Thursday, March 26, 2015

Bầu cử kiểu … Úc

Tôi thích xem các tờ rơi và quảng cáo trong các cuộc bầu cử ở Úc. Mỗi lần bầu cử là mỗi lần các đảng vận động tranh cử với những sáng tác rất hay. Tôi phải nói là “sáng tác”, bởi vì đó là những sản phẩm văn hoá đòi hỏi suy nghĩ của người tạo ra chúng. Họ dùng những sáng tác đó để tấn công đối thủ chính trị, và để thuyết phục cử tri rằng đảng của họ là xứng đáng cầm quyền. Nhưng mỗi quảng cáo chỉ có vài giây, và cái thách thức là làm sao nói cho được nội dung và thuyết phục cử tri trong vài giây đó.


Chẳng hạn như năm nay cuộc bầu cử bang New South Wales sắp diễn ra, với 2 đối thủ chính là đảng Lao Động và đảng Liberal. Đảng Liberal đang cầm quyền. Lãnh tụ của đảng Lao Động là ông Luke Foley. Ông này chưa từng làm bộ trưởng hay chức vụ gì quan trọng cả. Để tấn công điểm yếu này, phía đảng Liberal tung ra cái video clip 15 giây trên các đài truyền hình sau đây:


Nếu các bạn xem cái video clip thì sẽ thấy chữ L được lấy làm điểm nhấn. Mẫu tự L là một phần của tên ông Foley. Nhưng L được viết trên nền màu vàng, còn có một ý nghĩa khác. Ở bang New South Wales, người đang học lái xe được cấp bảng L để treo trước và sau xe để cho người khác thấy người đang lái xe là đang tập lái. Cái biển L cũng là một cảnh báo cho người lái xe là phải cẩn thận với người đang tập lái. Do đó, nhấn mạnh chữ L có nghĩa là nhấn mạnh cái ý rằng ông Foley đang tập làm lãnh đạo! Trong khi chữ L được nhá nhá thì giọng đọc nữ nói rằng ông Foley chỉ là kẻ cơ hội chính trị, chưa bao giờ có kinh nghiệm lãnh đạo, vậy mà ông ấy đòi làm thủ hiến bang! Chữ “state” được kéo dài ra như là một cách mỉa mai và nghi ngờ. Mẫu quảng cáo được kết thúc bằng câu “Coi chừng hắn” (cũng giống như coi chừng mấy người mới có bằng lái xe hạng L).

Tôi thấy quảng cáo này rất hay, vì người sáng tác ra nó rõ ràng là biết sử dụng thông tin, cộng với yếu tố hình ảnh và âm thanh một cách rất hữu hiệu. Xem xong là người ta biết ngay Foley là kẻ không có kinh nghiệm và … nguy hiểm (mới có chữ “coi chừng hắn”). Dĩ nhiên, đó chỉ là một cách mua vui mang tính chính trị thôi, chứ ông Foley thì chắc thừa khả năng điều hành một bang lớn như New South Wales.  

Sáng nay đến viện, tôi chợt chú ý đến một cái billboard dán trên cột điện có hình của một người trông thấy quen quen. Hoá ra đó là hình của ông Tony Abbott, đương kim thủ tướng. Phía dưới hình là chữ HOPLESS thật lớn. Dĩ nhiên, trong tiếng Anh, “hopeless” có nghĩa là “vô vọng” (hết hi vọng). Nghĩ lại đây là một sự chơi chữ rất hay. Tác giả cái billboard này dùng ý tưởng và mô-típ của cái billboard bên Mĩ với hình ông Obama và phía dưới là chữ HOPE (hi vọng). Abbott là vô vọng, còn Obama là hi vọng. Hay.




Mấy tuần nay, nhiều người Úc rất giận Chính phủ của ông Abbott về một vài vấn đề địa phương. Nhưng ông ấy đã được bầu thủ tướng, nên đâu làm gì được để truất phế ông ấy. Người dân chỉ còn cái quyền duy nhất và thiêng liêng là freedom of expression -- tự do diễn ngôn. Họ đem hình ông Abbott ra chế diễu và qua đó tạo ra tiếng nói. Còn sinh viên thì phát tờ rơi [có nghĩa Việt là] “Đá Abbott ra khỏi Chính phủ”. Tất cả đều được làm một cách công khai.

Nhìn cái tự do của người Úc, tôi chợt nghĩ đến Việt Nam. Không nói ra ai cũng biết chẳng ai ở VN có cái quyền “freedom of expression”. Không thích Chính phủ hay người nào đó trong Chính phủ thì người dân chỉ im lặng, chứ không dám nói công khai. Nếu ai dám nói ra thì lập tức sẽ bị làm phiền, thậm chí cho đi tù, và khi ra tù thì sự nghiệp coi như tiêu tan, con đường tương lai gần như bị triệt tiêu. Còn người Úc thì họ có quyền nói thoải mái. Họ lên tivi, họ viết báo, viết blog, họ sáng tác nghệ thuật để nói lên tiếng nói phản đối của họ. Chẳng ai làm khó gì họ. Ông Tony Abbott thừa biết người ta đang chửi và đang ghét ông, nhưng ông vẫn hành xử một cách quân tử và làm theo cái sứ mệnh mà ông ấy nghĩ là người dân bầu cho ông ấy. Ông ấy chẳng ra bắt bớ ai hay làm khó bất cứ ai phản đối ông ấy. Thật ra, ông Abbott không có quyền đó.

