Thursday, November 19, 2015

Tản mạn 20/11: Một kiểu phạt mất nhân tâm


Nhân ngày 20/11 này (*), có lẽ nên dành vài dòng để nói về sự kiện một cô giáo ở An Giang bị phạt 5 triệu đồng chỉ vì chị ấy viết ra cảm nhận cá nhân (trên facebook) về thái độ của ông chủ tịch tỉnh (1). Sự kiện chỉ làm cho cái khoảng cách giữa quan và dân ngày càng xa hơn. Ngân sách vốn đã èo uột của Nhà nước có thể giàu thêm 10 triệu, và ông chủ tịch có thể hả dạ vì thắng cuộc, nhưng cái hố căm ghét đã được đào sâu thêm. Và, phe thắng cuộc của ông chỉ thất bại trong việc thu phục nhân tâm.


Câu chuyện thật là lí thú (và cũng dễ giận), nhưng vì báo chí viết lung tung, nên rất khó hiểu đầu đuôi ra sao. Tôi phải tự sắp xếp lại dữ kiện cho dễ hiểu, trước là cho tôi, sau là chia sẻ cùng các bạn:

  • Ông chủ tịch tỉnh An Giang là Vương Bình Thạnh bị kiểm điểm vì yếu kém trong công việc;

  • Cô giáo Thuỳ Trang viết trên fb nhận xét về ông chủ tịch như sau: “Ông chủ tịch này kênh kiệu, xa lánh dân nhất trong các thời chủ tịch An Giang” (2);
  • Ông Huỳnh Nguyễn Huy Phúc là nhân viên điện lực vào fb nhấn nút “Like” cái note của cô Thuỳ Trang;
  •  Thế là bà Thuỳ Trang và ông Huy Phúc bị công an phạt. Mỗi người bị phạt 5 triệu đồng, vì tội “sử dụng thông tin nhằm xúc phạm uy tín, danh dự người khác.”


Nhưng một sự thật khác còn thú vị hơn và có thể liên quan hơn là nhà ông chủ tịch và nhà ba má ông Huy Phúc là kề cạnh nhau. Nhà ông chủ tịch là nhà cao tầng (4 tầng), còn nhà ba má ông Huy Phúc thì thấp hơn (2 tầng). Thời gian ông chủ tịch xây nhà làm hư hại và nứt tường nhà của ba má ông Huy Phúc, nhưng họ chẳng bồi thường gì cả, dù biên bản ghi rõ là ông chủ tịch có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho gia đình ông Huy Phúc. Ngoài ra, bên nhà ông chủ tịch còn gây ra vài phiền toái cho láng giềng, nhưng ba má ông Huy Phúc thì không dám phàn nàn ông chủ tịch (có lẽ vì sợ).

Câu chuyện là như thế. Phải nói là câu chuyện nghe qua có phần giống như kẻ bị trị, bị áp bức, phải sống và chấp nhận thân phận nhược tiểu trước giai cấp cai trị. Nó có cái motif của truyện của Nguyễn Công Hoan, và phần nào đó motif của vở cải lương Lá Sầu Riêng (mà trong đó con của tá điền phải lạy lục xin lỗi chủ điền). Nhưng sự việc đặt ra nhiều câu hỏi làm chúng ta phải suy nghĩ về xã hội ngày nay.

Thứ nhất là cái gọi là "xúc phạm". Tôi tự hỏi cái nhận xét “kênh kiệu, xa lánh dân” của cô giáo Thuỳ Trang có phải là “xúc phạm uy tính, danh dự” của ông chủ tịch? Khách quan mà nói, tôi chẳng thấy câu đó xúc phạm gì cả. Nếu cô Thuỳ Trang nói ông chủ tịch là tham nhũng hay ăn chận thì may ra có thể xem là xúc phạm. Còn ở đây, lời nhận xét đó chỉ là một nhận xét về thái độ và phong cách lãnh đạo, và nhận xét đó hoàn toàn mang tính cá nhân. Như thế thì không thể nói là xúc phạm danh dự được. Nên nhớ rằng ông chủ tịch đã bị tổ chức đảng khiển trách vì làm không tốt việc. Cộng thêm những xích mích với người láng giềng, cho thấy có lẽ nhận xét cá nhân của cô Thuỳ Trang không phải là cái gì quá đáng hay thiếu cơ sở.

