Friday, April 28, 2017

Chỉ số tiến bộ xã hội (Soical Progress Index) của Việt Nam

Lấy tiêu chí gì để đánh giá thành công và thất bại của một quốc gia. Đây là một câu hỏi quan trọng, vì qua đó chúng ta có thể đánh giá sự tiến triển của một quốc gia. Một nước giàu có trên con số mà dân còn nghèo nàn (ví dụ như các nước Ả Rập) thì chắc khó nói là thành công. Đã 42 năm sau ngày thống nhất đất nước, câu hỏi VN đã thành công hay thất bại nó cứ ám ảnh nhiều người.

Cách đọc một bài báo khoa học

Thỉnh thoảng, tôi vẫn nhận được email hỏi cách đọc một bài báo khoa học như thế nào. Đọc phần nào trước, và cần có kĩ năng gì để lĩnh hội nội dung của một bài báo khoa học. Tôi nghĩ câu trả lời tuỳ thuộc vào vai trò của người đọc, là đọc tham khảo hay vai trò của editor của tập san. Trong cái note này tôi chỉ chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, có nghĩa là từ vai trò của người đọc để tham khảo.

Wednesday, April 26, 2017

Ngộ nhận về tính đại diện trong nghiên cứu khoa học


Hầu hết những ai làm nghiên cứu lâm sàng ở Việt Nam đều từng trải qua các hội đồng xét duyện đề tài hay nghiệm thu, và tuyệt đại đa số đều nhận được lời phê bình là nghiên cứu không mang tính đại diện. Những người thốt ra phê bình này thường làm về y tế công cộng, chứ không phải nghiên cứu y học và nghiên cứu lâm sàng. Lời phê bình này hàm ý nói kết quả nghiên cứu không có giá trị khoa học, và có khi nó được dùng như là một cách bác bỏ nỗ lực của nhà nghiên cứu. Nhưng khi được hỏi "tính đại diện" có nghĩa là gì, thì mỗi người giải thích một cách khác nhau, càng làm cho nhà nghiên cứu thiếu kinh nghiệm thêm lúng túng. Trong note này tôi sẽ giải thích tại sao một nghiên cứu y học nghiêm chỉnh không nhất thiết phải có mẫu mang tính đại diện.

Monday, April 24, 2017

Yếu tố nào liên quan đến ung thư?

Quay lại câu hỏi "bao nhiêu ung thư là do yếu tố di truyền và bao nhiêu là do môi trường", tôi lại phải bận tâm các bạn với vài dữ liệu khoa học. Nhưng trước hết, cần phải minh định rằng chúng ta sẽ không bao giờ có con số chính xác cho câu trả lời. Không bao giờ có. Lí do là vì phương pháp khoa học của chúng ta còn hạn chế, và cách phân nhóm, phân loại cũng chưa hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nhìn chung thì chúng ta có bằng chứng để nói mà không sợ sai rằng yếu tố môi trường ảnh hưởng đến ung thư nhiều hơn yếu tố và di truyền.

Tuesday, April 18, 2017

Mì ngon 70 năm ở Sài Gòn

Mì là một món ăn độc đáo. Tôi nghĩ chắc không ngoa khi nói rằng món mì do người Việt chế biến là ngon nhất thế giới. Tôi có thể nói câu đó nhiều lần mà không sợ sai. Đọc bài dưới đây tôi mới biết thêm một địa chỉ mì ở Sài Gòn. Lần sau về phải ghé qua cho biết và sẽ có bài "review". :-)

Ý tưởng nghiên cứu đến từ đâu?

Một trong những câu hỏi mà các bạn nghiên cứu sinh và bất cứ ai có ý định làm nghiên cứu đều hỏi là ý tưởng nghiên cứu đến từ đâu. Đây là một câu hỏi quan trọng, và trong các workshop về phương pháp nghiên cứu, tôi thường dành hẳn một bài nói chuyện 1 giờ đồng hồ về câu hỏi này. Một cách ngắn gọn, câu hỏi nghiên cứu đến từ 4 nguồn chính:

Friday, April 14, 2017

ISI và Scopus bị tẩy chay?


Những tranh luận xoay quanh tiêu chuẩn công nhận giáo sư lại quay về tình hình nghiên cứu khoa học xã hội, và xuất hiện vài ngộ nhận. Một giáo sư văn học nói rằng những yêu cầu về công bố quốc tế cho giáo sư là không hợp lí, vì hai danh mục ISI và Scopus bị tẩy chay (1). Bác nói như thế thì khổ cho chúng tôi quá. Có ba điểm cần phải trao đổi thêm để chúng ta hiểu cho rõ. Ba điểm này liên quan đến tính chính danh của các tập đoàn xuất bản và chủ đề công bố quốc tế.

