận. Khoa học đánh giá trên giá trị khoa học, chứ không phải giải thưởng.

Thursday, November 19, 2015

Tản mạn 20/11: Một kiểu phạt mất nhân tâm


Nhân ngày 20/11 này (*), có lẽ nên dành vài dòng để nói về sự kiện một cô giáo ở An Giang bị phạt 5 triệu đồng chỉ vì chị ấy viết ra cảm nhận cá nhân (trên facebook) về thái độ của ông chủ tịch tỉnh (1). Sự kiện chỉ làm cho cái khoảng cách giữa quan và dân ngày càng xa hơn. Ngân sách vốn đã èo uột của Nhà nước có thể giàu thêm 10 triệu, và ông chủ tịch có thể hả dạ vì thắng cuộc, nhưng cái hố căm ghét đã được đào sâu thêm. Và, phe thắng cuộc của ông chỉ thất bại trong việc thu phục nhân tâm.

Wednesday, November 18, 2015

Giới khoa học Nga cũng là nạn nhân của tập san dỏm!

Mới đọc một báo cáo về tập san dỏm của một tác giả Nga (1), tôi mới biết mấy bác bên đó cũng là nạn nhân của tập san dỏm (predatory journals)! Trước đây thì giới khoa học Phi châu, Trung Đông, Đông Nam Á, kể cả Việt Nam, đã là nạn nhân của mấy tập san dỏm. Nhưng không ngờ Nga, nơi mà nền khoa học lâu đời và có tiếng, mà cũng bị mấy tập san dỏm lường gạt!

Louis Pasteur nói thế (nhưng không nói thế)

Hôm qua, đọc bài báo thấy một vị giáo sư trích dẫn một câu của Louis Pasteur làm tôi ngờ ngợ, vì nghe quen quen mà không quen. Chiều về kiểm tra lại thì thấy câu  trích dẫn không đúng. Vị giáo sư đó nói: “Tôi xin nhắc lại câu nói nổi tiếng của nhà bác học Pháp Louis Pasteur ‘Khoa học không có tổ quốc, nhưng nhà khoa học phải có một Tổ quốc’ để thấy trách nhiệm quốc gia và quốc tế của nhà khoa học thời hội nhập quốc tế ngày nay” (1). Thật ra, ông Pasteur không có nói câu đó!

Tuesday, November 17, 2015

VN có lạm phát giáo sư không: Một cái nhìn khác

Theo bài này (1) thì không có chuyện lạm phát giáo sư ở Việt Nam. Nhưng theo nhiều bài trước đây, kể cả ý kiến của bác Phạm Duy Hiển (2) thì có: Việt Nam có lạm phát giáo sư. Tôi thì nghĩ câu hỏi đó không hẳn là một câu hỏi tốt. Vấn đề lạm phát hay không còn tuỳ thuộc vào phẩm chất của giáo sư, qui trình phong chức danh giáo sư, và trình độ phát triển khoa học & công nghệ.

Monday, November 16, 2015

Giới thiệu nghiên cứu VOS


Tôi muốn giới thiệu đến các bạn một công trình nghiên cứu của chúng tôi có tên là VOS (Vietnam Osteoporosis Study). Tuy tên là loãng xương, nhưng trong thực tế, chúng tôi mở rộng sang các lĩnh vực liên quan nữa. Ở đây, tôi muốn kêu gọi sự giúp đỡ của các bạn và gia đình cho dự án VOS.

Sunday, November 15, 2015

Khủng bố Paris: Nhớ lại dự báo của Samuel Huntington


Vụ khủng bố ở Paris lại thêm một bằng chứng nữa về cái mà nhiều học giả uy tín từng nói đến: Vấn đề Hồi giáo. Đó là vấn đề mà học giả Samuel Huntington đã viết thành một cuốn sách nổi tiếng nhưng cũng gây ra nhiều tranh cãi. Tôi vẫn nghĩ cho đến nay, những tiên đoán của giáo sư Huntington về sự xung đột giữa thế giới phương Tây và Hồi giáo dần dần trở thành hiện thực -- một cách đáng sợ.

Saturday, November 14, 2015

Nhạc sĩ Anh Bằng (1926-2015)


Một trong những ngôi sao sáng nhất trong thời kì vàng son nhất của tân nhạc miền Nam là Nhạc sĩ Anh Bằng đã qua đời ở California. Ông thọ 90 tuổi. Ông đã để lại cho đời khoảng 600 bài nhạc, trong đó có những ca khúc đã và sẽ đi cùng năm tháng.

Friday, November 13, 2015

Kì thị dân Nam?

