Wednesday, November 25, 2015

Lại chuyện bổ nhiệm giáo sư


Báo infonet.vn đi một loạt 3 bài liền chỉ trích việc Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) ban hành qui chuẩn về bổ nhiệm và đề bạt giáo sư. Cả ba bài trích dẫn ý kiến của 3 người đều gay gắt cho rằng TDTU chưa đủ tư cách để bổ nhiệm giáo sư, và lại có người như là hằn học cho rằng TDTU chỉ chạy theo hư danh. Báo infonet.vn không có ý kiến ngược chiều! Kể ra cũng là cách làm báo thú vị. Nhưng ở đây, càng thú vị hơn khi cả 3 người đều tự chứng tỏ rằng họ hoặc là sai, hoặc là hiểu không đúng, hoặc chỉ đơn giản là … không biết mình đang nói gì!


Trước hết, báo trích dẫn ý kiến của PGS TS Nguyễn Thiện Tống (1), người từng khinh miệt TDTU chỉ là trường đại học "lặt vặt". Nhưng hãy bỏ qua loại ngôn ngữ cảm tính và cao ngạo không đúng chỗ và đúng cách đó, chúng ta thử xem xét những ý kiến của ông này. Phải nói ngay rằng cũng như lần trước (2) hầu như mỗi dòng phát biểu của ông NTT đều có vấn đề, thậm chí sai.

"Chưa có ai ..."

Cái sai hiển nhiên nhất là ông nói rằng TDTU "hiện còn chưa có một ai được Nhà nước phong hàm". Sai nghiêm trọng. Trong thực tế, TDTU có một số giảng viên đã là 2 giáo sư và 12 phó giáo sư do hội đồng Nhà nước phong. Ngoài ra, Trường còn có 8 giáo sư và 2 phó giáo sư ở nước ngoài đang có lab nghiên cứu ở Trường. Do đó, câu nói "chưa có ai …" cho thấy rõ ràng rằng ông không chịu khó tìm hiểu xem TDTU có gì và đã phát triển ra sao.

Nguỵ biện và hư danh?

Ông Tống còn tỏ ra rất mạnh miệng khi lớn tiếng tuyên bố rằng "Trường ĐH Tôn Đức Thắng đưa ra khi bổ nhiệm các chức danh này là phục vụ công tác giảng dạy trong nhà trường, tiến đến hội nhập quốc tế, theo PGS Nguyễn Thiện Tống, những lý do đó chỉ là ngụy biện, chạy theo hư danh." Cả hai nhận xét nguỵ biện và hư danh của ông đều có vấn đề, và cần phải bàn lại.

Nguỵ biện là khi người nói đánh lạc hướng vấn đề bằng cách tấn công cá nhân, cảm tính, đánh tráo khái niệm, chửi bới, dùng dữ liệu một cách lệch lạc, v.v. Còn đằng này TDTU nói về mục đích của việc bổ nhiệm giáo sư là phục vụ cho giảng dạy và hội nhập quốc tế thì sao là nguỵ biện được? Ba chức vụ giáo sư, hai ngạch đề bạt (giảng dạy và nghiên cứu), tiêu chuẩn về công bố quốc tế, v.v. mà Trường áp dụng là hội nhập quốc tế chứ còn gì nữa. Rõ ràng, nhận xét "nguỵ biện" là lạc đề.

Còn nhận xét về hư danh thì quả thật là rất thú vị và rất cần bàn thêm. Thứ nhất là ông chỉ nói khơi khơi, chứ chẳng có chứng cứ gì để nói TDTU chạy theo hư danh. Hoàn toàn không có bằng chứng. Thứ hai, chữ "hư danh", trong tiếng Việt, có nghĩa là có tiếng mà không có thực chất. Ví dụ như có những người tuy mang danh là "giáo sư" và đi đâu cũng khoe là "PGS TS" nhưng trong thực tế chẳng có một công trình công bố quốc tế lận lưng và cũng chẳng có đóng góp gì cho khoa học. Đó là hư danh. Còn người bình dân thì gọi đó là "giáo sư dỏm". Ở đây, TDTU chưa bổ nhiệm ai chức vụ giáo sư theo tiêu chuẩn này thì sao gọi là hư danh?

