Saturday, June 24, 2017

Câu hỏi nghiên cứu đến từ đâu?

Tiếp theo bài trước, một trong những câu hỏi mà các bạn nghiên cứu sinh và bất cứ ai có ý định làm nghiên cứu đều hỏi là ý tưởng nghiên cứu đến từ đâu. Đây là một câu hỏi quan trọng, và trong các workshop về phương pháp nghiên cứu, tôi thường dành hẳn một bài nói chuyện 1 giờ đồng hồ về câu hỏi này. Một cách ngắn gọn, câu hỏi nghiên cứu đến từ 4 nguồn chính:

Thursday, June 22, 2017

Thông báo lớp học "Scientific writing and publication"


Tôi rất hân hạnh thông báo cùng các bạn rằng nhân dịp chuyến về Việt Nam dự hội nghị loãng xương lần XI, tôi sẽ giảng 4 ngày tại Bệnh viện Chợ Rẩy về phương pháp viết bài báo khoa học và công bố quốc tế (Scientific writing and publication). Chi tiết của lớp học như sau:

Bắt đầu nghiên cứu: Cách tiếp cận


Thể theo yêu cầu của rất nhiều bạn, trong loạt bài sau đây, tôi sẽ mách cho các bạn một vài mẹo trong việc có ý tưởng nghiên cứu, và cách xuất bản bài báo khoa học. Bài dưới đây là một "khai mạc" cho loạt bài này.

Friday, June 16, 2017

"Khoe" nghiên cứu mới về kháng sinh và VOS

Thỉnh thoảng có dịp "khoe" hai nghiên cứu mới của đồng nghiệp trong nước. Cả hai bài báo này đều là sản phẩm "made in Vietnam" (1). Bài thứ nhất là về tình trạng kháng sinh ở bệnh nhân nằm ICU. Bài thứ hai là một loại "foundation paper" về công trình nghiên cứu Vietnam Osteoporosis Study (VOS).

Có thật chích ngừa làm trẻ em kém khỏe mạnh?

Vấn đề chích ngừa ở trẻ em đã từng gây ra nhiều tranh cãi không cần thiết. Những tranh cãi này thường xuất phát từ những nghiên cứu dỏm của những chuyên gia thật. Điển hình là vụ "vaccine gây chứng tự kỉ" của Bs Andrew Wakefield công bố trên Lancet làm cho biết bao nhiêu bà mẹ hoang mang. Bài báo sau này phải bị rút lại và Wakefield bị rút giấy hành nghề. Nhưng tác động tiêu cực của bài báo thì vẫn còn cho đến nay.

Mới đây, lại thêm một bài báo trên một tập san dỏm cũng cho rằng chích ngừa có liên quan đến dị ứng và các rối loạn về tăng trưởng thần kinh (NDD). Tác giả bài báo này là một chuyên gia về dịch tễ học, giữ chức vụ giáo sư tại trường đại học nhỏ có tên là Jackson State University (Mĩ). Bài này cũng bị rút lại 2 lần, nhưng trước khi bị rút xuống nó cũng đã là cái phao cho nhiều người nghi ngờ vaccine có lí do để không chích ngừa cho con mình. Bài viết dưới đây của Bs Thạch giải thích tại sao bài báo này không đáng tin cậy, và giới báo chí tiếng Việt cần phải cẩn thận đưa tin tức liên quan đến y học.

Có thể nói rằng trong y văn có rất nhiều thông tin rác rưởi xuất hiện dưới danh nghĩa "nghiên cứu khoa học". Trong nhiều trường hợp, phân biệt giữa thật và giả không phải đơn giản, nhất là những bài báo nằm giữa lằn ranh giữa khoa học chính thống và ngụy khoa học. Trong những trường hợp đó, để đánh giá đúng thông tin có khi cần đến người am hiểu về nghiên cứu y khoa, và bài viết dưới đây là của một người trong nghiên cứu y khoa.

NVT

Monday, June 12, 2017

Nước Lào đang trên đường "Hán hóa"

Tôi trân trọng giới thiệu bài viết mới nhất của Bs Ngô Thế Vinh về một nước láng giềng đang trong quá trình Hán hóa. Người viết lời giới thiệu này có dịp ghé qua Lào thăm một người đồng nghiệp trong Viện Đại học Quốc gia Lào, và đã thấy dấu hiệu Tàu rất phổ biến ở Lào, chẳng kém gì so với Việt Nam. Lào còn nghèo lắm, và cái nghèo có thể thấy ngay từ giây phút băng ngang cây cầu nối liền Thái Lan và Lào. Lào cũng là nước rất "đỏ", rất Mao-ít, và cái Mao-ít có thể thấy ngay trong Viện đại học, nơi mà đảng đóng vai trò gần như quyết định tất cả và tuyệt đối. Muốn mời bà đồng nghiệp đi dự hội nghị mà cũng phải rất nhiêu khê. Chuyến đi ngắn ngủi thăm Viện Đại học Quốc gia Lào đã cho tôi suy nghĩ là Việt Nam đang mất một người "em" láng giềng thứ hai (sau khi đã mất người "em" láng giềng Kampuchea). Qua bài của Bs Ngô Thế Vinh, chúng ta sẽ thấy sự mất mát này đang thành hiện thực. NVT