Chuyện một vài nhà hàng, quán ăn, taxi, dịch vụ, v.v. ngoài Bắc "chặt" khách dựa vào giọng nói (đặt biệt là giọng Nam kì) thì không có gì là bí mật. Nhưng đọc câu chuyện của bạn đọc Tô Thanh trong bài này (1) tôi thấy y như trải nghiệm của tôi ở Hà Nội vài năm trước đây.

Thursday, November 12, 2015

Bảy tội lỗi xã hội


Mahatma Gandhi là một chính khách vĩ đại, một nhà hiền triết của Ấn Độ, người được Liên hiệp quốc vinh danh thật sự (chứ không phải như trường hợp ông HCM). Chẳng hiểu sao mỗi khi nghĩ về hiện tình của đất nước làm tôi nhớ đến Gandhi, người đã từng cảnh báo thế giới về cái mà ông gọi là Bảy Tội Lỗi Xã Hội (Seven Social Sins) mà ông viết ra từ năm 1925, đúng 90 năm trước:

Tản mạn: Hạt bụi và róc mía

Tôi sẽ giải thích cái tựa đề lạ lùng [của cái note này] sau, nhưng hãy đọc tin thời sự cái đã. Thế giới mạng dậy sóng mỉa mai về lời giải thích của ông đại tá công an Hà Nội (vì xe của 2 luật sư gây ra bụi, nên hai luật sư [biện hộ của nạn nhân Đỗ Đăng Dư] bị côn đồ hành hung trước đám đông giữa ban ngày). Một vị đại biểu Quốc hội bình luận rằng nếu chỉ vì bụi xe mà hành hung luật sư thì xã hội sẽ loạn (1). Nhà văn Phạm Đìnhh Trọng, và cũng là một cựu đại tá trong quân đội, gọi đó là "vở diễn tồi" (2). Nhưng sự kiện làm tôi liên tưởng đến ... hạt bụi.

Tuesday, November 10, 2015

Kì thị trong khoa học


Trong khoa học cũng có kì thị. Có lẽ các bạn ngạc nhiên về nhận định đó, nhưng kinh nghiệm thực tế của tôi cho thấy sự kì thị hiện hữu dù hơi tinh vi. Kể từ những ngày tôi giúp các đồng nghiệp bên Việt Nam trong nghiên cứu và công bố quốc tế, tôi mới trải nghiệm được sự kì thị. Mình phải biết để đối phó, và nếu cần thì phản đối.

Terror in Little Saigon


NVT: Xin giới thiệu đến các bạn một thiên phóng sự rất đáng chú ý về những cái gọi là "khủng bố" xảy ra ở khu Sài Gòn Nhỏ vào thập niên 1980, do kí giả A. C. Thomson thực hiện. Trong thời gian đó, đã có 5 kí giả Việt Nam bị ám sát chết: Dương Trọng Lâm (bị bắn chết tại San Francisco, 1981); Nguyễn Đạm Phong (bị ám sát vào năm 1982, tại Houston); Phạm Văn Tập (bị chết ngộp trong nhà/văn phòng tại Garden Grove, 1987); Đỗ Trọng Nhân (bị bắn chết trong xe ở Virginia 1989);  Lê Triết (bị bắn chết tại Virginia). Cho đến nay, các cơ quan công quyền Mĩ vẫn không tìm ra thủ phạm. Cuộc điều tra kéo dài nhiều năm, nhưng cũng đi vào hồi kết vào cuối thập niên 1990, và chưa có ai bị bắt. Phóng sự này đi tìm thủ phạm, nhưng vẫn không chắc chắn tìm ra ai, dù kí giả có vẻ chỉ tay về phía "Mặt trận". Người của "Mặt trận" thì quả quyết là không có dính dáng vào những vụ ám sát đó. Đây là bài viết (rất hay!), còn thiên phóng sự đã được trình chiếu trên hệ thống truyền hình CPB (Corporation for Public Broadcasting) vào cuối tháng 10/2015.

http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/criminal-justice/terror-in-little-saigon/transcript-92/

Tại sao học R: vấn & đáp

Mới post cái note về lớp học mà có nhiều bạn gửi email hỏi han. Tôi sẽ cố gắng trả lời chung cho các bạn về lớp học sắp tới đây. Có vài câu hỏi tế nhị, nhưng tôi không ngần ngại trả lời cho các bạn (miễn là hỏi lịch sự :-)).

Monday, November 9, 2015

Một ý tưởng Apartheid dựa trên kim tiền


Thoạt đầu, đọc tựa đề bài báo "Phải cách li người nghèo ra khỏi người giàu" (1) tôi không tin, vì nghĩ chắc phóng viên trích dẫn sai hay ra khỏi văn cảnh, thế nhưng đọc bài thì quả thật đó là ý kiến của một đại gia bất động sản! Thật ra, ông này từng có những phát biểu tôi rất tâm đắc, nhưng lần này thì ông nói khó nghe quá, có thể cách chọn chữ chưa tốt chăng? Hi vọng rằng VN mình không có những "hậu duệ" của những tên kì thị Apartheid khét tiếng ở Nam Phi thời xưa.