Thật ra, cái nhận xét “kênh kiệu” mà đối chiếu với những gì các vị lãnh đạo và trí thức viết về đối thủ chính trị trên báo, thì quả thật câu nhận xét đó … quá hiền. Trong một thời gian dài, những người trong hệ thống tuyên truyền ngoài Bắc gọi những đối thủ chính trị trong Nam bằng "thằng" (thằng Thiệu, thằng Diệm), và dùng những lời chửi thô tục ngay trên mặt báo. Cho đến nay, họ vẫn thỉnh thoảng gọi các sĩ quan và viên chức trong Nam trước 1975 là "nguỵ". Đó mới là xúc phạm, nhưng chắc những người viết như thế không thấy xúc phạm (và người bị gọi như thế cũng chỉ mỉm cười). Ấy thế mà ông chủ tịch cảm thấy xúc phạm khi có người nhận xét là kênh kiệu và xa lánh quần chúng! Thật trớ trêu!

Thứ hai là cái vị thế và giai cấp của ông chủ tịch. Tôi tự hỏi nếu người mà cô Thuỳ Trang nhận xét không phải là ông chủ tịch, mà là một thường dân, thì có xảy ra vụ phạt hay không? Có lẽ là không, vì trong cái xã hội mà 9 người thì đã có 10 ý, chẳng ai quan tâm đến việc người ta nhận xét tốt hay xấu về mình. Một người làm đến chức chủ tịch tỉnh, tức là người của công chúng mà không có khả năng chịu đựng một nhận xét cá nhân, thì phải nói đó là biểu hiện của sự thiếu tin tưởng (lack of confidence). Vì thiếu tin tưởng, nên mới dùng biện pháp công an để làm khó người ta.

Ở đây còn có vai trò của công an. Ông chủ tịch chối là ông không có chỉ thị cho công an phạt cô Thuỳ Trang và ông Huy Phúc. Nhưng hình như khẳng định của ông không được mấy người thấy thuyết phục. Nếu người bị nhận xét tiêu cực không đến than phiền với công an thì làm gì có chuyện công an đến phạt tiền. Tương tự, nếu ông chủ tịch không phàn nàn hay nói công an biết, thì có lẽ công an chẳng phạt cô Thuỳ Trang. Do đó, ông chủ tịch chối rằng ông không có chỉ đạo cho công an thì rất khó thuyết phục dân chúng. Trong cái nhìn của dân chúng, công an hay toà án hay chủ tịch tỉnh đều là “họ” cả -- là giai cấp cai trị -- nên chỉ cần một cú điện thoại là xong. Do đó, vụ việc là một cảnh báo cho thường dân: Đừng có dại dột mà đụng đến chúng tao; chúng tao có đầy đủ phương tiện để làm cho chúng bây khổ suốt đời. Một cảnh cáo kiểu “giết gà để doạ khỉ”.

Thứ ba là cái vai vế xã hội của người phạt. Giả thuyết là cô Thuỳ Trang (và ông Huy Phúc) là những người thường dân hay nhân viên cấp thấp, nên bị quan chức ăn hiếp. Nhưng nếu họ là một nhà báo hay nhà văn nổi tiếng thì có bị công an phạt hay không? Có lẽ không. Chẳng hạn như có nhà báo trong nước viết hẳn một cuốn sách cho rằng ông cựu tổng bí thư Đỗ Mười mắc bệnh tâm thần, và nhiều thông tin động trời khác của giới lãnh đạo đảng. Nhưng hình như nhà báo này chẳng bị phạt tiền gì cả.

