Saturday, December 3, 2016

Nghĩ lan man về "Kĩ thuật cao và tiêu hoá Hà Nội"

Nhìn danh xưng của cái trung tâm trong hình này làm tôi phân vân. Thuở đời nay tên trung tâm mà lẫn lộn giữa công nghệ và chuyên khoa: "Trung tâm kĩ thuật cao và tiêu hoá Hà Nội"! Còn phần tiếng Anh thì lại còn đáng bàn hơn: "Hanoi High Tech and Digestive Center." Xin cho tôi 2 phút giải thích ...




1.  "Kĩ thuật cao" và "tiêu hoá" nghe ... kì kì. Một cái là phương tiện (kĩ thuật), bổ sung cho cái kia là chuyên khoa (tiêu hoá). Vậy thì giới từ "và" ở đây không ổn.

2.  Người ta nói "công nghệ cao" (high technology) chứ có ai nói "kĩ thuật cao" (high technique) bao giờ. Công nghệ là thuật ngữ dùng để chỉ các nguyên lí khoa học và qui trình phức tạp trong một vật dụng (như điện thoại thông minh hay máy tính chẳng hạn). Còn kĩ thuật là một cách làm (kĩ thuật nấu phở), cách chơi (như kĩ thuật chơi bóng bàn), cách sử dụng. Người ta có nhiều kĩ thuật để dùng một công nghệ. Kĩ thuật "thấp" hơn công nghệ; kĩ thuật là tiểu xảo, còn công nghệ là mang tính hệ thống. Do đó, có thể nói rằng dùng chữ "kĩ thuật cao" là chưa đúng với ý nghĩa của văn cảnh. Thật ra, rất rất hiếm trung tâm y khoa nào ở các nước tiên tiến dùng chữ "high technology" vì cái gọi là high-tech đó thay đổi theo thời gian. Hôm nay là hi-tech nhưng ngày mai có thể không còn là hi-tech nữa. Do đó, có thể nói rằng chữ "high tech" ở đây là thừa.

3.  Cái chữ làm tôi gãi đầu là ... "Tiêu hoá Hà Nội". Có cái gì đó không ổn. Nó có vẻ dung tục (cũng như "đái tháo đường"). Không hiểu tại sao thời nay người ta có xu hướng dung tục hoá ngôn ngữ như thế. Thủ đô mang danh là "văn hiến" mà có tiêu hoá làm tiền tố ngữ ư? Ai nghĩ ra cách viết này cần phải bị phạt. Theo tôi thì chữ Hà Nội đặt sai chỗ hay thiếu một dấu phẩy.

4.  Còn "Digestive Center" cũng không ổn? Digestive là một tính từ. Người ta nói digestive system, digestive diseases, digestive tract, v.v. chứ có ai lại viết "digestive center" bao giờ!

Chỉ một cái tên cơ quan mà đã có quá nhiều điều chưa đạt, nếu không muốn nói là sai. Trớ trêu một điều là cái sai đó lại được trưng bày một cách đầy tự hào trên biểu ngữ của một trung tâm "high tech", tức là hiện đại, văn minh! Tôi đoán rằng đây là một kiểu dịch bởi Google, vì khi tra Google Translate dòng chữ "Trung tâm kỹ thuật cao và tiêu hoá Hà Nội" thì kết quả là "High-tech center and digestive Hanoi". Đúng là Google!

Vậy thì phải viết lại sao cho đúng? Theo tôi, chỉ cần viết "Trung tâm bệnh tiêu hoá, Hà Nội" là đủ (phải có dấu phẩy cho nó trang trọng). Chẳng cần gì phải ngô nghê như "Trung tâm kĩ thuật cao và tiêu hoá Hà Nội". Còn tên tiếng Anh "Hanoi High Tech and Digestive Center" thì chưa chuẩn và có phần sai. Tôi nghĩ có thể dịch sang tiếng Anh là "Hanoi Center for Digestive Diseases", hay xịn hơn là "Hanoi Center for Digestive Health", vì cái danh xưng này phản ảnh đúng bản chất của trung tâm.

PS: Tôi không quen ai trong trung tâm trên; nếu các bạn quen biết họ thì có thể chuyển đề nghị của tôi đến họ. Xin cám ơn trước. 



5 comments:

Quyen thai cao said...

Nội dung bài viết thiết thực và bổ ích. Các vấn đề này thường gặp nhan nhản ở rất nhiều lĩnh vực khác tại Việt Nam.
Em kính chúc thầy luôn mạnh khỏe, luôn sắc sảo và tinh tường trong mọi vấn đề.
TCQ

Tom Hoang said...

Bài viết của GS Tuấn quá hay và quá đúng...

HAAN said...

Nhưng người ta lại thích nghe cái chữ high tech cho nó sang và để thu hút khách hàng ở VN cơ, chứ lấy đúng phần dịch của gs Tuấn thì chuẩn nhưng mấy người làm quản lý không chịu đâu :).

Anonymous said...

Bây giờ ở Việt Nam cái gì có gắn chữ kỹ thuật cao hay công nghệ cao mới xin tiền nhiều được!

Anonymous said...

Khổ qu'a, cuối bài tôi mới biết là trung tâm y khoa. Ca'c nhà khoa bảng
thuộc hệ bổ túc, như thế này thì đến bao giờ ViệtNam mới "Hiện Đại" đây