Saturday, November 7, 2015

Nhật kí Tập Cận Bình


Thế là họ Tập đã ghé thăm Việt Nam. Có lẽ đó là một trong những chuyến công du êm ái nhất của ông. Tôi dù ở rất xa quê nhà, nhưng cũng cố ghi lại vì dòng nhật kí để làm thông tin tham khảo sau này. Những thông tin mà tôi muốn ghi lại là về bà phu nhân của ông Tập, những phát biểu "đại cục" của ông ấy, và cách mà phía VN tiếp ông ấy ...

Friday, November 6, 2015

Thông báo số 2 về khoá học "Phân tích dữ liệu với R"

Tôi rất hân hạnh thông báo cùng các bạn xa gần là khoá học 12 ngày về phân tích dữ liệu khoa học sẽ được tiến hành tại Đại học Tôn Đức Thắng, bắt đầu từ ngày 20/12/2015 đến 31/12/2015. Nếu các bạn có nhu cầu theo học, các bạn nên đăng kí ngay từ bây giờ, vì ngày hết hạn đăng kí là 1/12/2015. Cũng như năm ngoái, Trường sẽ không nhận thêm đăng kí sau ngày đó.

Thursday, November 5, 2015

Lãnh đạo trong khoa học: cái nhìn của Đông và Tây, và bài học cho chúng ta

Trong cái note trước tôi có đề cập đến một vài con số về sự thiệt thòi của giới khoa bảng Á châu mà có lẽ nhiều bạn không để ý. Tôi chợt có cảm hứng chia sẻ vài cảm nhận của tôi về đặc tính lãnh đạo theo quan điểm Đông và Tây, và tôi nghĩ nó có thể giải thích tại sao chúng ta -- người Á Đông -- bị thiệt thòi trong khoa bảng ở phương Tây.

Wednesday, November 4, 2015

Thoi thóp trái tim miền Biển Hồ. miền Tây đau thắt ngực


Mối nguy cơ lơ lửng trên đầu cư dân miền Tây lại trở thành vấn đề thời sự. Theo Gs Nguyễn Ngọc Trân, trong một báo cáo mới đây của Ủy ban sông Mekong Việt Nam có đoạn viết rằng “Tác động của 11 đập thủy điện trên sông Mekong lên đồng bằng sông Cửu Long là không đáng kể”!  Gs Trân cho rằng đó là một kết luận nguy hiểm. Và, tôi muốn thêm rằng đó cũng là một kết luận thiếu trách nhiệm. Bài dưới đây của Bs Ngô Thế Vinh (California), người dành rất nhiều thời gian để nghiên cứu về những tác động của những con đập của Tàu ở thượng nguồn, cung cấp thêm thông tin thực tế để hiểu tại sao nhận định của Gs Trân là đúng.

Tuesday, November 3, 2015

Nhật kí hội nghị: Tình cầm và tình đồng nghiệp

Mấy ngày qua tôi đi phó hội ở Tasmania. Năm nay là hội nghị khoa học thường niên lần thứ 25 của Hội nghiên cứu về xương của Úc và Tân Tây Lan (ANZBMS). Như là một thói quen, lần đi nào tôi cũng cố gắng ghi lại vài quan sát cá nhân, trước là làm nhật kí, sau là chia sẻ cùng bạn đọc xa gần. Tôi gọi cái note này là "tình cầm và tình đồng nghiệp" để nói đến hai câu chuyện dưới đây ...

Saturday, October 31, 2015

Một câu chuyện buồn

Hỗm rày, tôi phân vân và suy nghĩ về cái chết của một nhà khoa học lừng danh Richard Heck (1), Giải Nobel Hoá học 2010. Giáo sư Heck qua đời ở Phi Luật Tân vào cuối tháng 10 trong cô quạnh và nghèo khó. Các bạn có thể tưởng tượng một khôi nguyên Nobel mà không có đủ tiền để điều trị bệnh, nhưng đó là một thực tế.


Giới thiệu sách của tôi: "Đi vào nghiên cứu khoa học"


Tôi rất hân hạnh giới thiệu đến các bạn đọc xa gần, cuốn sách "Đi vàonghiên cứu khoa học" của tôi vừa mới được in lại và bày bán ở các nhà sách. Đây là một trong những cuốn sách tâm đắc của tôi, không phải chỉ vì nó được trao giải "Sách Hay", mà là vì rất nhiều bạn đọc đã đón nhận một cách nồng nhiệt. Cuốn sách được in lần đầu vào năm 2011, và cho đến nay đã được tái bản 4 lần. Rất nhiều bạn đọc cho tôi biết rằng cuốn sách là một nguồn khích lệ cho các bạn ấy làm khoa học, và giúp các bạn hiểu hơn về "luật chơi" trong khoa học.