Đó là chưa kể đến những bài báo của đảng cộng sản Tàu trêu chọc, khiêu khích, đe doạ và xúc phạm cá nhân giới lãnh đạo Việt Nam, nhưng các lãnh đạo VN có nói gì đâu. Không nói là đúng, vì chẳng lẽ phải hạ mình để tranh luận với những kẻ mắc bệnh tâm thần mãn tính. Không tranh luận cũng là cách giữ vị thế của mình.

Có lẽ có sự phân biệt trong đối xử ở đây. Nó giống y chang như truyện Nguyễn Công Hoan viết trong truyện của ông về sự lạm quyền của kẻ có quyền: “Chà! chà! Béo ơi là béo! Béo đến nỗi giá có thằng dân nào vô ý, buột mồm ra nói một câu sáo rằng: 'Nhờ bóng quan lớn', là ông tưởng ngay nó nói xỏ ông. Tức thì, mặt bàn là một, mặt nó là hai, bị vả đôm đốp. Mà rồi thằng khốn nạn ấy, ông truy cho đến kỳ cùng, không còn có thể làm ăn mở mày mở mặt ra được. Bởi vì ông có sẵn trong tay hàng mớ pháp luật, thì ông ngại gì không khép thằng bảo quan béo vào tội 'làm rối cuộc trị an'." Ông chủ tịch An Giang sao mà giống với quan lớn trong truyện trên quá!

Do đó, công lí ở Việt Nam không đúng với ý nghĩa của danh từ đó, vì nó còn tuỳ thuộc vào “đối tượng”. Nói trắng ra là “dân đen” thì khó có thể có công lí trong cái hệ thống mà công lí là do đảng cầm quyền kiểm soát. Một ví dụ tiêu biểu là trường hợp ông Chu Văn Thưởng, giám đốc Sở Nông Nghiệp ở Hà Tây lái xe trong tình trạng say xỉn, gây tai nạn làm cho 2 người dân chết, vậy mà chỉ bị phạt 36 tháng tù, nhưng là … án treo! Lí do mà quan toà đưa ra là vì ông này có thành tích tốt và là ... đảng viên. Bản án này chẳng những hài hước, mà còn là một phát biểu rõ rệt nhất về vị trí đứng trên pháp luật của đảng.

Nhưng điều đáng báo động nhất là khoảng cách giữa người bị trị và người cai trị. Xã hội Việt Nam ngày nay có thể ví von như là một xã hội phong kiến, với bản sắc chủ nghĩa Mao và Stalin (kiểu nhà nước cảnh sát trị), nhưng cũng hoà quyện với văn hoá tiểu nông Việt Nam. Ba đặc điểm phong kiến - Mao Stalin - tiểu nông đó giúp tạo nên một giai cấp ăn trên ngồi trốc, xa rời quần chúng, đúng như nhận xét của một vị tướng trong quân đội: "Có một đội ngũ giàu rất nhanh, cưỡi lên đầu nhân dân, còn kinh khủng hơn địa chủ, tư sản ngày xưa."

Có lẽ ông chủ tịch quên lời dặn cán bộ của Hồ Chí Minh là "tuyệt đối không được kiêu ngạo, công thần, tự cao, tự đại", và "Cán bộ đảng viên phải nâng cao tinh thần phụ trách trước Đảng và trước quần chúng, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Phải kính yêu nhân dân. Phải tôn trọng thật sự quyền làm chủ của nhân dân." Ông cụ Hồ mà có sống lại và đọc được câu chuyện này chắc phải khóc. Thành quả của bao nhiêu năm "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về trung thực, trách nhiệm, gắn bó với Nhân dân" là đây.