Tiêu chí gì?

Ngoài ông Nguyễn Thiện Tống ra, còn có một ông phó giáo sư khác là Nguyễn Văn Hùng, từng là hiệu trưởng trường ĐH Xây Dựng, đề nghị xem lại hội đồng phong chức danh giáo sư của TDTU. Ông Hùng thắc mắc "Tôi không biết trường ĐH Tôn Đức Thắng phong chức giáo, phó giáo sư… dựa trên tiêu chí nào", rồi dù chưa nắm rõ gì cả, ông nói "Chính vì vậy, cần xem lại hội đồng phong chức danh giáo sư của trường ĐH Tôn Đức Thắng” (3). Phải nói ngay là ý kiến này phản ảnh một sự mà nói theo tiếng Anh nhẹ nhàng là … "chưa làm bài tập", và phản ảnh tư duy cũ thời bao cấp.

Tại sao gọi là chưa làm bài tập? Tại vì ông không thèm tìm hiểu và đọc báo khi hỏi về tiêu chuẩn. TDTU đã công bố tiêu chuẩn và qui trình bổ nhiệm chức vụ (chứ không phải "chức danh") giáo sư. Đáng lẽ nếu ông chịu khó tìm hiểu và đọc báo thì ông có lẽ không hỏi câu hỏi lạ lùng đó. Tiêu chuẩn và qui trình đã công bố bằng tiếng Anh (4) và tiếng Việt (5). Ông hãy đọc rồi hãy cho ý kiến, chứ đưa ra đề nghị mà không có thông tin thì rất phản cảm, nhất là mang danh "phó giáo sư" và lại từng là hiệu trưởng một trường đại học danh giá ngoài Bắc.

Tư duy cũ

Tại sao gọi là tư duy cũ? Tại vì ông Nguyễn Văn Hùng vẫn còn đang chịu sự chi phối của "hội đồng chức danh", cái gì cũng phải tập trung hoá, phải “trung ương hoá”. TDTU không có cái hội đồng đó, mà chỉ có hội đồng chuyên trách bổ nhiệm và đề bạt chức vụ giáo sư. Đơn của ứng viên do người ngoài TDTU duyệt, chứ hội đồng chỉ đóng vai trò trung gian. Qui trình này rất khác với qui trình của hội đồng nhà nước.  

Còn ý kiến và nhận xét của một người khác (6) thì miễn bàn, vì ông có vẻ như là người "ngoại đạo", và cũng chưa chứng tỏ là nhà khoa học thứ thiệt hay thật sự am hiểu về các chức vụ giáo sư theo chuẩn mực quốc tế. Còn ông nói rằng TDTU chưa đủ "uy tín" để bổ nhiệm giáo sư thì có lẽ ông nên tìm hiểu chữ uy tín có nghĩa gì trong khoa học. Đáng lẽ câu hỏi đặt ra là bao nhiêu trường đại học "LỚN" ở Việt Nam biết luật chơi khoa học và am hiểu chuẩn giáo sư theo cách hiểu của các đại học hiện đại trên thế giới.

Tóm lại …

Nói tóm lại, qua một vài ý kiến trên infonet.vn, dễ dàng thấy rằng các vị này không nắm vững vấn đề khi phát biểu. Từ đó, họ nói những điều vừa sai hiển nhiên, lại vừa … vô căn cứ. Rất tiếc phải dùng chữ đó, nhưng tôi không nghĩ ra chữ nào khác. Ở trên, tôi đã cung cấp thông tin để chỉ ra những sai sót đó, và cũng đã giải thích rõ ràng những hiểu lầm của họ. Tưởng chẳng cần gì để nói thêm nữa, khi mà thông tin đã công bố trên mạng của Trường.