Thursday, October 29, 2015

Thịt đỏ và ung thư


Tuần này, có lẽ bản tin giật gân nhất và làm cho công chúng quan tâm nhất là Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố rằng các loại thịt muối, thịt hun khói, nem chua làm từ thịt đỏ, xúc xích, v.v. (gọi chung là thịt chế biến) có khả năng gây ung thư (1). Bản tin này quả thật làm cho công chúng rất hoang mang. Báo chí Việt Nam cũng phỏng vấn các chuyên gia về ý nghĩa của tuyên bố này (2), nhưng cách trả lời của các chuyên gia có phần khó hiểu. Ở đây, tôi trình bày một cách hiểu khác về những thông tin của WHO.

Võ Phiến và những "nhà văn khác chiến tuyến"

Tôi mới đọc được một bài viết rất thú vị về Nhà văn Võ Phiến và mối quan hệ với những nhà văn miền Bắc. Bài có nhắc đến Chế Lan Viên và Nguyễn Khải. Hoá ra Chế Lan Viên từng là thầy dạy học của Võ Phiến. Thú vị nhất là Nhà văn Nguyễn Khải tặng Võ Phiến cái đồng hồ cũ kĩ như là vật lưu niệm. Bây giờ thì cả hai người đã về bên kia thế giới, chắc họ lại gặp nhau và đàm đạo.

Wednesday, October 28, 2015

Gene lãnh đạo hay gene đảng?


Đề cập đến hiện tượng "thái tử đảng" gần đây ở Việt Nam, một đại biểu Quốc hội phát biểu rằng năng khiếu lãnh đạo có tố chất di truyền, rồi bà lấy trường hợp của Gs Tôn Thất Tùng và Tôn Thất Bách làm ví dụ minh hoạ (1). Câu này nghe qua thì có vẻ như là một biện minh, nhưng trong thực tế thì quả thật có nghiên cứu cho thấy năng khiếu lãnh đạo là một đặc tính di truyền, và người ta thậm chí còn tìm ra "gen lãnh đạo"! Nhưng đó là kết quả nghiên cứu ở nước ngoài, còn ở Việt Nam trong thời XHCN với chế độ "cơ cấu" và thái tử đảng thì tôi nghĩ nghiên cứu của Tây khó có thể áp dụng vào việc diễn giải và biện minh như bà đại biểu QH. Tôi nghĩ gen lãnh đạo ở VN, nếu có, khó có thể có ảnh hưởng bằng “gen đảng”. Dưới đây, tôi sẽ giải thích tại sao.

Tuesday, October 27, 2015

Một giờ với khoa trưởng UNSW Medicine

UNSW Medicine là một tên mới của Khoa Y thuộc Đại học New South Wales (1). UNSW Medicine vừa bổ nhiệm khoa trưởng mới là Giáo sư Rodney Phillips. Vì Viện Garvan là một trung tâm đào tạo tiến sĩ cho UNSW Medicine (*), nên ông có nhã ý đến đây để chia sẻ những viễn kiến và công việc của ông. Một giờ với RP quả thật là thú vị, và tôi lại có cảm hứng ghi lại vài dòng để chia sẻ cùng các bạn quan tâm.

Monday, October 26, 2015

Kinh nghiệm học tiếng Anh của tôi (cập nhật)

Nhân dịp bàn chuyện tiếng Anh, tôi muốn chia sẻ cùng các bạn một vài kinh nghiệm học tiếng Anh của tôi. Câu chuyện của tôi có lẽ khác với nhiều bạn hiện nay (vì tôi tự học tiếng Anh là chính, do thời trung học tôi học tiếng Pháp). Tuy tiếng Anh của tôi vẫn chưa tốt mấy, nhưng đủ để nói chuyện và viết lách cho thiên hạ hiểu. Cũng có khi đủ để chỉ lại các bạn chưa thông thạo cái ngôn ngữ rất quan trọng này.

Kể chuyện học tiếng Anh: Phát âm

Phát âm đối với những người mới học tiếng Anh là một ... ác mộng. Tôi cũng vậy. Tôi có một kinh nghiệm làm tôi nhớ suốt đời về phát âm và dạy tôi không được chủ quan và khinh suất.