Ông chủ tịch và các đồng chí của ông ở An Giang có thể hả dạ vì ghi bàn thắng 10 triệu đồng và đày đoạ được 2 cá nhân. Nhưng ở đời này, chẳng ai giàu ba họ và chưa ai khó ba đời; hôm nay ông có thể giàu và quyền thế, nhưng tiền và quyền đó sẽ không tồn tại mãi mãi. Mười triệu đồng có thể làm cho hai người dân kia đau khổ một thời gian và ngân sách An Giang giàu thêm một chút, nhưng số tiền đó cũng có hiệu quả rất tốt trong việc đào cái hố oán thù sâu thêm trong người dân, và khoảng cách giữa ông và người dân sẽ càng xa hơn. Nhìn như thế thì ông chủ tịch và cái hệ thống của ông là phía thua cuộc trong công cuộc thu phục nhân tâm. Và, đối với các nhà quan sát quốc tế, câu chuyện này là một minh chứng tuyệt vời cho cái khái niệm "tự do ngôn luận" của Việt Nam và chỉ có Việt Nam. 

=====

(*) Đúng ra, Ngày Nhà Giáo Thế Giới (World Teachers' Day) là ngày 5/10 vì đó là ngày được UNESCO công nhận, và hơn 100 quốc gia trên thế giới tuân theo. Còn cái ngày 20/11 (cũng như nhiều "Ngày" khác) chỉ thuộc về phe xã hội chủ nghĩa cũ, tuyên truyền là chính, chứ nó không có ý nghĩa như người ta nghĩ.




Trích: “Nhà ông Thạnh xây cao, trời mưa nước tràn qua nhà tôi, hai vợ chồng già lấy thau lấy xô tát nước ra ngoài. Nhà mình thấp, đành chịu. Ông Thạnh trồng kiểng, nhưng không có thời gian tưới, nên phân tro trong các chậu kiểng bị khô nên bay tứ tung, tôi cũng không dám nói gì. Bên đó hay nướng thịt, khói bay qua nhà, chúng tôi cũng không nói gì vì nhà mình không kín, mà con cháu nướng chứ ông chủ tịch cũng không có nướng. Nhà cửa giờ hư hỏng, chúng tôi cũng chưa dám gửi đơn thì con trai lẫn con dâu đều bị phạt” "Hai vợ chồng tôi muốn dẫn con qua nhà ông chủ tịch, xin lỗi ông, năn nỉ ông bỏ qua."

Trong đoạn trích trên, người dân dùng chữ "không dám" đến 3 lần để nói về vai vế thấp hèn của mình trước uy quyền của ông chủ tịch!

9 comments:

Yamaha said...

"Cái bản mặt kênh kiệu, xa lánh dân" của ông chủ tịch tỉnh An giang, dù đúng cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, chỉ là một biểu hiện quá thường tình - thậm chí chưa đáng để tôn lên thành nét điển hình - cho hầu hết tầng lớp quan lại xhcn VN. Chả có gì phải ngạc nhiên trước những biểu hiện ai cũng biết đó, bởi đi liền lộng quyền luôn là ngạo mạn, và chưa hề thấy đi liền bằng cao cấp chính trị là hiểu biết nhân tâm ! Chức tước được cơ cấu theo lý lịch đồng nghĩa với tư duy ngồi xổm lên pháp luật, không chỉ mỗi ông Thạnh này, mà hơn 60 ông quan đầu tỉnh khác rải đều trên đất nước VN đang sẵn sàng ra lệnh đàn em sử dụng chiêu trò án phạt hoặc nặng hơn nữa ụp xuống đầu dân đen khi bị đụng chạm đến sự diễu võ giương oai của quyền lực sứ quân.

Anonymous said...

Cuộc sống ở VN như 1 vở hài kịch lê thê trên 1 sân khấu hài vĩ đại. Hàng ngày, ở khắp nơi, diễn ra không biết bao nhiêu chuyện cười ra nước mắt. Một người dân bình thường ở VN muốn sống tử tế thật không dễ dàng gì :(

Anonymous said...