Thursday, April 13, 2017

Phỏng vấn Thượng tọa Thích Trí Quang

Xin trân trọng giới thiệu một tư liệu lịch sử rất quí về Thượng tọa (TT) Thích Trí Quang. Ông có lẽ là một trong những nhân vật phức tạp nhất của lịch sử cận đại. Người thì cho rằng ông là nhân viên tình báo CIA, người thì tố cáo ông là cộng sản, lại có người chỉ nghĩ ông là một nhà đấu tranh. Bài phỏng vấn dưới đây do Ngô Thế Vinh và Phạm Đình Vy thực hiện vào năm 1966 tại chùa Từ Đàm (Huế), và chúng ta sẽ biết thượng tọa nói gì. Xin cám ơn anh Ngô Thế Vinh đã gửi cho một tư liệu quí hiếm. NVT 

Wednesday, April 12, 2017

Một đóng góp có ý nghĩa cho y học nước nhà

Theo dự kiến của Scientific Reports thì hôm nay (12/4) là ngày họ công cố công trình nghiên cứu của Bs Hà Tấn Đức. Cái giờ phút quan trọng của một công trình nghiên cứu công phu và qui mô, kéo dài gần 3 năm từ lúc 'thai nghén' đến lúc kết thúc, là đây. Đây là một "achievement" quan trọng, một thành quả đẹp sau bao nhiêu ngày tháng miệt mài làm việc và suy nghĩ. Sự việc còn minh chứng cho ý tưởng tôi hay nói là nghiên cứu có phẩm chất cao có thể làm ở bất cứ nơi nào (chứ không hẳn phải ở thành phố lớn hay "trung ương" mới làm được.)

Saturday, April 8, 2017

Khiêm cung trong sự học

Nhiều khi tôi thấy hơi "bothered" về sự thiếu khiêm cung trong một số không nhỏ bạn trẻ ngày nay. Có những người [nói theo ông bà ta là] tỏ thái độ "chưa đỗ ông nghè, đã đe hàng tổng". Mà, trong thế giới khoa học, dù họ có đỗ ông nghè đi nữa thì họ vẫn chưa đủ trình độ để "đe hàng tổng". Trong thế giới khoa học cũng cần một thái độ khiêm cung để thành công về lâu dài.

Vẻ vang dân Việt: Đồng hồ của vua Bảo Đại

Tôi mới đọc một bản tin ngắn trong một diễn đàn [chuyên về sưu tập đồng hồ] về chiếc đồng hồ của vua Bảo Đại sắp được xem ra đấu giá (1). Theo hãng đấu giá Phillips thì chiếc đồng hồ hiệu Rolex mô hình 6062 này (xem hình) đắt giá nhất thế giới (cho đến nay), giá khởi đầu là hơn ... 1.5 triệu USD!

Friday, April 7, 2017

Hành trình Tình thương


Xin hân hạnh giới thiệu bài "Hành trình Tình Thương" của tác giả Trần Hoài Thư, do Nhà văn Ngô Thế Vinh gửi cho tôi. Bài viết mô tả quá trình hình thành và phát triển của nguyệt san Tình Thương do nhóm sinh viên y khoa Sài Gòn trước 1975 thực hiện, có rất nhiều tư liệu quí hiếm mà tôi nghĩ những ai từng lớn lên thời trước 1975 ở miền Nam đều ít nhiều biết đến.  Tôi chưa có cơ duyên gặp Trần Hoài Thư ngoài đời, nhưng đã đọc rất nhiều bài viết của anh trước đây. Anh là người có công lớn trong việc phục hồi những tác phẩm văn học trước đây bằng công nghệ IT. Đó là một công việc chẳng ai cám ơn nhưng ai cũng ghi ơn.  NVT

Saturday, April 1, 2017

Trả Lời Ba Câu Hỏi của Phùng Nguyễn


Tôi hân hạnh giới thiệu bài viết "Trả lời ba câu hỏi của Phùng Nguyễn" của Nhà văn Ngô Thế Vinh. Đó là ba câu hỏi liên quan đến Sông Mekong và những biến động gần đây, về vụ Nhà văn Ngô Thế Vinh hầu toà thời VNCH về tác phẩm "Mặt trận ở Sài Gòn", và cái nghiệp văn chương của một bác sĩ. Phùng Nguyễn đã qua đời hai năm trước, nhưng Nhà văn vẫn trả lời ba câu hỏi đó trong bài viết dưới đây. NVT