Saturday, October 24, 2015

Tự sự và phụ bếp :-)


Hôm kia, một bạn đọc chuyển cho tôi một video clip của đài truyền hình VTV4 phỏng vấn tôi, và nhân cảm hứng, tôi cố thu thập vài clip liên quan. Chỉ muốn chia sẻ cùng các bạn và mô tả cái bối cảnh đằng sau mỗi clip (chứ chẳng phải "đánh bóng tên tuổi" gì đâu, vì tôi không cần cái đó và cũng không có cái thói tự mình đánh bóng).

Người Tàu là tổ tiên của người Việt?

Tôi nghĩ nhiều người Việt nghĩ như thế: tổ tiên chúng ta (người Việt) là người Tàu. Họ không hẳn là thuộc nhóm "thân Tàu" hay Lê Chiêu Thống hiện đại đâu, mà có thể là những người có tinh thần dân tộc tốt và có học thức khá. Nhưng chứng cứ khoa học mới nhất cho thấy ngược lại: Người Tàu có nguồn gốc từ Đông Nam Á. Có thể nhiều bạn cảm thấy sốc với phát biểu đó, nhưng đó chính là bằng chứng về di truyền học chứ không phải của cá nhân tôi. Xin nhắc lại để nhấn mạnh: Người Đông Nam Á là tổ tiên của người Tàu.

Thursday, October 22, 2015

Cần đổi mới tư duy khoa học

Đây là một bài phỏng vấn tôi rất tâm đắc của anh Trương Nguyện Thành. Anh Thành và tôi biết nhau cũng khá lâu, nhưng gặp nhau lần đầu trong hội nghị do Bộ KHCN tổ chức ở Hạ Long hồi tháng 7 vừa qua. Chúng tôi gặp nhau lần đầu nhưng như đã quen nhau từ thuở nào. Chúng tôi đàm đạo chuyện trên trời dưới đất, chuyện khoa học khoa hiếc trong một quán ăn ở Hà Nội mà tôi phải nói là .... quá dở (sorry các bạn Hà Nội). Thức ăn không ngon, nhưng câu chuyện của chúng tôi thì rất "ngon".

Trong bài này, anh Thành cũng có vài ý kiến về việc ĐH Tôn Đức Thắng đòi quyền tự chủ bổ nhiệm giáo sư. Tôi đồng ý với những ý kiến của anh về vấn đề này, nhưng như thấy ngay từ người đặt câu hỏi, cái não trạng và tư duy của ngay cả những người trẻ cần phải thay đổi, chứ như hiện nay thì nguy hiểm quá.

NVT

Wednesday, October 21, 2015

Cảm nghĩ về một chuyến đi phó hội loãng xương

Hôm nay (20/10) là "Ngày Loãng Xương", hay tiếng Anh là "Osteoporosis Day". Ngày này được Tổ chức Loãng xương Quốc tế (International Osteoporosis Foundation) chọn làm ngày để truyền bá kiến thức về phòng chống, chẩn đoán và điều trị bệnh loãng xương và các bệnh liên quan. Kể ra cũng thú vị vì ngày này xảy ra ngay sau khi hội nghị của Hiệp hội nghiên cứu về xương của Hoa Kì (ASBMR) vừa bế mạc. Và, thế là tôi có lí do lan man về những trải nghiệm cá nhân trong chuyến phó hội vừa qua.

Tuesday, October 20, 2015

Đọc lại một bài viết của Alan Phan: Tôi yêu đất nước tôi


Thế là Alan Phan đã về bên kia thế giới. Nhân dịp này, xin chia buồn cùng gia đình anh, và xin mời bạn đọc đọc lại một bài viết hay của anh từng đăng trên Tuần Việt Nam.

Monday, October 19, 2015

Vĩnh biệt Alan Phan

Trong không gian mạng, có những người tôi chưa gặp lần nào mà cứ nghĩ là đã quen nhau từ lâu. Một trong những người đó là Alan Phan (hình), một doanh nhân, một nhà bình luận kinh tế - xã hội, một cây viết đầy suy tư và trăn trở. Vậy mà chiều nay nhận được tin ông đang qua đời ở California!

Gs Vũ Quốc Phóng


Tối nay, đọc một tin rất sốc với cá nhân tôi: Gs Vũ Quốc Phóng qua đời ở tuổi 62! Anh Phóng (xem hình) là một trong những đồng hương Ohio của tôi ngày xưa, và dù ít liên lạc, nhưng chúng tôi rất thân tình. Bẵng đi một thời gian thì nghe hung tin này (1). Tin anh Phóng qua đời làm tôi nhớ lại những kỉ niệm thời xưa ...