Thưa Giáo Sư Tuấn, GS đã không đúng khi viết rằng: "Ngày Nhà Giáo Thế Giới (World Teachers' Day) là ngày 5/10 vì đó là ngày được UNESCO công nhận, và hơn 100 quốc gia trên thế giới tuân theo. Còn cái ngày 20/11 (cũng như nhiều "Ngày" khác) chỉ thuộc về phe xã hội chủ nghĩa cũ, tuyên truyền là chính, chứ nó không có ý nghĩa như người ta nghĩ". Thực tế không có 100 quốc gia tuân theo ngày 05/10 như GS viết. Ngay cả Mỹ và Australia của GS cũng không tuân theo ngày này. GS có thể tham khảo trang này: https://en.wikipedia.org/wiki/Teachers%27_Day. Thực tế thì chỉ có VN áp dung ngày 20/11, còn các nước cộng sản khác cũng không áp dung ngày này.

Best regards,

Tuan Nguyen said...

Úc và Mĩ không cần và không có cái ngày nhà giáo. Còn ngày nhà giáo thế giới hay World Teachers' Day vẫn là 5/10:

"Over 100 countries observe World Teachers' Day. The efforts of Education International and its 401 member organizations have contributed to this widely spread recognition. "

https://en.wikipedia.org/wiki/World_Teachers%27_Day

Anonymous said...

Cho đến tận những năm trước 1980 học sinh miền Bắc vẫn gọi ngày 20/11 là ngày "Quốc tế Hiến chương các nhà giáo"(trẻ con gọi đùa là "Ngày hiến cam các nhà giáo"! vì đó là mùa cam. Hồi đó không biết đút lót trắng trợn, chỉ chung tiền mua vài kg cam đem biếu thầy cô). Có điều lạ là khi hỏi các thầy tại sao lại gọi như vậy thì không ai trả lời được cặn kẽ. Lạ hơn nữa là khi du học Liên Xô hay đông Âu học sinh Việt Nam hỏi các thầy bên đó cũng không ai biết, các nước này cũng có ngày nhà giáo của riêng họ, nhưng không phải 20/11. Vậy thì "Quốc tế" chỗ nào, "Hiến chương" ở đâu? Ngành giáo dục im lặng. Hình như có gì khó nói.
Khó nói là phải, vì lai lịch của nó là như thế này: http://www.tchc.hcmut.edu.vn/vi/tin-tham-khao/69-tu-ngay-quoc-te-hien-chuong-den-ngay-nha-giao-viet-nam
Đó là một ngày chính trị, là con bài chính trị của phe XHCN (do Liên Xô chi tiền bày đặt ra). Nhưng mà thấy không khá nên cho chết yểu, "chìm xuồng" từ đời nảo đời nào. Chỉ có thầy trò ở Việt Nam là không biết nên năm nào cũng "Quốc tế Hiến chương". Nhưng trùm sò tuyên truyền của Việt Nam không phải là không biết. Để tránh chuyện khó nói có tay trùm nào đó đã nghĩ ra một kế là lẳng lặng phế bỏ ngày "Quốc tế Hiến chương 20/11" vớ vẩn, thay bằng "Ngày nhà giáo Việt Nam", lấy ngày Bác Hồ gửi thư cho đại hội đầu tiên ngành giáo dục. Đây là quyết định chính thức của nhà nước, ban hành năm 1980, công bố rộng rãi trên báo Nhân Dân hẳn hoi. các vị làm trong ngành giáo dục năm đó chắc còn nhớ. Rủi cái là mánh này, mặc dù đã lấy Bác Hồ phù phép, vẫn bị chìm xuồng. Vì ngày đó (tôi không nhớ, hình như là 18/10) học sinh không chịu đi biếu quà thầy cô. Năm sau đành phải lấy lại ngày 20/11 nhưng không gọi là "Quốc tế Hiến chương" nữa mà gọi là "Ngày nhà giáo việt Nam". Again vẫn không chịu giải thích minh bạch nên đến tận giờ này vẫn có nhiều người nhầm lẫn, vẫn gọi ngày 20/11 là ngày "Quốc tế Hiến chương các nhà giáo". Thực ra gọi như thế mới là đúng với lai lịch thực sự của nó chỉ có điều đó là một canh bạc bịp mà kẻ đề xướng đã xóa đi từ lâu rồi. Chính phủ miền Bắc rước về cũng là để bịp vì chỉ đề cao nền giáo dục gọi là XHCN đối lập với nền giáo dục "phản động" của miền Nam. Trong khi bản Hiến chương có những điều gì thì lại giấu biệt. Giấu là phải vì bản Hiến chương có những điều rất trái với đường lối của Đảng, ví dụ như điều số 5: Giáo viên phải có quyền tự do tham gia tổ chức nghề nghiệp và các tổ chức như vậy nên làm đại diện cho giáo viên trong mọi hoàn cảnh.
Có thể tham khảo toàn bộ bản Hiến chương ở đây:
http://huunguyenddk.blogspot.co.uk/2015/11/ban-hien-chuong-cac-nha-giao-teachers.html