Sunday, June 11, 2017

Điểm qua năng suất khoa học của vài đại học ASEAN


Hôm kia, nhân dịp xem qua số lượng công bố quốc tế của Việt Nam, tôi tự hỏi là năng suất khoa học của hai đại học lớn nhất VN nếu so sánh với vài đại học trong vùng thì như thế nào. Bảng dưới đây sẽ cho chúng ta thấy quả thật năng suất khoa học của hai đại học quốc gia VN là khá thấp, nhưng vẫn còn khá hơn các đại học của Nam Dương và Phi Luật Tân.

Saturday, June 10, 2017

Đại học hàng đầu thế giới 2018

Nhóm QS mới công bố danh sách các đại học hàng đầu trên thế giới. Trong danh sách top 10 thì không có gì thay đổi, vì các đại học của "đế quốc" vẫn đứng đầu: MIT, Stanford, Harvard, Caltech, Cambridge, Oxford, UCL, ICL, Chicago, và ETH. Nhưng thay đổi ngoạn mục là các đại học châu Á. Đại học số 1 của châu Á là, ngạc nhiên thay, Nanyang (hạng 11 trên thế giới), trên cả NUS (xuống hạng 15)!

C. R. Rao: một "huyền thoại" trong thống kê học

Một trong những nhân vật gần như "huyền thoại" trong thống kê học là C. R. Rao. Thật ra, tên đầy đủ của ông là Calyampudi Radhakrishna Rao, nhưng trong các bài báo khoa học, ông chỉ kí tên C. R. Rao. Cuộc đời và sự nghiệp của ông rất đặc biệt, và có thể nói là tiêu biểu ở một đất nước nghèo khó (Ấn Độ). 

David R. Cox: cha đẻ của Mô hình Cox

Một trong những nhà thống kê học hàng đầu, một "giant" thuộc vào thế hệ sau Pearson và Fisher, là David Roxbee Cox. Những công trình của ông không chỉ ảnh hưởng trong khoa học thống kê, mà còn trong tất cả các lĩnh vực khoa học khác, nhất là y học. Số bệnh nhân được ông gián tiếp cứu thì không một nhà khoa học giải Nobel nào có thể sánh nổi với ông. Nói đến tên D. R. Cox là người ta nghĩ ngay đến "Cox's proportional hazards model", nhưng ít ai biết được đằng sau công trình đó là một con người hết sức khiêm nhường.

Karl Pearson: "cha đẻ" khoa học thống kê

Có lẽ đa số các bạn không chú ý đến ngày 27/3, nhưng đó là ngày sinh nhật 160 của Karl Pearson (ông sinh ngày 27/3/1857), được xem là một "cha đẻ" của khoa học thống kê hiện đại, là một trong những nhà khoa học và nhà thống kê học vĩ đại trong lịch sử. Ông còn là một lí thuyết gia khoa học (1) và đặt nền tảng cho những gì chúng ta làm ngày nay.

Monday, June 5, 2017

Ronald Aylmer Fisher: người "ngoại đạo" thống kê học

Một trong những nhân vật tôi muốn viết vài dòng là Ronald Aylmer Fisher (1). Bất cứ ai làm trong lĩnh vực di truyền học và thống kê học đều nghe đến tên ông. Fisher được xem là một thiên tài, là một "cha đẻ" của thống kê học hiện đại. Ông là người đặt nền móng cho tất cả những gì chúng ta làm khoa học ngày nay, là người đã mở đường cho khoa học với hàng triệu khám phá. Ảnh hưởng của ông lớn hơn và sâu rộng hơn bất cứ một khôi nguyên Nobel nào. Nhưng ít ai biết rằng ông là người “ngoại đạo" thống kê học, và về cá nhân ông là người rất khó tính, có khi nhỏ mọn với đồng nghiệp, và ông cũng phạm sai lầm trong khoa học.

Saturday, June 3, 2017

Francis Galton và "regression toward the mean"

Francis Galton là một nhà khoa học loại "polymath" đúng nghĩa. Ông là người đặt nền tảng cho di truyền học, phân tích tâm lí học, nhân chủng học, thống kê học, phương pháp luận khoa học. Ông không phải là một cái tên quen thuộc trong thế giới thống kê học, nhưng ông được xem là một trong những "thinker" của thống kê học. Ông là một biểu tượng cho chủ nghĩa ưu sinh, nhưng cũng là người khai sinh ra nhiều phương pháp mà chúng ta sử dụng ngày nay. Viết về ông thì cả ngàn trang sách cũng không bao giờ đủ, nhưng trong cái note này tôi sẽ cung cấp một vài thông tin chính về sự nghiệp khoa học và những đóng góp mang tính "di sản" của ông. Những đóng góp đó cũng là bài học để chúng ta noi theo.