Thật ra, tôi rất ngạc nhiên về sự hằn học và thái độ khinh bỉ của ông Nguyễn Thiện Tống đối với TDTU. Tôi không biết ông có "thù oán" cá nhân gì với TDTU hay không, nhưng quả thật thái độ khinh bỉ TDTU của ông làm tôi tò mò. Tò mò thứ nhất là khi ông mạnh miệng nói trường TDTU là loại "lặt vặt", ông có khi nào nhìn lại chính ông từng là phó hiệu trưởng của Trường Đại học Cửu Long, cũng là trường mới ra đời (còn mới hơn cả TDTU). Trường Đại học Cửu Long có thuộc vào nhóm "lặt vặt" không? Nếu không, và tôi tin là không, thì có lẽ nhận xét "lặt vặt" của ông quả thật khó hiểu.

Với thái độ khinh khỉnh và "ăn to nói lớn" của ông Tống, thì chúng ta, người đọc, kì vọng đằng sau ông phải là một thành tích khoa học lừng lẫy. Lí lịch khoa học ông công bố (7) với 1 bài báo khoa học đăng trên một tập san của một trường đại học Jilin bên Tàu (8) cũng là thành tích rất lớn và rất đáng kính nể, nhưng nhìn chung thì có vẻ chưa tương xứng với phát biểu mạnh và khinh bỉ TDTU của ông. Bạn đọc có thể đối chiếu thành tích khoa học đó với tiêu chuẩn bổ nhiệm chức danh giáo sư của TDTU (4,5) để có thêm thông tin và tự mình đi đến kết luận. 

Tôi thấy khó hiểu về phản ứng gay gắt của những người trên infonet.vn. Việc trường đại học bổ nhiệm giáo sư là việc nội bộ, như bao nhiêu trường đại học trên thế giới làm. Không phải như có người nói rằng ở nước ngoài chỉ có trường lâu đời mới có hội đồng bổ nhiệm giáo sư, mà trong thực tế, trường đại học nào -- bất kể bao nhiêu "tuổi" -- đều có qui chế và tiêu chuẩn bổ nhiệm giáo sư. Vì tiêu chuẩn khác nhau, nên cái "prestige" hay uy danh của giáo sư cũng khác nhau, và đó là điều dễ hiểu. Giáo sư của trường [ví dụ như] Harvard là phải khác với một trường "State University" chứ.

Quay lại câu chuyện TDTU bổ nhiệm giáo sư, việc Trường làm không có ảnh hưởng gì đến danh xưng "giáo sư" của những người được hội đồng nhà nước phong. Họ vẫn là "giáo sư" (do nhà nước phong), chứ đâu có mất mát gì. Họ có thể tự hào là giáo sư nhà nước. Còn tiêu chuẩn họ được phong cao hay thấp cỡ nào, và trình độ của họ hay của giáo sư của TDTU ra sao -- dỏm hay thật -- thì đó là phán xét của công chúng VÀ của cộng đồng khoa học quốc tế. Chẳng có lí do gì thuyết phục để phản đối cả. Nếu cẩn thận thì hãy chờ TDTU bổ nhiệm giáo sư đợt đầu xem sao, rồi hay lên tiếng cũng không muộn. Thiết nghĩ lên tiếng chỉ trích nặng nề mà không biết và không có thông tin thì không phải là một thái độ khoa học.

====


t






11 comments:

Anonymous said...

Hơi buồn khi trường ĐHXD lên blog của thầy với 1 hình ảnh "chưa đẹp". Nhưng đúng là giáo sư nhận xét về thầy Hùng rất đúng. Hồi thầy Hùng làm hiệu trưởng, có rất nhiều chính sách "mới", một trong những chính sách tiêu biểu là cho treo kín các poster, pano, biểu ngữ "Học tập theo tấm gương Bác HCM ..." "cần, kiệm, liêm...." ... ở 1 tòa nhà hành chính của trường. Sau khi thầy hiệu trưởng khác lên thì tất cả poster... cũng biến mất (trả lại sự bình yên cho tòa nhà).