Friday, October 16, 2015

Vài ghi chép ở Seattle

Tuần qua, tôi có dịp quay lại Seattle lần thứ hai (lần trước là 11 năm trước). Trong bài này tôi cố gắng ghi lại vài cảm nhận về tình trạng ăn xin ở thành phố này, và bàn về thái độ của các quan chức Việt Nam ở nước ngoài ...   

Thursday, October 15, 2015

Giáo sư thỉnh giảng?


Thỉnh thoảng đọc thấy báo chí giới thiệu chức danh gọi là "Giáo sư thỉnh giảng" cho tôi (chẳng hạn như bài này trên VNexpress (1)), tôi thấy hơi … buồn cười. Hình như báo chí và một số người không hiểu, hay không chịu tìm hiểu, để viết cho đúng hơn. Trong bài này, tôi sẽ giải thích cách phân biệt các chức danh khoa học ở Úc.

Năm nay 2015 không có mùa nước nổi


Trân trọng giới thiệu đến các bạn một bài viết của Nhà văn (Bác sĩ) Ngô Thế Vinh viết về mùa nước nổi ở hạl ưu sông Cửu Long. Nói đúng ra là không có mùa nước nổi. Điều này thì tôi đã chứng kiến trong chuyến về Việt Nam công tác vào tháng 8 vừa qua. Theo tôi, môi sinh và sự sống còn của Sông Cửu Long là một mối đe doạ lớn nhất đến kinh tế và sự sống còn của miền Nam và Việt Nam. Tôi nghĩ các nhà quản lí cũng biết điều này, nhưng từ biết đến hành động là một hành trình khá xa …
NVT

Tuesday, October 13, 2015

Giải Nobel y sinh học năm 2015: Hành trình về bệnh do ký sinh trùng

Giải thưởng Nobel y sinh học 2015 vừa được trao cho ba nhà khoa học: ông William C. Campbell (Đại học Drew, New Jersey, Mỹ), ông Satoshi Omura (Đại học Kitasato, Tokyo, Nhật Bản) và bà Tu Youyou (Học viện Y học cổ truyền Trung Quốc), những người có công chinh phục hai căn bệnh rất quen với người Việt chúng ta: bệnh sốt rét và “mù sông”. Giải thưởng năm nay vừa là sự vinh danh những “anh hùng thầm lặng”, vừa là một nhắc nhở về gánh nặng bệnh truyền nhiễm trên thế giới vẫn còn tồn tại.

Monday, October 12, 2015

Qui trình và tiêu chuẩn bổ nhiệm giáo sư của TDTU


Thế là Trường ĐH Tôn Đức Thắng (TDTU) đã công bố qui trình và tiêu chuẩn bổ nhiệm/đề bạt các vị trí giáo sư của Trường, tiếng Anh và tiếng Việt. Bản tiếng Anh dành cho người nước ngoài muốn tìm cơ hội ở Trường.


Một chút ngạc nhiên là họ không đưa các tài liệu này lên trang đầu của website của Trường. Nhưng có còn hơn không. Bây giờ thì mọi chuyện khá minh bạch rồi. Thế là những ai muốn tham gia vào hành trình mới của Trường có thể tự mình so sánh và tìm cơ hội.

Tuesday, October 6, 2015

Cuộc đời và sự nghiệp của Đồ U U (Tu Youyou)


Có thể nói rằng trong 3 người được trao giải Nobel y học năm nay, cụ bà Đồ U U (Youyou Tu) là người thu hút nhiều chú ý hơn hai người đồng nghiệp giáo sư từ hai nước giàu có hơn (William Campbell và Satoshi Omura). Tôi nghĩ điều này cũng dễ hiểu, vì bà là người mang quốc tịch Tàu đầu tiên được trao giải thưởng cao quí này, và cuộc đời & sự nghiệp của bà cũng rất khác so với các đồng nghiệp trong giới khoa học quốc tế. Tôi mới đọc hai bài về những công trình của bà (1), và có cảm hứng viết vài dòng chia xẻ cùng các bạn.

Giải Nobel y sinh học 2015: Ý nghĩa về bệnh nhiễm và y học cổ truyền


Trong một thời gian dài, những người trong Hội đồng giải Nobel ở Karolinska đã đi ra ngoài tôn chỉ của ông Nobel qua việc trao giải thưởng này cho nhiều công trình chẳng đem lại lợi ích gì cho bệnh nhân và cộng đồng. Nhưng năm nay thì khác, họ trao giải cho 2 công trình liên quan đến bệnh do kí sinh trùng gây ra: bệnh giun chỉ và sốt rét (1). Tôi gọi đây là bước đầu trong hành trình về lại với lí tưởng của giải Nobel y sinh học.