Tôi nghĩ cách hành xử và thái độ của chính quyền Úc thể hiện một sự tự tin của một Nhà nước trưởng thành. Một Nhà nước trưởng thành chấp nhận các quan điểm dị biệt. Chỉ biết hi vọng Nhà nước Việt Nam cũng đối xử với những người bất đồng chính kiến như Nhà nước Úc, và cho người dân cái quyền thiêng liêng “freedom of expression” mà ông cụ Hồ từng đấu tranh.


6 comments:

Dương Vĩnh Nhiều said...

Tôi đang nghĩ ra các kịch bản nếu apply mấy cái "freedom" của Phương tây vào VN thì xã hội nó sẽ như thế nào??? Cứ nghĩ đến Libya hiện nay mà ngao ngán quá! P/S: Hoàn cảnhVN (now) và Libya (pre) cũng khá tương đồng với nhau.

Anonymous said...

Em xin phát biểu liều, theo em nghĩ mức sống và dân trí của người Úc chắc hẳn phải cao gấp nhiều lân người VIệt. Họ dùng tiếng Anh nên họ tiếp cận trực tiếp với tri thức thế giới từ khi còn là đứa trẻ. Vấn đề của việt nam là tri thức không đồng đều, nếu bung tự do ngôn luận ra thì em mường tượng đến cảnh người dân sẽ rơi vào sự lôi kéo chính trị, họ không đủ tri thức để hiểu và có chính kiến của mình và rơi vào sự trèo kéo của các trính trị gia. Ngay bây giờ thôi, báo chí viết thế nào thì họ a dua comment theo như thế, không có chứng kiến chỉ có bầy đàn. Trong khi các chính trị gia của mình thì đâu có ai biết được họ là ai, chỉ lờ mờ đoán là họ giỏi thì mới làm chức to như vậy. Mặt khác chẳng ông nào mạo hiểm dám động vào hệ thống tư tưởng khi mà đang nằm trong hệ thống đó, đang ăn no ngủ yên và nhìn thấy người dân đúng là lũ dân đen, nhưng con tốt trên bàn cờ bị lèo lái, thôi miên bởi giới truyền thông. Nếu tự do ngôn luận rơi vào tay những người còn chẳng ý thức được quyền lợi và trách nhiệm của mình, xã hôi VN tất loạn. Vấn đề là sau khi dẹp loạn xã hội có sang một trang mới hay không? chưa ai dám chắc được điều đó.

trọng đạt hoàng said...

Có cái gì mà được miễn phí o? Cái giá của tự do đắt lắm. Muốn có tự do nhưng lại mong người khác làm cho. Đúng là dân nào chính quyền ấy

Son Nghiem said...

Dân VN đã có nhận thức chính trị rất tốt từ trước năm 1945. Nếu đcs không triệt hạ các đảng phái khác sau kỳ bầu cử quốc hội đầu tiên năm 1946 thì VN vẫn duy trì đa đảng. Miền nam trước 1975 cũng có đa đảng mà không hề loạn. Campuchia, dân trí chắc cũng tương đương VN cũng không hề loạn khi có đa đảng. Tiêu diệt địch thủ để diệt cạnh tranh nên dẫn đến mất cân bằng và suy thoái. Đó là quy luật tự nhiên. Nói tự do chính trị dẫn đến loạn là ngụy biện.
Nếu thể chế hiện tại không cải tổ thì sẽ sớm sụp đổ do tức nước vỡ bờ và lúc đó mới loạn.

Anonymous said...

Vào thời 1770s, so với mẫu quốc Anh và châu Âu, thì vùng của thuộc dân Mỹ (Hoa Kỳ) là nơi bán khai. Họ là những kẻ, đa số, là người cơ bần đến từ Âu châu. Họ không có học, không có văn minh. Chỉ có mấy cái cuốc, mấy con ngựa, và có học nhất là một quyển kinh Thánh trong nhà. Cũng vào thời đó, từ Á sang Âu, nơi nào cũng có một ông vua hay bà chúa trị vì thiên hạ. May thì có minh quân; rũi thì có bạo quân. Mấy anh thuộc dân khùng khùng nghĩ rằng họ chẳng có cái cớ gì không có quyền tự trị, tự chủ vùng đất họ ở. Thế là họ nỗi lên làm cách mạng và đặt chế độ dân chủ đầu tiên trong lịch sử hiện đại. Nếu so ra, bạn nghĩ là Việt Nam bây giờ còn lạc hậu, nghèo nàn, thiếu văn hóa, ngu dốt hơn những người thuộc dân bắc Mỹ của năm 1776 hay sao? Nếu vậy thì quá tủi nhục cho một dân tộc. Không có ai tĩnh trí, không có ai là người VN mà tin là vậy. Cái mà người ta hay viện dẫn dân trí thấp để bảo rằng dân chủ không phù hợp có điều gì đó rất bất cập. ý thức tự chủ, hay dân trí, nó không ăn nhập nhiều đến trình độ học vấn hay văn hóa văn minh gì cả. Còn tại sao nó chưa có ở VN thì cũng không phải là lạ, nhưng xin đừng bao giờ đánh đồng dân trí với xã hội văn minh, hiện đại. Nhà cầm quyền rất muốn bạn tin như vậy.

Anonymous said...

Dạ thưa thầy, em nghĩ hiện nay một số người dân và các bậc lãnh đạo đất nước chưa/không có trình độ hoặc khả năng phán đoán về nhân thức chính trị để có một lựa chọn thích hợp cho nước mình.