Anonymous said...

Thưa bác Tuấn!
Nước có quốc huy, nhà có gia huy, TDTU phải biết và tuân thủ điều hiển nhiên này, không thể hành xử như Robinsơn một mình trên đảo hoang được.
Không việc gì bác phải bênh TDTU cả.

Tuan Nguyen said...

Không hề biết Robinson hành xử trên đảo hoang, nhưng tôi nghĩ ví von đó không thuyết phục. Nếu cái nhà hư hỏng, đặt ra luật lệ bất công, chẳng lẽ cũng phải làm theo? Luật lệ và qui định là do con người đặt ra, và nếu nó chưa thoả đáng thì phải sửa cho hợp lí hơn. Nếu có nơi dám sửa và làm tốt thì nên ủng hộ chứ.

Đồng Mạnh Hùng said...

Cảm ơn anh Tuấn và những người có bề dày khoa học ở trong và ngoài nước phản biện khách quan, chỉ đơn giản 1 trường ĐH mong muốn làm tốt hơn mà khó khăn như vậy, thế mới thấu hiểu anh Đỗ Việt Khoa sẽ cô đơn và khó khăn như thế nào.

Bc Mylinh said...

Mình chẳng tin vào hệ thống giáo dục của VN, hãy để cho tư nhân làm xem sao!

Lê Thành Đấu said...

Kính gởi GS Tuấn,
Tui vừa đọc trong Infonet về vụ nầy với phát biểu của ông TN Vương.
Luôn theo dõi các lời phân tích của GS Tuấn. Tui rất đồng ý. Nhưng khi thấy
infonet dịch các danh gọi của 3 cấp GS tui thấy hơi long cọng.
Tui nhớ hồi xưa tất cả các ĐH Việt Nam gọi theo thứ tự như sau chắc là sẽ it bị
chỉ trích như lới ông Vương:
GS Ủy Nhiệm, GS Diển Giảng, GS Thực Thụ.
Hồi xưa các ĐH của VNCH chon Giảng Nghiệm Viên, Giảng Nghiệm Trưởng, GS Ủy Nhiệm,Diển Giảng hay thực thụ đều do trường và Hội Đồng tuyển chon tương tự như
TDTU đang làm. Và các chức vụ GS sau khi được toàn Hội Đồng Khoa đồng ý sẽ chuyển
tới Viện Trưởng Viện ĐH Saigon để chánh thức bổ nhiệm. Hình như là chức vụ GS thực
thụ còn chuyển lên Tổng Thống để trình(không can thiệp vì tự trị ĐH).
Chỉ có chức vụ Viện Trưởng các viện ĐH( công lập) là do Tổng Thống bổ nhiệm và QH phải thong qua. Các ĐH tư hồi trước 74 như Đà Lạt Minh Đúc, Hòa Hảo, Cao Đài đều có
toàn quyền phong GS theo tiêu chuẩn của trường đặt ra. Tui không hiểu sao các vị GS
( TS, PTS)cứ nói đi nói lại hoài vụ nầy. Sợ người ta ngang với mình chắc.
Tui có đọc lời bình của GS TH Dũng về việc nầy. Nếu các GS TS đó ( thiệt hoặc không
thiệt) chịu khó đọc lời khuyên của GS TH Dũng thì chắc là đở tốn bút mực của báo chí
về các lời bình luận thiếu căn cứ( họ ưa gọi là thiếu cơ sở) như GS Tuấn đã nói thì hay biết mấy.
LTĐ.

Anonymous said...