Sunday, October 4, 2015

Thêm một bài trắc lượng khoa học VN

Tập san Scientometrics mới công bố một bài về công bố quốc tế của VN (1). Tác giả dùng dữ liệu của Scopus trong thời gian 1996-2013, và tập trung vào sự hợp tác quốc tế của nghiên cứu khoa học trong nước. Bài phân tích có vài điểm hay, và minh chứng cho cảnh báo của tôi là coi chừng nền khoa học VN trở thành lệ thuộc.

Saturday, October 3, 2015

Lan man chuyện khoa học: chất và lượng


Hôm qua, tôi trình bày kết quả phân tích từ dữ liệu của ISI cho thấy các đại học ViệtNam có nhiều khác biệt về chất lượng nghiên cứu. Theo kết quả này, ĐH TĐT có chỉ số trích dẫn cao nhất so với các đại học khác. Câu hỏi đặt ra là tại sao? Tôi nghĩ có nhiều cách giải thích và hiểu kết quả phân tích trên. Nhưng trước khi giải thích, tôi muốn mượn câu chuyện để nói về bảng xếp hạng đại học 2015 của QS.

Friday, October 2, 2015

Chất lượng khoa học của vài đại học VN


Trong nghiên cứu khoa học, tốc độ trích dẫn (citation rate) là một chỉ số quan trọng vì nó phản ảnh chung về chất lượng nghiên cứu. Tôi vừa thử so sánh tốc độ trích dẫn những công trình nghiên cứu khoa học của một số đại học Việt Nam trong thời gian qua, và kết quả rất ngạc nhiên ...

Thursday, October 1, 2015

Tạp san dỏm đang làm vẩn đục khoa học


Tập san khoa học dỏm, tiếng Anh là "predatory journal" (có thể tạm dịch là tập san ăn cướp) là một vấn nạn trong khoa học hiện đại. Trong một bài phân tích mới công bố trên BMC Medicine (1), hai tác giả Phần Lan ước tính rằng mỗi năm những tập san này công bố khoảng 400,000 "bài báo khoa học". Thật khủng khiếp! Với số lượng này, các tập san ăn cướp đủ làm vẩn đục môi trường khoa học.

Wednesday, September 30, 2015

Khoa học thời toàn cầu hoá: Lạm phát tác giả bài báo khoa học

Tôi mới đọc một bài báo hết sức thú vị về tình trạng lạm phát tác giả công trình khoa học. Chuyện khó tin nhưng có thật: Một công trình vật lí được công bố trên tập san Physical Review Letters có đến 5154 tác giả! Đây có lẽ là một kỉ lục mà chưa công trình nào có nhiều "sư sãi" như thế. Sự việc còn đặt ra vấn đề đánh giá công trạng trong khoa học trong thời đại toàn cầu hoá ...

Tuesday, September 29, 2015

Tài trợ khoa học: công bằng và khoa học


Dạo một vòng TT tôi mới phát hiện bài của ... tôi. Số là nhân câu chuyện một anh kĩ sư được Thủ tướng phê chuẩn 1 triệu USD để làm kính cho người mù, tôi có ý bàn một chuyện lớn hơn: tài trợ cho nghiên cứu khoa học sao cho công bằng. Đây là một vấn đề rất quan trọng bên nhà, nhưng tôi nghĩ khó có lối thoát trong vòng 2-3 thập niên tới.

Vượt Thái Lan chỉ số đổi mới toàn cầu: Đừng tự mãn!


Đây là một trao đổi ngắn giữa phóng viên báo ĐV và tôi xung quanh thông tin mới đây về năng suất khoa học của vài đại học Việt Nam. Bài phỏng vấn bàn về mô hình hoạt động khoa học sao cho có hiệu quả, và tôi có dịp thổ lộ một chút suy nghĩ ... 

Sunday, September 27, 2015

Có đóng góp của người Việt

Nhìn bảng xếp hạng đại học toàn cầu của QS, và sự tăng hạng của các đại học của Hàn Quốc, Singapore, và sự trống vắng của các đại học Việt Nam, bất cứ ai quan tâm đến vấn đề cũng có chút ... chạnh lòng. Tôi nghĩ người Việt chúng ta đã đóng góp một phần cho sự thăng tiến của các đại học 2 nước về kể.

Saturday, September 26, 2015

Thấy gì từ bảng xếp hạng đại học QS 2015?


Sáng nay tôi đọc bảng xếp hạng đại học của QS mới công bố (1), và có hứng làm một bài tập về phân tích bằng biểu đồ (cũng là học R luôn). Vì tôi có dữ liệu của năm 2011, nên có một kết quả thú vị. Câu hỏi tôi đặt ra là các đại học đã biến chuyển ra sao trong bảng xếp hạng "Top 100" trong thời gian 5 năm qua. Kết quả sẽ làm các bạn sẽ ngạc nhiên một cách thích thú ...