Paul Nguyen Anh Tuan said...

Thấy rối beng như canh hẹ vì mấy chữ "Ngày nhà Giáo Việt Nam". Tôi năm nay 50 tuổi , không già gì nhưng cũng trải qua ngày này . Đúng là học sinh có hỏi thì Thầy giáo trả lời không rõ lắm.Hầu hết chỉ nghe vậy nghe vầy... nhưng đúng là có khẩu hiệu: Ngày Quốc tế Hiến chương các nhà giáo" không có chữ Việt Nam đi theo. Sau này có thêm chữ Việt Nam. Và có vị Thầy nói chỉ có ở Việt Nam mới có ngày này.Và mọi người mới à ra chỉ có Việt Nam mới có Tôn Sư Trọng đạo thể hiện qua ngày 20/11.
Năm nay tôi cũng ngậm ngùi tiễn đưa Thầy tôi , dạy Pháp văn ở Trường tiểu học và Trung học cơ sở Bình Đức, nay là Trường Trần Thế Sinh, về nơi vĩnh hằng trước ngày lễ Nhà Giáo Việt Nam!
Nếu không chiều nay tôi sẽ có câu trả lời chính xác vì Thầy tôi là Thanh tra giáo dục trước 1975.
Rất cám ơm Gs Tuấn rất công phu trong bài viết Tản Mạn 20/11... Tiện đây cũng khoe vui với Gs Thầy tôi tên Bê, dạy tiểu học , trước làm Thanh tra Giáo dục ở Trà Vinh, dạy luôn cả tiếng Pháp ở bậc trung học cơ sở ( lớp 6 đến lớp 9).
Kính chúc Gs Sức khỏe Vui vẻ luôn Hạnh phúc ! Hết .

Tuan Nguyen said...

Thành thật cám ơn Thầy Paul Nguyen Anh Tuan.

Tran Lai said...

ở việt nam có truyền thống " tôn sư trọng đạo" nên ngày 20/11 được cả xã hội quan tâm. Thời tôi đi học các thầy cô rất thương yêu học trò còn bây giờ con tôi bảo không đi học thêm sẽ bị "đì" nên chữ tôn sư trọng đạo mất dần ý nghĩa
click xem thêm Trung tâm gia sư chất lượng cao uy tín nhất tại Biên Hòa

Anonymous said...

Một suy nghĩ mới là về ngày nhà giáo Việt Nam 20 tháng 11

http://lequangle.blogspot.com/2015/11/ngay-20-thang-11-nghe-day-hoc-va-nghe.html

Đọc cảm thấy khá chua chát, nhưng dường như lại đúng với thực tế