Chuyện này đúng sai thì quá hiển nhiên, không có gì để tranh cãi cả. Sở dĩ nhiều bác phản đối là vì quyền lợi và danh tiếng bị ảnh hưởng thôi, vì hầu hết GS ở VN không có công bố quốc tế đạt tiêu chuẩn mà chỉ được xét theo tiêu chuẩn VN và những yếu tố khác như chạy chọt, tiền bạc, quan hệ... Các bác ấy chẳng bao giờ muốn hay quan tâm khoa học VN thua kém các nước khác thế nào, có vị trí ở đâu trên quốc tế...
Điều đáng buồn là "nhóm lợi ích" này rất lớn mạnh nên ĐH TDT muốn tiên phong theo con đường riêng của mình cũng giống như "Một mình chống lại mafia" , hy vọng GS Tuấn và DH TDT không chỉ xem chuyện này là chuyện bổ nhiệm riêng của DH mình mà nhân cơ hội này hãy mở đường cho sự thay đổi cho các DH của cả nước, hãy làm cho nó thành "sự kiện truyền thông" lớn và vận động được nhiều sự ủng hộ của nhiều nhà khoa học lớn và nổi tiếng, khi đó mới hy vọng đè bẹp được sự bảo thủ của "nhóm lợi ích" hùng mạnh kia.

Thanh Truong said...

Càng cố tự xưng thì càng chứng tỏ mình yếu kém, càng binh vực cái chưa hợp lý thì càng làm mất giá trị của chính mình ! Đơn giản vậy thôi...

Anonymous said...

Cái được lớn nhất mà ĐH TĐT đem lại cho xã hội lúc này là có một tiêu chuẩn rõ ràng để nhận xét GS và các vị GS "dưới mức" cũng không còn dám vênh vênh tự đắc nữa. Đồng thời, điều này cũng tạo ra một áp lực không nhỏ lên HĐNN vì nếu làm không đàng hòang thì cũng không còn mặt mũi nào mà nhìn xã hội nữa. Người ta nói một con én không làm nên mùa xuân nhưng là dấu chỉ báo mùa xuân sẽ về. Hi vọng 20 năm nữa, học thuật Việt Nam sẽ có những bước tiến lớn.

Anonymous said...

Cù tèo này viết gì quốc huy với gia huy lọng cọng thế ? Vừa sai từ vừa sai nghĩa liên hệ với nội dung bài viết
Điều này cho thấy khả năng tư duy kém nhưng độ chém gió có thừa ,hehe.
Làm gì có gia huy , mà gia huy có chi liên quan với qui định hả cù Tèo ?
Đúng ra phải nói NƯỚC CÓ QUỐC PHÁP ,GIA PHẢI CÓ GIA QUY ( không phải là huy).
Nhưng cái quốc pháp này có cong cong quẹo quẹo như cái ĐƯỜNG CONG MỀM MẠI ,và chính cái ĐCMM nó xổ toẹt rồi nhé.
Cái HĐNN này lẽ ra bỏ lâu rồi nhưng vì quyền lực và danh hão hãnh tiến nên mới duy trì .Cả nhân loại người ta vứt sọt rồi nhưng ta cứ cố níu kéo thì tự hiểu.
Xứ ta toàn làm chuyện khác người không giống ai , đụng chổ nào cũng nát như tương .

Phan Quân said...

Gửi anh N.V.Tuấn,
Xin "tiết lộ" với anh một "bí mật" là rất, rất nhiều GS/PGS hiện ở VN ta có thói quen không cần biết vẫn phát biểu. Thậm chí họ không thèm giấu diếm mà nói thẳng luôn kiểu "mặc dù chưa đọc kỹ nhưng tôi có ý kiến thế này..." trong không ít hội nghị "khoa học" trong nước (tôi không biết khi có dịp ra nước ngoài họ có nói thế không). PGS Hùng trên đây cũng là một trong số đó.
Về việc TĐTU đang và sẽ làm chắc chắn sẽ còn nhiều phản đối. Lý do thì cũng rất nhiều nhưng một trong những lý do chính, có lẽ, là do tiêu chuẩn của TĐTU công bố quá cao so với chuẩn của "Hội đồng". Dù gì tôi rất mong TĐTU cuối cùng rồi cũng làm được cái việc phải làm/nên làm.