Friday, September 25, 2015

Phạm huý danh xưng "Giáo sư"?

Trưa nay, nhận được email của một đồng nghiệp từ Đại học Tây Úc (University of Western Australia - UWA), tôi thấy anh ấy kí tên với chức danh mới là "Professor of Medicine", tôi bèn viết email chúc mừng bạn được thăng chức, vì trước đây anh ấy là Associate Professor. Thế nhưng, không đầy 5 phút sau, anh ấy trả lời là có thăng chức gì đâu, tất cả chỉ vì UWA mới thay đổi hệ thống tên gọi chức danh giáo sư, và thế là anh ấy được "thăng" một bậc. Và, tôi có cảm hứng chia sẻ cùng các bạn vài cảm nghĩ về danh xưng ...

Thursday, September 24, 2015

Giáo sư là gì, ai là giáo sư?

Những thảo luận chung quanh việc Trường ĐH Tôn Đức Thắng chủ trương bổ nhiệm giáo sư dẫn đến tranh luận về ý nghĩa của chữ “giáo sư”. Nhưng hình như chưa có ai lí giải thế nào là một giáo sư. Lí giải được câu hỏi này sẽ giúp cho sự hiểu biết về chức danh giáo sư tốt hơn. Trong bài này, tôi sẽ "ôn cố tri tân" để giải thích những thành tố nào làm nên một giáo sư. Bài này lấy ý tưởng từ một bài của Philip Knox và trang Wikipedia viết về sự nghiệp của Socrates, và tôi diễn giải lại theo ý nghĩa hiện đại của chức danh "giáo sư".

Wednesday, September 23, 2015

Cần đào thải những giáo sư, tiến sỹ "nằm vùng"


Bài viết dưới đây của Gs Nguyễn Đức Dân (mà ông chỉ tự gọi là “Nhà giáo”) có thể đụng chạm đến rất nhiều người. Ông kêu gọi phải “đào thải” những người mà ông gọi là “giáo sư, tiến sĩ nằm vùng”, tức là những người có chức danh “giáo sư” do HĐCDNN phong mà không giảng dạy và không làm nghiên cứu. Như hôm trước tôi có đưa con số thống kê là từ 1976 đến nay, VN đã phong chức danh GS/PGS cho khoảng 11000 người; nhưng hiện nay số người giảng dạy và nghiên cứu trong các đại học và viện nghiên cứu chỉ 4100. Như vậy đa số của phần còn lại là “giáo sư nằm vùng”.

Hội nhập khái niệm giáo sư

Xin giới thiệu một ý kiến rất vui và hay của Gs Nguyễn Ngọc Lanh. Tôi cũng nghĩ giống Gs Lanh, là việc bổ nhiệm giáo sư theo đúng qui trình mà các đại học Mĩ làm là một hình thức hội nhập quốc tế. Tôi vẫn nghĩ tính "chính danh" (nhấn mạnh trong ngoặc kép) của một giáo sư là qua qui trình minh bạch và bộ tiêu chuẩn khoa học. Khi nói "khoa học", tôi muốn nói đến những nghiên cứu trong quá khứ về tiêu chuẩn đề bạt chức danh giáo sư ở nước ngoài. Còn cách "tiến phong" giáo sư theo kiểu Nhà nước làm hiện nay thì tôi e rằng không đáp ứng tính minh bạch và khoa học. Nỗ lực cải cách của Trường ĐH Tôn Đức Thắng là nhằm đáp ứng hai tiêu chí đó. 

NVT

Tuesday, September 22, 2015

Có nên giao quyền tự chủ bổ nhiệm giáo sư?

Cuối cùng thì cũng có một tiếng nói công minh. Xin giới thiệu bài của hai tác giả Phạm Thị Ly và Trần Thanh Dũng trên nld.com.vn hôm nay. Đây là một trong những tiếng nói hiếm hoi trước việc Trường ĐH Tôn Đức Thắng đề nghị bổ nhiệm giáo sư. Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm của tác giả là nên xem xét qui trình minh bạch và tiêu chuẩn tốt:

Monday, September 21, 2015

Doanh nhân có thể làm hiệu trưởng đại học?

Trong thời gian gần đây, có một trào lưu rất đáng chú ý là các tổng giám đốc doanh nghiệp và chính khách được bổ nhiệm làm hiệu trưởng đại học. Đây là một sự "đột phá" trong giới khoa bảng, vì theo truyền thống các đại học thường được điều hành bởi giới khoa bảng, thường với chức danh "giáo sư". Do đó, câu hỏi đặt ra là giới business (tạm gọi là "doanh nhân") có thể trở thành hiệu trưởng tốt của đại học?